Badanie biochemiczne krwi - Polski Serwis Naukowy

Badanie biochemiczne krwi – badanie obejmujące analizę składników osocza. Dostarcza wielu cennych informacji i wskazówek ułatwiających postawienie właściwej diagnozy. Badanie osocza pokazuje poziom enzymów, hormonów, białek, elektrolitów i pierwiastków śladowych w naszym organizmie. Wyniki obrazują stan kliniczny konkretnych narządów.

Przeciwciała lub immunoglobuliny – białka wydzielane przez komórki plazmatyczne (czyli pobudzone limfocyty B) w przebiegu odpowiedzi immunologicznej typu humoralnego, które mają zdolność do swoistego rozpoznawania antygenów.

Fosfataza kwaśna (ACP) - enzym z klasy hydrolaz. Jej rola polega głównie na katalizowaniu defosforylacji różnych estrów fosforanowych. Wartość pH dla optymalnego działania fosfatazy kwaśnej mieści się w zakresie od 3,4 do 6,2. Fosfataza kwaśna występuje w dużych stężeniach w nasionach roślin i gruczole krokowym człowieka. Aktywność jej bardzo wzrasta w chorobie nowotworowej tego gruczołu, co wykorzystuje się w diagnostyce do wczesnego rozpoznawania tej postaci raka. W nasionach roślin aktywność fosfatazy kwaśnej silnie wzrasta podczas kiełkowania, a następnie maleje w miarę wzrostu siewek. Prawdopodobnie wzrost jej aktywności jest związany z uwalnianiem fosforanu nieorganicznego z organicznych form zapasowych fosforanu, np. z kwasu fitynowego.

Profile oznaczeń

Wyniki badania biochemicznego krwi dają obraz funkcji prawie wszystkich narządów, układów, gruczołów, stanu nawodnienia, odżywienia, postępu choroby. W celu lepszej diagnozy i leczenia schorzeń konieczna jest ocena zmian zachodzących w składnikach osocza. Dla ułatwienia korzystania z szerokiej gamy badań, zostały opracowane tzw. profile oznaczeń. Służą one dokładniejszemu przedstawieniu funkcjonowania danego narządu, dlatego każdy profil został opracowany tak, aby zawarte w nim parametry jak najlepiej oddawały jego funkcję.

PSA (z ang. Prostate Specific Antigen – antygen swoisty dla prostaty) – antygen gruczołu krokowego (prostaty). Jest glikoproteiną wytwarzaną w tym gruczole, obecną we krwi w stężeniu podwyższonym w przypadku przerostu prostaty oraz raka prostaty. Za wartość prawidłową uznaje się stężenie w zależności od wieku.

Glukoza (dokładniej: D-glukoza), C6H12O6 – węglowodan należący do cukrów prostych z grupy aldoheksoz. Jest białym, drobnokrystalicznym ciałem stałym, z roztworów wodnych łatwo krystalizuje jako monohydrat. Bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie (nie zmienia pH roztworu), nierozpuszczalna w etanolu. Ma słodki smak, nieco mniej intensywny od sacharozy.

Profil ogólny (kontrolny)

morfologia krwi obwodowej ze zróżnicowaniem leukocytów

odczyn opadania krwinek czerwonych (OB.)

badanie ogólne moczu

elektrolity w surowicy (sód, potas, chlorki)

profil lipidowy (cholesterol, triglicerydy (TG), cholesterol HDL, cholesterol LDL)

glukoza we krwi

Profil nerkowy

badanie ogólne moczu

sód w surowicy

potas w surowicy

mocznik w surowicy

kreatynina w surowicy

kwas moczowy w surowicy

białko całkowite w surowicy

Profil wątrobowy

aminotransferaza alaninową (AlAT)

aminotransferaza asparaginianowa (AspAT)

fosfataza alkaliczna (AlP)

bilirubina całkowita

gamma-glutamylotransferaza (GGT)

antygen HBs (HbsAg)

przeciwciała przeciw HCV (anty-HCV)

Profil kostny

wapń w surowicy

fosforany w surowicy

fosfataza alkaliczna (ALP)

Profil sercowy

kinaza fosfokreatynowa (CK)

elektrolity w surowicy (sód, potas, chlorki)

troponina

Profil lipidowy

cholesterol

triglicerydy

cholesterol HDL

cholesterol LDL

Profil tarczycowy

hormon tyreotropowy (TSH)

tyroksyna wolna (fT4)

Profil tarczycowy rozszerzony

hormon tyreotropowy (TSH)

tyroksyna wolna (fT4)

trijodotyronina wolna (fT3)

przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej (anty-TPO)

przeciwciała przeciw tyreoglobulinie (anty-TG)

Profil trzustkowy

amylaza w surowicy

fosforany w surowicy

glukoza we krwi

Profil alergiczny

immunoglobuliny E całkowite (IgE)

morfologia krwi obwodowej z różnicowaniem leukocytów

panele alergenów (oddechowych, pokarmowych, pediatrycznych)

Profil reumatyczny

morfologia krwi obwodowej z różnicowaniem leukocytów

białko C-reaktywne (CRP)

czynnik reumatoidalny (RF)

odczyn opadania krwinek czerwonych (OB)

odczyn Waalera-Rosego

kwas moczowy w surowicy

Profil kobiety w ciąży

morfologia krwi obwodowej

badanie ogólne moczu

glukoza we krwi

Profil przy antykoncepcji hormonalnej

aminotransferaza alaninowa (AlAT)

aminotransferaza asparginianowa (AspAT)

gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP)

fosfataza alkaliczna (AlP)

bilirubina całkowita

profil lipidowy (cholesterol, triglicerydy, cholesterol HDL, cholesterol LDL)

czas protrombinowy (PT)

