Baku - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 40°23′N 49°52′E / 40.383, 49.867

Baku

Baku (azer. Bakı, ros. Баку) – stolica i największe miasto Azerbejdżanu.

Nazwa miasta pochodzi od perskiego Badkube oznaczającego "uderzenie wiatru" w związku z częstymi i silnymi wiatrami północno-zachodnimi nawiedzającymi ten obszar. Położone w południowej części Półwyspu Apszerońskiego, na zachodnim brzegu Morza Kaspijskiego (Zatoka Bakijska). Położone w pobliżu pól naftowych oraz rafinerii. Kiedyś pola naftowe znajdowały się na terenie miasta, do tej pory (2008 r.) zostało tam kilkanaście starych pomp. Pierwszym, który wydobył ropę z dna morskiego w Baku był Polak, Witold Zglenicki. Na bakijskiej ropie naftowej fortunę zdobył Alfred Nobel, wynalazca dynamitu i fundator powszechnie znanej Nagrody Nobla.

Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, ros. Каспийское море, azerb. Xəzər dənizi, kaz. Каспий теңізі, turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km2 (zmieniającą się wskutek opadania poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od 10-12‰ do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętych zatokach. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W Starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie.
Lew Dawidowicz Landau (ros. Лев Давидович Ландау, ur. 22 stycznia 1908 w Baku, zm. 1 kwietnia 1968 w Moskwie) – wybitny fizyk rosyjski.

Liczba mieszkańców: 2,05 mln (2011).

W mieście znajduje się stacja kolejowa Baku. Bardzo dobrze jest rozwinięta komunikacja autobusowa – z Baku można dojechać do większości miast Azerbejdżanu i wielu rosyjskich.

Baku ubiegało się o organizację Letnich Igrzysk Olimpijskich w 2016 roku. Z tego powodu budowana jest nowa linia metra sięgająca do lotniska – 40 km od centrum miasta.

W 2012 roku miasto będzie gościć Konkurs Piosenki Eurowizji.

Metro w Baku – system miejskiej szybkiej kolei podziemnej w stolicy Azerbejdżanu – Baku. Posiada 20 stacji na dwóch liniach o łącznej długości 31,5 km.
Rafineria ropy naftowej - podstawowy zakład przemysłu petrochemicznego wytwarzający paliwa, oleje, smary, asfalty oraz inne surowce wytwarzane z ropy naftowej.

Historia

pierwsza wzmianka o osadzie na terenie dzisiejszego Baku pochodzi z II w.

znane od V w.

XII w. – stolica chanatu Szyrwanu

XV-XVI w. – rezydencja władców z dynastii Szyrwanszachów

1509 – przyłączone do państwa perskiego (państwa Safawidów)

1747 – odrębny chanat azerbejdżański

1806 – pod panowaniem Rosji

1859 – miasto gubernialne

1917 – rządy przejęła tu Rada Delegatów Robotniczych

1918 – powstanie bolszewickiej Komuny Bakijskiej

1918 – 1920 powstanie ADR (Niezależnej Demokratycznej Republiki Azerbejdżańskiej)

1920 – 1991 stolica Azerbejdżańskiej SRR

20 stycznia 1990 – krwawe wydarzenia "Qara Yanvar" (czyli "Czarny Styczeń") - masakra na tle politycznym azerskich demonstrantów, dokonana przez Armię Radziecką w Baku (zginęło ok. 130 ludzi, wielu zostało rannych)

1991 – po rozpadzie ZSRR, stolica niezależnego Azerbejdżanu

Siedziba rządu Republiki Azerbejdżanu

Baku. Baszta Dziewicza

Zabytki i atrakcje turystyczne

Iczeri-Szeher (azer. İçəri Şəhər) – twierdza z IX wieku

meczet Mahammada z 1078 roku, zwany od XVIII w. „Złamaną Wieżą” (azer. Sınıqqala)

Baszta Dziewicza (azer. Qız qalası) – XII wiek

Pałac Szachów Szyrwanu (azer. Şirvanşahlar Sarayı) z XIV-XVII wieku

Świątynia Czcicieli Ognia (azer. Atəşgah) w podbakijskiej miejscowości Surachany (azer. Suraxanı) – zrekonstruowana w XVII-XVIII wieku

cerkiew ormiańska – XVIII wiek (zamknięta i niedostępna do zwiedzania od czasu wojny z Armenią)

dworzec kolei elektrycznej „Sabunczyński” z 1928 roku

Muzeum Miniaturowych Książek (azer. Miniatür Kitab Muzeyi)

Muzeum Literatury (azer. Ədəbiyyət Muzeyi)

Muzeum Historyczne w dawnej rezydencji Zeynalabdina Tagijewa, którą projektował polski architekt Józef Gosławski

Muzeum Dywanów (azer. Xalça Muzeyi) – w Centrum Muzealnym

Wiele budynków zaprojektował Kazimierz Skórewicz.

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.
Stefan Żeromski (ur. 14 października 1864 w Strawczynie koło Kielc, zm. 20 listopada 1925 w Warszawie) – polski prozaik, publicysta, dramaturg, nazwany "sumieniem polskiej literatury".

Aleja Szachidów - aleja-mauzoleum poległych bohaterów wojny z Armenią i zabitych przez Armię Radziecką w 1990 roku.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)