Bücker Bü 131 - Polski Serwis Naukowy

Bücker Bü 131B Jungmann w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Bücker Bü 131 Jungmann – niemiecki samolot szkolno-akrobacyjny z lat trzydziestych i okresu II wojny światowej

Historia

W 1933 roku w nowo założonej niemieckiej wytwórni lotniczej Bücker-Flugzeugbau GmbH główny konstruktor tej firmy Anders Anderson opracował samolot szkolno-akrobacyjny przystosowany do szkolenia podstawowego pilotów, który oznaczono jako Bücker Bü 131 Jungmann. Oblotu prototypu samolotu dokonano w dniu 27 kwietnia 1934 roku.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Skrzydło samolotu (płat nośny) – zespół płatowca, jeden z głównych elementów konstrukcyjnych statków powietrznych (samolotów, szybowców) służący do wytwarzania siły nośnej. W przekroju skrzydło ma kształt profilu lotniczego. Na krawędzi skrzydła umieszczone są lotki i często urządzenia do zwiększenia siły nośnej. Skrzydło tworzy często zespół konstrukcyjny w skład którego mogą wchodzić gondole silnikowe, podwozie, zbiorniki paliwa oraz pomieszczenia na ładunek użytkowy.

Samolot ten spełniał wymagania jakie założono i rozpoczęto jego produkcję seryjną, przy czym w samolotach seryjnych zastosowano mocniejszy silnik. Samolotem tym zainteresowały się cywilne szkoły lotnicze i Luftwaffe. W krótkim czasie stał się on podstawowym samolotem szkolnym w lotnictwie niemieckim.

Aero Vodochody, znana również jako po prostu Aero (Vodochody to nazwa miasta) to czeska (wcześniej czechosłowacka), firma produkująca samoloty zlokalizowana koło miejscowości Vodochody w powiecie Praga Wschód. Do najbardziej znanych konstrukcji firmy zaliczyć można L-29 Delfin, L-39 Albatros oraz L-159 Alca.

Podwozie to zespół płatowca (samolotu, śmigłowca lub szybowca) umożliwiający postój na podłożu oraz przejście ze stanu spoczynku do lotu w powietrzu i odwrotnie. Podwozie umożliwia postój płatowca na ziemi, wodzie lub konstrukcji (np. pokładzie okrętu), jego przemieszczanie po podłożu (kołowanie), start i lądowanie (lub wodowanie).

Samolotem tym zainteresowały się również inne kraje, zakupując zarówno gotowe samoloty, jak również zakupując licencje na ich budowę. Licencje zakupiły: Szwajcaria, Japonia, Hiszpania, Węgry i Czechosłowacja.

W toku dalszej produkcji powstawały kolejne wersje samolotu, które w zasadzie różniły sie jedynie rodzajem silnika. Wersje samolotu powstawały również w krajach, które zakupiły licencję na ich produkcję. Produkcja seryjna samolotów trwała w Niemczech do 1945 roku natomiast w Czechosłowacji produkowano jeszcze ich licencyjną wersję w latach pięćdziesiątych XX wieku. Łącznie wyprodukowano około 5000 samolotów tego typu (w tym około 2000 na podstawie licencji).

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Dwupłat - układ konstrukcyjny płatowca, samolotu o dwóch płatach nośnych umieszczonych jeden nad drugim. Najczęściej górny płat umieszczony jest nad kadłubem na wspornikach lub zastrzałach i połączony z dolnym płatem za pomocą rozpórek oraz usztywniony za pomocą napiętych stalowych cięgien lub linek. Rzadziej górny płat mocowany jest bezpośrednio do górnej części kadłuba. Dolny płat zwykle mocowany jest do dolnej części kadłuba, rzadko pod kadłubem. Układ płatów górnego i dolnego wraz ze znajdującymi się między nimi zastrzałami, rozpórkami i cięgnami nosi nazwę komory płatów.