Profil przedoperacyjny

aminotransferaza alaninowa (AlAT)

fosfataza alkaliczna (AP)

bilirubina

kreatynina

mocznik

badanie morfologiczne krwi

czas kaolinowo-kefalinowy (APTT)

czas protrombinowy (PT)

Profil małego dziecka

morfologia krwi obwodowej z różnicowaniem leukocytów

badanie ogólne moczu

białko C-reaktywne (CRP)

badanie parazytologiczne kału

Profil kobiety po 40. roku życia

profil ogólny

wapń w surowicy

fosforany w surowicy

magnez w surowicy

kwas moczowy w surowicy

estradiol

hormon folikulotropowy (FSH)

hormon tyreotropowy (TSH)

Profil mężczyzny po 40. roku życia

profil ogólny

antygen swoisty dla stercza (PSA)

kwas moczowy w surowicy

hormon tyreotropowy (TSH)

Wartości referencyjne składników osocza

W badaniu biochemicznym krwi każdy oceniany składnik ma ustalone granice normy, tzw. wartości referencyjne, w których powinien się mieścić, mogące nieznacznie się różnić w zależności od ustaleń danego laboratorium. Odpowiednie wartości referencyjne są zawsze podawane obok wyniku. Normy badań laboratoryjnych zależą od innych elementów procesu diagnostycznego, dlatego analizą wyników powinien zawsze zajmować się lekarz prowadzący pacjenta. Ponadto należy pamiętać, że nie każde odchylenie od normy świadczy o zaburzeniach funkcji organizmu, gdyż często wynika ono ze zmian fizjologicznych, błędów w pobraniu składników do badania bądź niewłaściwego transportu materiału przeznaczonego do badania.

Laboratorium – to miejsce, gdzie przeprowadza się tę część badań naukowych, która wymaga wykonywania wielu powtarzalnych eksperymentów w ściśle kontrolowanych warunkach.

Aminotransferaza asparaginianowa, AspAT, GOT (glutamic oxoloacetic transaminase) - narządowo niespecyficzny enzym (EC 2.6.1.1) indykatorowy, biorący udział w przemianach białek. Należy do transferaz przenoszących grupy aminowe z aminokwasów na α-ketokwasy. Przyczyną wzrostu aktywności AspAT jak i AlAT mogą być:

Normy badania krwi dla poszczególnych składników osocza

glukoza: 70–100 mg/dl (3,9-5,6 mmol/l)

cholesterol całkowity: 140–200 mg/dl (3,6–5,2 mmol/l)

trójglicerydy (TG): 60–165 mg/dl (0,55-2,0 mmol/l)

mocznik: 2,5-6,4 mmol/l (15–39 mg/dl)

kwas moczowy: 0,15-0,45 mmol/l (2,5-8,0 mg/dl)

białko całkowite: 60–80 g/l

albuminy: 3,5-5,0 g/dl

kinaza kreatynowa (CK)

mężczyźni: 18–100 U/l

kobiety: 10–66 U/l

bilirubina całkowita: 0,3-1,2 mg/dl

bilirubina bezpośrednia: 0,0-0,3 mg/dl

kreatynina: 62–124 mmol/l (0,7-1,4 mg/dl)

dehydrogenaza mleczanowa (LDH): 120–230 U/l

aminotransferaza alaninowa (AlAT): 5–40 U/l (85–680 nmol/l)

aminotransferaza asparginianowa (AspAT): 5–40 U/l (85–680 nmol/l)

fosfataza alkaliczna (ALP): 20–70 U/l

fosfataza kwaśna (ACP): 0,1-0,63 U/l

gamma-glutamylotransferaza (GGT)

mężczyźni: 18–100 U/l

kobiety: 10–66 U/l

fibrynogen: 200–500 mg/dl

potas: 3,5-5,0 mmol/l

sód: 135–145 mmol/l

chlor: 95–105 mmol/l

fosfor: 0,81-1,62 mmol/l

wapń: 2,2-2,6 mmol/l

żelazo: 50–175 mikrogramów/dl

ferrytyna

mężczyźni: 15–200 mg/l

kobiety: 12–150 mg/l

Źródła

Zenon Jakubowski: Badania laboratoryjne w codziennej praktyce : wartości referencyjne i interpretacje. Gdańsk: MAKmed, 1994. ISBN 83-901348-1-0.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Hormon (od gr. ὁρμάω hormao - rzucam się naprzód, pędzę) – związek chemiczny, który jest wydzielany przez gruczoły lub tkanki układu hormonalnego. Funkcją hormonu jest regulacja czynności i modyfikacja cech strukturalnych tkanek leżących w pobliżu miejsca jego wydzielania lub oddalonych, do których dociera poprzez krew (wyjątkiem są tzw. hormony lokalne). Istnieją także takie hormony, które wywierają wpływ na funkcjonowanie wszystkich tkanek organizmu.

Bilirubina – organiczny związek chemiczny powstały w wyniku rozpadu hemu uwolnionego wcześniej z hemoglobiny w śledzionie, wątrobie lub szpiku kostnym w procesie niszczenia czerwonych ciałek krwi.