BM-21 Grad - Polski Serwis Naukowy

Wyrzutnia BM-21 na podwoziu samochodu Ural-375D

BM-21 Grad (ros. БМ-21 "Град") – sowiecka polowa wyrzutnia rakietowa skonstruowana w latach 60. Przeznaczona dla artylerii dywizyjnej.

Decyzję o zaprojektowaniu BM-21 Grad podjęła Rada Ministrów ZSRR decyzją z 30 maja 1960. Zadanie to otrzymało biuro konstrukcyjne NII-147 z Tuły. Pierwsze wyrzutnie trafiły do jednostek w 1963, publiczna prezentacja nowego systemu odbyła się w 1964 na defiladzie w Moskwie podczas obchodów rewolucji październikowej. W następnych latach była szeroko eksportowana, wśród jej użytkowników znajduje się także Wojsko Polskie.

Artyleria dywizyjna - oddziały i pododdziały artylerii wchodzące organicznie w skład dywizji zmechanizowanej, pancernej itp. Podlegający bezpośrednio dowódcy dywizji.

Nowa Technika Wojskowa to ukazujący się od 1991 pierwszy w Polsce niezależny (od MON) miesięcznik o tematyce ogólnowojskowej, wydawany przez wydawnictwo Magnum-X. Początkowo od maja 1991 ukazywał się pod tytułem "Technika Wojskowa", od lipca 1992, w związku ze zmianą wydawcy, miesięcznik zmienił tytuł na obecny "Nowa Technika Wojskowa".

Podobnie jak inne typy wyrzutni artyleryjskich BM-21 jest przeznaczona do rażenia celów powierzchniowych – środków ogniowych piechoty, stanowisk ogniowych artylerii, sprzętu bojowego w rejonach ześrodkowania oraz umocnień polowych.

BM-21 posiada 40 (4x10) prowadnic rurowych zainstalowanych na zmodyfikowanym podwoziu samochodu Ural-375D (6x6). Pakiet prowadnic wraz z kołyską jest osadzony na obrotowym łożu przymocowanym do ramy samochodu. Kąty ostrzału poziomego są dla małych kątów podniesienia ograniczone ze względów bezpieczeństwa (wyloty prowadnic znajdują się na wysokości kabiny). Prowadnice mogą być naprowadzane elektrycznie lub ręcznie. Pociski są odpalane elektrycznie. Celownik mechaniczny, kątomierz działowy oraz mechanizm sterowania napędami kierowania jest umieszczony na wysięgniku z lewej strony wyrzutni.

RM-70 (cz. raketomet vzor 1970) – wieloprowadnicowa wyrzutnia rakietowa zaprojektowana w Czechosłowacji jako cięższa i lepiej wykonana wersja wyrzutni BM-21 Grad. Jest produkowana od 1972 roku do chwili obecnej. NATO nadało jej oznaczenie M1972.

Pocisk kasetowy – artyleryjski lub rakietowy pocisk zawierający kilka lub kilkadziesiąt podpocisków (min, pocisków przeciwpancernych, granatów itp.). Nad celem pocisk wyrzuca podpociski, które minują teren bądź niszczą lekki sprzęt pancerny i siłę żywą nieprzyjaciela. Za pomocą tego rodzaju pocisków na terenie zajmowanym przez nieprzyjaciela można umieszczać urządzenia zakłócające i czujniki informujące o ruchach jego wojsk.

Standardowym typem pocisku wystrzeliwanego z BM-21 jest M-21OF z głowica odłamkowo-burzącą. Ma on masę 66 kg i długość 2870 mm. Jego donośność wynosi 20 400 m. W Polsce powstała rodzina pocisków Feniks-Z, które dzięki zastosowaniu nowoczesnego paliwa rakietowego mają zasięg ponad 40 km. Pociski na torze lotu są stabilizowane zarówno brzechwowo, jak i obrotowo (niewielką prędkość kątową nadaje im występ prowadzący współpracujący z bruzdą rury wyrzutni). Pociski są dostarczane na stanowisko ogniowe przy wykorzystaniu samochodów amunicyjnych ZiŁ-152 lub Star. Pociski tego samego typu mogą być odpalane z sowieckich wyrzutni Grad-W i czechosłowackich RM-70.

Pocisk odłamkowo-burzący - pocisk artyleryjski lub rakietowy przeznaczony do zwalczania celów energią kinetyczną odłamków oraz fali uderzeniowej powstałej w wyniku wybuchu pocisku. Stosowany do niszczenia siły żywej, umocnień polowych i celów lekko- i nieopancerzonych.

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (SZ RP) inaczej Wojsko Polskie - siły i środki wydzielone przez państwo do zabezpieczenia jego interesów i prowadzenia walki zbrojnej

Dane taktyczno-techniczne

Polskie rakiety odpalane z BM-21 Grad. Z lewej kasetowa z minami MN-121, z prawej odłamkowo-burząca OFM-122

Rakiety M-21OF

Kaliber: 122,4 mm

Długość: 2870 mm

Masa: 66 kg

Prędkość początkowa: 690 m/s

Donośność: 20 400 m

Wyrzutnia:

Masa

własna: 10 870 kg

z rakietami: 13 710 kg

Długość: 7350 mm

Szerokość:

W położeniu marszowym: 2400 mm

W położeniu bojowym: 3010 mm

Wysokość:

W położeniu marszowym: 3090 mm

W położeniu bojowym: 4350 mm (maksymalna)

Prędkość max: 75 km/h

Zasięg: 40,5 km

Kaliber: 122,4 mm

Długość prowadnicy: 3000 mm

Kąt ostrzału:

w płaszczyźnie pionowej:0° do +55°

w płaszczyźnie poziomej: 70° w prawo (ograniczony przez celownik zamocowany do bloku wyrzutni), 102° w lewo od osi pojazdu.

sektor ograniczonego ostrzału w płaszczyźnie poziomej: 34° w obie strony od osi pojazdu

najmniejszy kąt podniesieniach w sektorze ograniczonego ostrzału: 11°

Czas wystrzelenia salwy 40 pocisków: 20 s

Obsługa: 6 osób

Galeria

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
BM-21 Grad

Bibliografia

A. Ciepliński, R. Woźniak. BM-21. „Nowa Technika Wojskowa”. 1993. Nr. 5. S. s. 23-24. ISSN 1230-1655.

Tomasz Szulc. Następcy Katiuszy. „Nowa Technika Wojskowa”. 1999. nr 6. S. str. 15-20. ISSN 1230-1655.

Linki zewnętrzne

Opis systemu BM-21 Grad w serwisie producenta (ang.)