Babaj Wielki - Polski Serwis Naukowy

Babaj Wielki (ur. ok. 551, zm. 628) – jeden z doktorów kościoła nestoriańskiego (Kościoła Wschodu). Występował jako jego nieoficjalna głowa, odnowił asyryjski ruch monastyczny i usystematyzował jego chrystologię.

Życie

Urodził się w Bet Ainata w Bet Zabdai. Jego rodzice byli zamożni przez co otrzymał wstępną edukację w zakresie ksiąg perskich. Naukę kontynuował później w szkole chrześcijańskiej w Nisibisie pod kierunkiem Abrahama z Bet Rabban. Około roku 571, kiedy orygenista Henana z Adiabeny został jej nowym przywódcą, Abraham Wielki z Kaszkaru założył nowy klasztor na Górze Izla powyżej Nisibisu; Babaj w tym czasie nauczał w Xenodocheio w Nisibisie, jednak niebawem wstąpił do nowego monastyru. Kiedy Abraham zmarł w 588 Babaj opuścił konwent i założył nowy, a także szkołę w rodzinnym Bet Zabdai. W 604 Babaj został trzecim z kolei opatem klasztoru Abrahama na Górze Izla.

Patriarcha Kościoła Wschodu, zwany też Patriarchą Wschodu lub Katolikosem-Patriarchą Wschodu, to tytuł którym posługują się zwierzchnicy Kościoła Wschodu. Historycznie był używany we wczesnych wiekach naszej ery przez chrześcijan w Persji, których wspólnotę nazywano Kościołem nestoriańskim, perskim, sasanidzkim lub wschodnisyryjskim. W XVI, XVII oraz XX wieku Kościół Wschodu przeszedł szereg rozłamów, które zaowocowały pojawieniem się licznych, współzawodniczących patriarchów. Obecnie dwa główne kościoły, które wyłoniły się z owych rozłamów to Asyryjski Kościół Wschodu, wiedziony przez patriarchów z Chicago oraz Kościół chaldejski, którego głową są patriarchowie Babilonu. Poza tymi dwoma istnieje także Starożytny Kościół Wschodu, który wyłamał się w 1964 roku. Zwierzchnicy powyższych Kościołów oficjalnie używają tytułu Patriarchy Wschodu.

Monofizytyzm - kierunek w teologii chrześcijańskiej przyjmujący, że w Chrystusie jest tylko jedna natura boska, a ludzka natura zaraz po wcieleniu została wchłonięta przez boską. Pogląd ten został sformułowany przez mnicha z Konstantynopola, Eutychesa. Według niego ludzka natura Chrystusa była jak plaster miodu, boską naturę można natomiast porównać do morza. Po Wcieleniu ludzka natura wrzucona w boską została w niej rozpuszczona jak plaster miodu w wodach morza.

Abraham Wielki rozpoczął ruch reformy monastycznej, który kontynuowali Babaj i inni jego uczniowie. Od Bar Saumy i Synodu w Bet Lapat mnisi i zakonnice byli zachęcani do związków małżeńskich. Kiedy Babaj wrócił na Górę Izla w 604, wydalił mnichów żyjących z kobietami i wymusił ścisłą dyscyplinę, akcentując życie w modlitwie oraz samotność. Wynikiem tego był masowy exodus, nie tylko żonatych mnichów, jednakże Kościół Wschodu pozostał przy Babaju.

Abraham z Kaszkaru, zwany Wielkim (ur. ok. 492 lub 503 w Kaszkarze w Persji, zm. 8 stycznia 588) – syryjski mnich, autor wielu reguł zakonnych, założyciel i opat Wielkiego Klasztoru. Jest uważany za twórcę monastycyzmu stricte nestoriańskiego.

Chosrow II Parwiz (Chosroes II) (pahl. "Zwycięski") (ur. ?, zm. 28 lutego 628) – władca z dynastii Sasanidów panujący w latach 591–628, syn Hormizda IV.

W 604 roku zmarł katolikos-patriarcha Sabriszu I. Synod odrzucił kandydaturę popieranego przez króla Chosroesa II, biskupa Grzegorza z Nisibisu i zamiast tego wybrał profesora Grzegorza z Seleucji. Król był niezadowolony z wyboru lecz niechętnie poparł nowowybranego, obłożywszy grzywną i zapowiadając: "Patriarchą jest i patriarchą pozostanie – ale nigdy więcej nie pozwolę na kolejną elekcję."

Nisibis (tur. Nusaybin) - miasto w dzisiejszej południowo-wschodniej Turcji, w prowincji Mardin, przy granicy z Syrią, 50,6 tys. mieszk. (1990), ośrodek transportu i handlu. Miejsce bitwy, w której wojska Egiptu pokonały wojska Turcji w 1839. Ruiny starożytnego Nisibis.

Święty Apostolski Katolicki Asyryjski Kościół Wschodu (potocznie także Kościół nestoriański, asyryjski, wschodniosyryjski, "Kościół Wschodu") – kościół wschodni działający pierwotnie na terenach na wschód od granic Cesarstwa rzymskiego, oddzielony doktrynalnie od Kościoła katolickiego w wyniku przyjęcia nauki nestorianizmu. Nazwy "kościół nestoriański" i "nestorianie", podobnie, jak w przypadku kościoła jakobickiego i jakobitów, zostały nadane przez przeciwników tego kościoła i nie są używane przez samych jego wiernych.

Kiedy Grzegorz zmarł w 608 roku biskupi wystąpili z prośbą o możliwość wyboru nowego przywódcy – monarcha pomny obietnicy odmówił. Królewski medyk Gabriel z Sziggar (będący zagorzałym monofizytą) zasugerował wybranie Henany z Adiabeny lub jednego z jego uczniów. Cały Kościół był tym zbulwersowany, ale do swojej śmierci w 628 roku król nie pozwolił na samodzielny wybór patriarchy.

Aby obejść królewski zakaz, Babaj Wielki został mianowany "wizytatorem klasztorów" północy, i kierował Kościołem we współpracy z archidiakonem Abą. To nowe stanowisko pozwoliło mu zbadać ortodoksyjność klasztorów i wzmocnić dyscyplinę na północy Mezopotamii, nawet wbrew okazjonalnemu oporowi.

Babaj Wielki oraz Aba administrowali Kościołem Nestoriańskim przez 17 lat aż do zamordowania Chosroesa II w 628 roku. Po tym wydarzeniu Babaj został wybrany nowym patriarchą, ale odmówił przyjęcia tej funkcji. Wkrótce potem zmarł w celi klasztornej w wieku 75 lub 77 lat.

Przypisy

Wigram, s. 247

Źródła

W.A. Wigram: An Introduction to the History of the Assyrian Church. Assyrian International News Agency. [dostęp 4/4/2012]. (ang.)