Bakteriofag - Polski Serwis Naukowy

Bakteriofag, fag - wirus atakujący bakterie. Przeważnie dany bakteriofag zdolny jest do infekcji tylko jednego gatunku (a czasem tylko szczepu) bakterii. Mogą przybierać kształty złożone (buławkowate), pałeczkowate lub wielościenne.

Struktura bakteriofaga

Zakażenie następuje w ten sposób, że kwas nukleinowy jest wstrzykiwany przez otwór - zrobiony przez białko kurczliwe pod ogonkiem - komórki bakterii, część białkowa wirusa (tzw. otoczka czyli kapsyd) pozostaje na zewnątrz. Bakteriofagi zjadliwe namnażają się i zabijają bakterię, łagodne zaś wbudowują się w chromosom komórki bakteryjnej i mogą istnieć przez wiele pokoleń bakterii.

Kwasy nukleinowe - biopolimery zbudowane z nukleotydów. Zasadniczo są dwa rodzaje kwasów nukleinowych: kwas rybonukleinowy (RNA) oraz kwas deoksyrybonukleinowy (DNA). Oba mogą występować pod postacią zarówno pojedynczej jak i podwójnej nici, przy czym zazwyczaj DNA tworzy nić podwójną, a RNA pojedynczą.

Para zasad (pz lub bp z (ang.) base pair) - w biologii molekularnej - komplementarne, połączone wiązaniami wodorowymi zasady azotowe nukleotydów dwóch różnych nici kwasu nukleinowego. W parach zasad podaje się długość cząsteczek DNA.

Podzielić je można na bakteriofagi zawierające:

dwuniciowy DNA -największa grupa bakteriofagów o budowie mieszanej, wielościennej główce, wielkości 100 nm i mające "ogonek";

jednoniciowy DNA - wielkości 27 nm, o budowie wielościennej lub helikalnej;

RNA - wielkości 20-25 nm, wielościennej budowie.

Wybrane szczepy bakteriofagów są wykorzystywane do niszczenia chorobotwórczych bakterii. Terapia fagowa jest stosowana w przypadku infekcji antybiotykoopornych. W Polsce oferuje ją Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu.

Chromosom – forma organizacji materiału genetycznego wewnątrz komórki. Nazwa pochodzi z greki, gdzie χρῶμα (chroma, kolor) i σῶμα (soma, ciało). Chromosomy rozróżniano poprzez wybarwienie.

Nanometr (symbol: nm) – podwielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jest to jedna miliardowa metra czyli jedna milionowa milimetra. Jeden nanometr równa się zatem 10−9 m. W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E-9 m oznaczający 0,000 000 001 × 1 m. Rzadko stosowana jest również stara nazwa milimikron

Modelowe bakteriofagi

Wiele bakteriofagów jest intensywnie badanych, m.in.

bakteriofag lambda;

bakteriofag T4 - DNA o długości 170 kbp (1 kbp = 1.000 par zasad), rozmiarach 90x200 nm. Fag ten ma 6 nóżek pozycjonujących kurczliwą szyjkę wstrzykującą kapsyd DNA przez zlizowaną ścianę do bakterii na której się zaabsorbował. Modelowy fag najwcześniej znany z łysinek na posiewach Escherichia coli;

bakteriofag T7 - DNA o długości 40 kbp, kapsyd o średnicy 22 nm, ogonek o średnicy 10 nm;

bakteriofag ΦX174;

bakteriofag M13.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Pożeracze bakterii artykuł z tygodnika "Wprost"