Badania rynku - Polski Serwis Naukowy

Wstęp

Badania rynku to zespół czynności polegających na gromadzeniu informacji o zjawiskach i procesach na rynku, ich przyczynach, stanie aktualnym i tendencjach rozwojowych. Celem badań rynku jest zdobycie informacji o kształtowaniu się mechanizmów rynkowych takich, jak popyt, podaż, ceny, zachowania i preferencje konsumentów, działania konkurencji, funkcjonowanie systemu dystrybucji, sprzedaży itp. Badania rynku są częścią badań marketingowych. Prowadzenie badań rynku zarówno polepsza pozycje konkurencyjną przedsiębiorstwa jak i jest zalecane przez normy ISO 9000.

Cena - ilość pewnego dobra (najczęściej pieniądza), za przyjęcie której sprzedający jest gotów zrzec się swoich praw do danego dobra, lub też kupujący jest gotów ją kupić, aby do tego dobra nabyć prawa. Cena może dotyczyć m.in. towaru lub usługi. Według większości teorii ekonomicznych cena równa się wartości danego dobra. Według szkoły austriackiej wartość nie jest wielkością obiektywną i taka równość nigdy nie zachodzi, gdyż wtedy nigdy nie doszłoby do wymiany (każda strona musi bardziej wartościować to co otrzymuje od tego co daje w zamian). Poniżej inne definicje ceny:

Psychologia (od gr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka empiryczna, zajmująca się badaniem mechanizmów i praw rządzących zjawiskami psychicznymi oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. W zasadzie psychologia dotyczy ludzi, ale mówi się o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.

Typologia

Badania rynku można podzielić według kilku kryteriów:

Horyzontu czasowego

analizy rynku, czyli poznanie aktualnych i przeszłych zjawisk, czynników i procesów rynkowych
prognozowania, czyli przewidywanie trendów i przyszłej sytuacji na rynku.

Metodyki zbierania danych

badania jakościowe służące zrozumieniu przyczyn zachowań i ich dokładnemu opisowi
badania ilościowe służące dostarczeniu wskaźników charakteryzujących powszechność zjawiska

Zwykle w jednym procesie badawczym badania jakościowe są łączone z badaniami ilościowymi.

Polskie Towarzystwo Badaczy Rynku i Opinii (PTBRiO) – założona w 1994 roku polska organizacja zawodowa zrzeszająca badaczy opinii jako osoby indywidualne (w przeciwieństwie do Organizacji Firm Badania Opinii i Rynku skupiającej pracodawców, dla których głównym przedmiotem działalności gospodarczej są badania opinii i rynku). PTBRiO reprezentuje interesy badaczy wobec instytucji publicznych i władz polskich oraz promuje i upowszechniania informacje dotyczące badania opinii i rynku. PTBRiO podejmuje różne działania mające na celu przestrzeganie standardów metodologicznych i etyki zawodu badacza, organizuje współpracę i wymianę informacji w środowisku badaczy rynku i opinii, opracowuje na prośbę ESOMAR coroczne raporty na temat rynku badawczego w Polsce, organizuje szkolenia, seminaria i konferencje.

Prognozowanie (predykcja) jest naukowym sposobem przewidywania, w jaki sposób będą kształtowały się w przyszłości procesy lub zdarzenia. W trakcie procesu prognozowania formułuje się sąd na temat przyszłych stanów zjawisk i zdarzeń nazywany prognozą.

Typie analizowanych danych

badania pierwotne - wykorzystujące dane powstające na użytek danego badania
badania wtórne - reinterpretacja danych powstałych wcześniej

Sposobie organizacji badania

wewnętrzne - wykorzystujące dane istniejące w firmie (np. sprzedaż, ilość reklamacji) bez odwoływania się do danych zewnętrznych
zewnętrzne - korzystające z danych spoza firmy - zarówno urzędowych (np. GUS) jak i dostarczanych przez firmy zajmujące się badaniami rynku. Dane pochodzące od agencji badawczych można podzielić na dane syndykatowe (czyli zbierane podczas jednego projektu badawczego a następnie sprzedawane wielu firmom - np. panel gospodarstw domowych) i ad hoc (czyli zbierane na użytek konkretnego klienta).

