Błyskawica - radiostacja - Polski Serwis Naukowy

Replika radiostacji "Błyskawica" wykonana przez zespół krótkofalowców pod kierunkiem współtwórcy oryginału Antoniego Zębika "Biegłego" w Muzeum Powstania Warszawskiego

Żołnierze Kompanii Lotniczej Grupy Kampinos słuchają audycji Błyskawicy, we wsi Wiersze, około 15 września 1944

Studio radiostacji powstańczej "Błyskawica"

Błyskawica, właściwie Stacja Nadawcza Armii Krajowej "Błyskawica" – polska radiostacja, nadająca podczas powstania warszawskiego, od 8 sierpnia 1944 do końca walk. Nadajnik zbudowany został w Częstochowie przez krótkofalowca Antoniego Zębika (ps. "Biegły") w 1943. Jej sygnałem była melodia "Warszawianki".

Ciężkie walki w rejonie ul. Okopowej i cmentarzy. Obrona szkoły przy Okopowej 55 i fabryki Pfeiffra. Batalion Czata 49 skierowany na ul. Stawki. Ciężko ranny dow. Parasola kpt. Adam Borys. Na Stare Miasto spadają bomby zapalające. Krytyczna sytuacja na Ochocie.

Zbigniew Jasiński, pseud. "Rudy", "Zbigniew Rudy" (ur. 12 listopada 1908 w Łodzi, zm. 5 lutego 1984 w Bermagui) – polski dziennikarz, poeta-marynista, uczestnik wojny obronnej Polski w 1939 r., podporucznik, pracownik radiostacji AK "Błyskawica".

Historia

Początkowo siedziba powstańczej radiostacji "Błyskawica" mieściła się w budynku PKO (Pocztowa Kasa Oszczędności) przy ul. Jasnej 9. 25 sierpnia została przeniesiona do kawiarni "Adria" (ul. Moniuszki 10). 4 września trafiła do byłej ambasady ZSRR (ul. Poznańska 15) i następnie do Biblioteki Publicznej (ul. Koszykowa 26).

Częstochowa () – miasto w południowej Polsce, miasto na prawach powiatu (powiat grodzki), siedziba powiatu ziemskiego częstochowskiego. Chociaż historycznie jest częścią Małopolski, to po reformie administracyjnej w 1999 została włączona do województwa śląskiego.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Kierownikiem zespołu był Stanisław Zadrożny (ps. "Pawlicz"), zastępcą – Zofia Rutkowska (ps. "Ewa"), która objęła kierownictwo nad wykonaniem programu. Audycje w języku angielskim prowadzili Jan Nowak-Jeziorański (ps. "Jan Nowak") i pilot RAF-u John Ward. Pracę spikerów podjęli także: Zbigniew Świętochowski (ps. "Krzysztof"), Stefan Sojecki, Zbigniew Jasiński, Jeremi Przybora i Mieczysław Ubysz. Dzienniki i reportaże prowadził Jacek Wołowski.

Jeremi Stanisław Przybora (ur. 12 grudnia 1915 w Warszawie - zm. 4 marca 2004 w Warszawie) – poeta, autor, pisarz, także aktor, współtwórca (wraz z Jerzym Wasowskim) telewizyjnego "Kabaretu Starszych Panów" (październik 1958-1970), powtórnie w telewizji "Kabaretu Jeszcze Starszych Panów" oraz radiowego Teatrzyku "Eterek", cyklu audycji telewizyjnych "Divertimento" autor libretta do musicalu "Piotruś Pan".

Wehrmacht – niemieckie siły zbrojne okresu III Rzeszy. Zostały utworzone 16 marca 1935 roku wbrew traktatowi wersalskiemu zastępując Reichswehrę. Powstały po wprowadzeniu przez Adolfa Hitlera powszechnej służby wojskowej. W skład Wehrmachtu wchodziły niezależne od siebie i posiadające własne sztaby generalne; wojska lądowe (Heer), lotnictwo (Luftwaffe) i marynarka wojenna (Kriegsmarine).

Pierwsze słowa nadane na falach tej radiostacji, wypowiedziane przez Zbigniewa Świętochowskiego, brzmiały następująco:

Radio nadawało także, na falach średnich, kontynuując założenia Akcji N program dywersyjny skierowany do żołnierzy Wehrmachtu.

4 października gdy Powstanie dobiegło końca nadany został ostatni, tym razem 10-minutowy komunikat, tej radiostacji. Po jego nadaniu radiostacja została zniszczona przez ówczesnego kierownika zespołu – Jana Georgicę (ps. "Grzegorzewicz").

Mieczysław Ubysz (z Ubyszów herbu Cholewa), syn Adama i Heleny z domu Niteckiej, ps. powstańczy Wik, ur. 28 stycznia 1915 w Ozorkowie koło Łodzi, zm. 6 lutego 1970, podchorąży, spiker powstańczej radiostacji "Błyskawica", poeta.

Royal Air Force (w skrócie RAF) - siły lotnicze Wielkiej Brytanii powstałe w 1918 roku. Obecnym dowódcą Królewskich Sił Lotniczych jest Air Chief Marshal Stephen Dalton. RAF podporządkowany jest Brytyjskim Siłom Zbrojnym podlegającym królowej Elżbiecie II.

Replika "Błyskawicy" znajduje się w Muzeum Powstania Warszawskiego. W "Jednodniówce" – gazetce wydanej w dniu 1 sierpnia 2004 przez to Muzeum, napisano:

Podczas powstania nadawała także inna radiostacja foniczna – "Burza" skonstruowana przez Włodzimierza Markowskiego. Nadawała ona od 3 sierpnia z gmachu Poczty Głównej (plac Napoleona, dziś Powstańców Warszawy).

Bibliografia

pod red. Marcina Kamlera: Wojsko, wojna, broń. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13506-9.

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Stacja Nadawcza Armii Krajowej "Błyskawica"

Fragmenty oryginalnych komunikatów nadawanych przez radiostację "Błyskawica" (ang.). [dostęp 2010-02-21].

HALO! TU "BŁYSKAWICA" (pol.). [dostęp 2010-02-21].

Powstańcze reportaże Krystyny Melion, Błyskawica (pol.). Polskie Radio, 2011-07-30. [dostęp 2012-01-04].