Wersje samolotu Bücker Bü 131 Jungmann:

Bü 131 – prototyp

Bü 131A – pierwsza wersja produkcyjna, wyposażona w silnik Hirth HM 60R o mocy 80 KM (60 kW), licencję na tę wersję zakupiła Szwajcaria i Japonia

Bü 131B – druga wersja produkcyjna, wyposażona w silnik Hirth HM 504A-2 o mocy 105 KM (78 kW)

Bü 131C – prototyp wyposażony w silnik Cirrus Minor o mocy 90 KM (67 kW)

Tatra T-131 – licencyjna wersja produkowana w czasie II wojny światowej w Czechosłowacji na podstawie wersji Bü 131B

Ki -86A (Type 4) – licencyjna wersja produkowana w zakładach Kokusai Koku w Japonii dla lotnictwa armii na podstawie wersji Bü 131A

K9W1 (Type 2) – licencyjna wersja produkowana w zakładach Watanabe (później Kyushu) w Japonii dla lotnictwa marynarki wojennej na podstawie wersji Bü 131A

Aero C.4 – wersja produkowana w zakładach Aero w Czechosłowacji w latach pięćdziesiątych XX wieku

Użycie

Samolot Bücker Bü 131 Jungmann w momencie rozpoczęcia produkcji seryjnej zaczęto wprowadzać do szkół lotniczych zarówno cywilnych jak i wojskowych w Niemczech, a następnie w innych krajach, które je zakupiły także z licencją na ich produkcję. W krótkim czasie ze względu na swoje dobre właściwości pilotażowe stały się podstawowym samolotem szkolnym w szkoleniu podstawowym pilotów i były wykorzystywane w tym celu przez cały okres II wojny światowej.

Zastrzał w lotnictwie jest to element konstrukcyjny statków powietrznych, głównie samolotów - profilowany pręt łączący płat, statecznik poziomy lub podwozie z kadłubem, stosowany zwłaszcza w starszych konstrukcjach dwupłatów i górnopłatów zastrzałowych. Rolą zastrzałów jest zwiększenie zdolności zespołów płatowca do przenoszenia obciążeń zewnętrznych, dzięki czemu całość konstrukcji może być lżejsza. Obecnie zastrzały zewnętrzne zostały w większości wyparte przez konstrukcje wolnonośne.

Śmigło - rodzaj pędnika, urządzenie służące do przetwarzania momentu obrotowego (a ściślej mocy) napędzającego silnika na siłę ciągu. Siła ta powstaje podczas ruchu obrotowego śmigła w wyniku różnicy ciśnienia przed i za powierzchnią składających się na śmigło łopat. Oprócz łopat śmigło posiada również piastę. Niektóre śmigła mają urządzenia do zmiany kąta natarcia (może być zmieniany ręcznie lub automatycznie tzw. skok śmigła}, do ustawienia w tzw. chorągiewkę (po awarii silnika), do odladzania krawędzi natarcia.

Po zakończeniu II wojny światowej nadal używano ich do szkolenia pilotów do końca lat sześćdziesiątych XX wieku.

Opis konstrukcji

Samolot Bücker Bü 131 Jungmann to dwumiejscowy, dwupłat o konstrukcji mieszanej.

Kadłub wykonany z rur stalowych, kryty płótnem. Z przodu kadłuba znajdowało się łożę silnika a w dalszej części dwie odkryte kabiny. Na końcu kadłuba usterzenie klasyczne, kryte płótnem.

Płaty o konstrukcji ze spawanych rur stalowych, kryte płótnem, górny płat podparty zastrzałami.

Luftwaffe (pol. broń powietrzna) - Niemieckie Siły Powietrzne III Rzeszy (1933-1945), powołane 26 lutego 1935 roku rozkazem Hitlera, również oficjalna nazwa powojennych sił powietrznych Republiki Federalnej Niemiec aż do dzisiaj.

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Podwozie klasyczne, dwukołowe stałe, z kółkiem ogonowym. Koła wyposażone w amortyzatory sprężynowo-olejowe.

Napęd stanowił jeden silnik rzędowy umieszczony w przedniej części kadłuba, z śmigłem dwułopatowym drewnianym.