Baldur Benedikt von Schirach (ur. 9 maja 1907 w Weimarze, zm. 8 sierpnia 1974 w Kröv) – prominentny nazista i przywódca Hitlerjugend, a także gauleiter Wiednia.

Urodził się w Weimarze, był synem reżysera teatralnego, rotmistrza, kirasjera gwardii, szambelana, generalnego intendenta słynnego teatru w Weimarze, Carla Baily'a Norissa von Schiracha (1873-1948). Poprzez matkę, Emmę Middleton Lynah Tillou (1872-1944), córkę amerykańskiego adwokata, był potomkiem dwóch ojców-założycieli (sygnatariuszy Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych). Angielski był też jego pierwszym językiem, do wieku pięciu lat nie potrafił mówić po niemiecku.

Wstąpił do „Wehrjugendgruppe”, w 1925 został członkiem NSDAP. Wyjechał do Monachium, gdzie otrzymał funkcję przewodniczącego Nationalsozialistischen Deutschen Studentenbunds (NSDStB, Narodowo-socjalistyczny Związek Studentów). W 1931 był już Reichsjugendführerem, a w 1933 została mu powierzona funkcja przywódcy Hitlerjugend; otrzymał również stopień SA-Gruppenführer.

Brał udział w kampanii francuskiej (Fall Gelb). W 1940 utracił przewodnictwo nad Hitlerjugend na rzecz Artura Axmanna, jednocześnie Hitler mianował go gauleiterem Wiednia (funkcję tę pełnił do końca wojny). Przez następne lata Schirach był odpowiedzialny za wysłanie 185 tys. Żydów z Wiednia do obozów koncentracyjnych. W przemówieniu 15 września 1942 określił deportacje Żydów jako "wkład do kultury europejskiej". Później jednak krytykował warunki deportacji Żydów i postulował "umiarkowane traktowanie" mieszkańców Europy Wschodniej. M.in. z powodu interwencji jego żony Henrietty u Hitlera, po jej powrocie z Holandii, gdzie była świadkiem brutalności Niemców – popadł w niełaskę w 1943, jednak zachował stanowisko.

W 1945 pod przybranym nazwiskiem Richard Falk udał się do Schwazu w Tyrolu, gdzie nierozpoznany pracował jako tłumacz w placówce amerykańskiej. Dodatkowo zajmował się działalnością pisarską – rozpoczął tworzenie powieści Tajemnica Myrny Loy. Niespodziewanie jednak poddał się aliantom zachodnim 5 czerwca 1945, choć do tego czasu był uważany za zmarłego. Jako powód podał "możliwość odpowiadania przed sądem międzynarodowym". Zmotywował go do tego fakt oskarżenia organizacji Hitlerjugend. Von Schirach zdecydował, iż powinien stanąć na czele kierowanego przez siebie ruchu, mimo że zastąpił go Axmann. Von Schirach uznał że sam ponosi odpowiedzialność i chciał osądzenia swojej winy.

Następnie stanął przed Trybunałem w Norymberdze. Został skazany za „zbrodnie przeciw pokojowi” oraz „zbrodnie przeciw ludzkości” na 20 lat w więzieniu. Wyrok odbył w więzieniu w Spandau. Na wolność wyszedł w 1966; opublikował swoje wspomnienia Ich glaubte an Hitler (Wierzyłem w Hitlera, 1967).

Razem ze swoją żoną Henriette (z domu Hoffmann, córką osobistego fotografa Hitlera, Heinricha Hoffmanna) miał trzech synów i córkę Angelikę Benedyktę, ur. w 1933. Henriette i Baldur rozwiedli się w czasie pobytu Schiracha w więzieniu, w 1950.

Przypisy