Bałchasz - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy jeziora w Kazachstanie. Zapoznaj się również z: miasto o tej samej nazwie.

Jezioro Bałchasz (kaz. Балқаш, ros. Балхаш) – bezodpływowe jezioro w Kazachstanie, w Kotlinie Bałchasko-Ałakolskiej. Zlewnia jeziora stanowi 413 000 km².

Północny brzeg jest wysoki i skalisty, południowy – niski i piaszczysty. W zachodniej części (płytszej, 58% powierzchni i 46% objętości) woda słodka, we wschodniej (głębszej, 42% powierzchni i 54% objętości) słona. Przyczynami takiej anomalii są wąskie połączenie obu części jeziora, silne parowanie związane z położeniem geograficznym oraz lokacja rzeki Ili, która przenosi ogromne masy słodkiej wody z topniejących śniegów z gór, w zachodniej części. Dolinę rzeki widać na zdjęciu obok (duży ciemny pas w południowo-zachodniej części).

Jezioro endoreiczne (z greckiego endo - wewnątrz i rhein - płynąć) to jezioro bezodpływowe, w którym dopływ wody równoważony jest przez parowanie, przykładem takiego jeziora jest jezioro Eyre w Australii.

Język kazachski (także: język kazaski, kaz. қазақ тілі, қазақша) – język należący do podgrupy kipczacko-nogajskiej, grupy kipczackiej języków tureckich (wraz z z językiem karakałpackim, nogajskim i północnymi dialektami uzbeckiego). Jest on językiem ojczystym dla około 12 milionów ludzi. Poza Kazachstanem używa się go między innymi w Chińskiej Republice Ludowej, Uzbekistanie, Rosji i Mongolii. Mniejsze skupiska Kazachów znajdują się także w Afganistanie, Iranie, Turcji i Niemczech.

Pustynie i półpustynie wokół jeziora porośnięte są bylicami, saksaułem i kauczukodajną chondrillą wysoką.

Na północnym brzegu miasto Bałchasz – eksploatacja bogatych złóż miedzi.

Uchodzą do niego rzeki Ili, Aksu, Karatał, Ajaköz.

Jezioro tworzy granicę północną Siedmiorzecza – historycznej krainy od połowy XVIII wieku będącej prowincją Chin, od 1864 – 1936 w składzie Rosji, kiedy (do 1920) istniało Siedmiorzeckie wojsko kozackie.

Przypisy

Igor S. Zektser, Lorne G. Everett Groundwater and the Environment: Applications for the Global Community [1]
International Lake Environment Committee

Zlewnia jeziora Bałchasz

Mapa jeziora z Encyklopedii Powszechnej S. Orgelbranda 1903

Bałchasz – zdjęcie satelitarne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Bałchasz

Saksauł (Haloxylon Bunge) - nazwa sucholubnych roślin krzaczastych lub drzewiastych należących do rodzaju Haloxylon z rodziny komosowatych (czasem klasyfikowanych do Amaranthaceae). Gatunki należace do tego rodzaju zasiedlają pustynie i półpustynie głównie Azji.

Siedmiorzecze (ros. Ceмиpeчьe, kaz. Жетысу, kirg. Жетисуу) - region historyczny w Azji Środkowej nad granicą chińską, za czasów Imperium Rosyjskiego osobny obwód (obłast’) ze stolicą w Wiernym (Ałma-Ata), obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu (dolina rzeki Talas, powiat Biszkek) i Chin (ujgurski region autonomiczny Sinciang).