Celu badań

badania eksploracyjne - opisujące zachowania, potrzeby, wartości, styl życia, wzorce konsumpcji itd.
badania testowe - testy nowych produktów
badania cenowe - służące określeniu elastyczności cenowej i optymalnej ceny
badania marki - służące określeniu siły i wizerunku marki
badania segmentacyjne - służące określeniu użytkowników produktu / usługi i ich podzieleniu na segmenty
panele gospodarstw domowych - służące pokazaniu zmian w konsumpcji, głównie produktów FMCG
badania mediów - służące określeniu zwyczajów konsumpcji mediów (prasa, radio, TV, internet itd.)
badania zachowań przy półce sklepowej
badania reklamy - służące testowaniu reklamy na różnym stopniu jej powstawania, jej zauważalności i skuteczności
badania satysfakcji klientów
badania satysfakcji pracowników
badania kanałów dystrybucji
badania syndykatowe

W badaniach rynku są często wykorzystywane metody badawcze zaczerpnięte z badań opinii publicznej, psychologii i socjologii. Osoby zajmujące się zawodowo badaniami rynku są zrzeszone w Europejskim Stowarzyszeniu ESOMAR, w Polsce działa też PTBRiO - Polskie Towarszystwo Badaczy Rynku i Opinii oraz stowarzyszenie firm badających rynek OFBOR.

Analiza rynku - zespół czynności, które zmierzają do powstania racjonalnych przesłanek podejmowania decyzji bieżących, które dotyczą obsługi rynku we wszystkich wymiarach na podstawie przeprowadzonych badań rynkowych. Wykorzystuje ona dane pozyskiwane poprzez badanie rynku. Analiza ta jest określana jako chwilowa rejestracja struktury zachowania się rynku w określonym czasie i miejscu.

Metody jakościowe - metody badawcze (w naukach przyrodniczych, ścisłych i humanistycznych), w których nie określa się parametrów liczbowych (określanych za to w metodach ilościowych), charakteryzujących badane zjawisko lub obiekt badań.

Zobacz też

Analiza rynku

Badania marketingowe

Przypisy

Badania Rynku

Bibliografia

Badania rynkowe w praktyce, Paul Hague, Nick Hague, Carol-Ann Morgan, Wydawnictwo Helion 2005

Gilbert A. Churchill (2002), Badania marketingowe w praktyce. Podstawy metodologiczne, Warszawa PWN, ISBN 83-01-13820-3

FMCG - określenie wykorzystywane w marketingu, opisujące produkty szybko rotujące w punktach sprzedaży (skrót od ang. Fast Moving Consumer Goods - produkty szybko rotujące, dobra szybko zbywalne), najczęściej codziennego użytku. Należą do nich przede wszystkim: artykuły spożywcze, kosmetyki, chemia gospodarcza, drobne artykuły gospodarstwa domowego itp. Przyjmuje się, że większość produktów sprzedawanych w super- i hipermarketach klasyfikowana jest jako FMCG.

ESOMAR (European Society for Opinion and Marketing Research) Europejskie Stowarzyszenie Badaczy Opinii Publicznej i Rynku zostało założone w 1948 roku. Obecnie zrzesza około 5000 członków z około 100 państw świata (wbrew nazwie nie tylko Europy). Sekretariat ESOMARu znajduje się w Amsterdamie, choć sama organizacja jest zarejestrowana w Szwajcarii. Pracami Esomar kieruje wybierana w powszechnych wyborach Rada (Esomar Council). Organem statutowym jest także Komisja Standardów Zawodowych (Professional Standards Committee). W krajach, gdzie liczba członków przekracza określone minimum, Rada Esomar wyznacza, po zasięgnięciu opinii członków krajowych, swojego przedstawiciela (Esomar Representative), którego zadaniem jest ułatwienie przepływu informacji między Radą a członkami krajowymi. W Polsce przedstawicielem jest obecnie Dominika Maison, a poprzednio Agnieszka Sora i Włodzimierz Daab, który dwukrotnie był także członkiem Rady, a obecnie jest wiceprzewodniczącym Professional Standards Committee.

Linki zewnętrzne

Badania Rynku Strona PTBRiO Międzynarodowa Agencja Badań Rynkowych