Babur - Polski Serwis Naukowy

Zahir ad-Din Muhammad Babur (albo Baber, 'Babar; ur. 14 lutego 1483, zm. 26 grudnia 1530) – założyciel Państwa Wielkiego Mogoła. Wybitny wódz, polityk, protektor nauki i sztuki. Autor pamiętników Baburname, traktatu o sprawowaniu rządów i utworów poetyckich.

Młodość

Właściwe imię Babura to Zahir ad-Din Muhammad, Babur (prawdopodobnie tur. "Tygrys") to późniejszy przydomek. Ojciec Babura był władcą Ferghany, jednego z niewielkich państw Azji Środkowej. Ród władców Fergany wywodził się od Timura.

Uzbecy – największy naród Azji Środkowej zamieszkujący Uzbekistan, a także sąsiednie państwa Afganistan, Tadżykistan, Kirgistan, Turkmenistan i Kazachstan oraz chińską prowincję Sinciang. Główna religia Uzbeków to islam. Główne zajęcia to rolnictwo, handel, rzemiosło oraz hodowla zwierząt.

Kandahar (paszto کندهار pers. قندهار Qandahâr) - miasto w południowym Afganistanie, stolica prowincji Kandahar, położone nad rzeką Helmand. Liczba mieszkańców miasta wynosi ok. 450 300 ludzi (dane z 2006 roku), podczas gdy całej prowincji 886 000. Kandahar jest trzecim co do wielkości miastem Afganistanu i głównym ośrodkiem handlowym - w szczególności dla produktów rolniczych. W mieście znajduje się także międzynarodowy port lotniczy. Rozbudowana sieć drogowa w połączeniu z dogodnym położeniem geograficznym ułatwia komunikację z innymi ważnymi miastami regionu ; Kabulem i Ghazni na wschodzie, Heratem na zachodzie i miastem Kweta w Pakistanie. Obok Peszawaru, Kandahar jest głównym miastem plemienia Pasztunów. W Kandaharze urodził się prezydent Hamid Karzai.

Babur został władcą Fergany po śmierci ojca w 1494, gdy miał jedenaście lat. Już w tak młodym wieku toczył wiele zwycięskich walk z rodziną i wrogami zewnętrznymi. Walczył z Uzbekami, którzy pod wodzą chana Muhammada Szejbaniego zajęli Samarkandę, starą stolicę Timura. Walki te były długie i bezowocne – po raz pierwszy Babur zdobył Samarkandę w 1497, wypędzony odzyskał ją w 1501, odzyskał na krótko w 1511. O zdobyciu Samarkandy na zawsze i utrwaleniu władzy w Azji Środkowej marzył całe życie.

Sułtanat Delhijski – muzułmańskie państwo w północnych Indiach, ze stolicą w Delhi istniejące w w latach 1206-1526. Było to jedno z najsilniejszych państw późnośredniowiecznych Indii, które przejściowo dokonało podboju niemal całego subkontynentu. Od czasów tego sułtanatu Delhi wyrosło na najważniejsze miasto Indii, a po upadku państwa było stolicą zarówno państwa Wielkich Mogołów jak i Indii Brytyjskich.

Timur Chromy (ur. 9 kwietnia 1336 r. w Chodża Ilgar koło Keszu (Shahrisabz), zm. 18 lutego 1405 r. w Otrarze) − znany również jako Tamerlan i Timur Lenk (od Tīmūr-e Lang − Timur Kulawy), założyciel dynastii Timurydów, panujący w latach 1370 - 1405, zdobywca większości Azji Środkowej, Iranu, Iraku i Zakaukazia.

Podbój Indii

W 1504 podporządkował sobie Kabul i Kandahar, w 1519 Pendżab, który płacił mu trybut. W 1526 pokonał w bitwie pod Panipatem sułtana delhijskiego Ibrahima Lodiego, zajął Delhi i Agrę. W 1527 pokonał pod Chanwą koalicję Radźputów i opanował Nizinę Hindustańską. W 1529 zdobył Gwalior i dotarł do granic Bengalu i Himalajów.

Pierwsza bitwa pod Panipatem - stoczona 21 kwietnia 1526 r. miała miejsce w rejonie dzisiejszego okręgu Haryana. Była decydującym militarnym starciem pomiędzy Timurydą Baburem (1483-1530) a ostatnim sułtanem Delhi, Ibrahimem II z afgańskiej dynastii Lodi. Niewielka liczebnie armia Babura odniosła wielkie zwycięstwo nad potężnymi siłami Lodiego, który poległ w trakcie bitwy. Jego śmierć była końcem sułtanatu w Delhi i zapoczątkowała panowanie dynastii Wielkich Mogołów.

Nizina Hindustańska (hindi Bhārat ke maidān) – nizina aluwialna na terytorium Indii, Pakistanu, Bangladeszu i Nepalu w kształcie wielkiego półksiężyca o powierzchni około 1,2 mln km². Jej długość to 3000 km, szerokość od 250 do 300 km, a wysokość do 200 m. Jest to trzeciorzędowe zapadlisko tektoniczne między Himalajami a Dekanem. Obejmuje niziny: Indusu, Gangesu, Brahmaputry i Bengalską i Pendżabską, łącznie z deltą Gangesu i Brahmaputry.

Organizacja imperium

Babur nie zasłynął jako organizator, organizację imperium przeprowadzili jego następcy. Zastąpił jednak swobodną konfederację plemion afgańskich silnymi rządami absolutnymi, umocnił też bardzo władzę pierwszego ministra oraz znaczenie języka perskiego i perskich obyczajów na dworze. Babur znany był też z okrucieństwa wobec tych, których zwyciężył oraz z organizacji uczt, na których nadużywano opium i alkoholu. Dla oficerów i żołnierzy był bardzo hojny, co nadwyrężało finanse państwa. Nakazał zbudować wiele pałaców, ogrodów, łaźni i stacji pocztowych (dak). Praktykował tolerancję religijną, żenił swoich synów z radźpuckimi księżniczkami i wprowadzał Radźputów na dwór.

Bengal – kraina historyczna w Azji Południowej, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską. Zachodnia część Bengalu leży w Indiach (stan Bengal Zachodni), a wschodnią stanowi Bangladesz.

Mogołowie lub Wielcy Mogołowie - islamscy (pochodzenia turecko-mongolskiego) władcy północnych Indii w okresie od XVI do XIX wieku, pochodzący od Timurydów, jako linia odgałęziona.

Zmarł w 1530 podczas choroby syna Humajuna. Miał modlić się, by choroba przeszła z syna na niego – wkrótce rzeczywiście śmiertelnie zachorował, podczas gdy Humajun wyzdrowiał. Na cześć Babura wzniesiono Meczet Babri w Ajodhji.