Bali - wyspa - Polski Serwis Naukowy

Małe Wyspy Sundajskie

Bali to indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich. Jest położona w łańcuchu wysp; od Jawy (na zachodzie) oddziela ją cieśnina Bali, a od wyspy Lombok (na wschodzie) cieśnina Lombok. Stanowi zasadniczą część prowincji Bali.

Powierzchnia: 5,6 tys. km²

Długość: 145 km

Szerokość: 80 km

Liczba mieszkańców: 3,3 mln mieszk. (2005)

Odległość od Jawy: 3,2 km

Najwyższe wzniesienie: czynny wulkan Agung 3142 m n.p.m. (ostatnia erupcja w marcu 1963)

Ludność stanowią głównie Balijczycy, wyznający tzw. hinduizm balijski, a muzułmanie stanowią kilkuprocentową mniejszość.

Małe Wyspy Sundajskie, Nusa Tenggara to archipelag stanowiący część Archipelagu Malajskiego. Położony jest w południowo-wschodniej Azji na wschód od wyspy Jawy.

Jawa – wyspa w , co oznacza, że jest ona najgęściej zaludnioną wyspą na świecie. Na obszarach nizinnych Jawy Centralnej na jeden km² przypada 2000 osób. Powierzchnia Jawy to 126,7 tys. km², co daje jej trzynaste miejsce na świecie i piąte w Indonezji.

Główne miasta:

Denpasar (stolica)

Singaraja

Klungkung

Kuta

Na wyspie istnieje Port lotniczy Denpasar.

Warunki naturalne

Na wyspie znajduje się wulkaniczne pasmo górskie z najwyższym szczytem Agung o wysokości 3142 m n.p.m., na południu wyspy znajdują się urodzajne tereny nizinne i wyżynne.

Znaczną część wyspy porastają lasy tropikalne. Klimat równikowy wilgotny o średniej temperaturze rocznej 25-27 °C i średnich opadach rocznych 1400-1700 mm. W sierpniu i wrześniu występuje pora sucha.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Pieprz (Piper L.) – rodzaj roślin z rodziny pieprzowatych (Piperaceae). Należą do niego liczne gatunki (według niektórych klasyfikacji ponad 700) występujące na obszarach o klimacie równikowym i zwrotnikowym. Największe znaczenie użytkowe ma pieprz czarny, z nasion którego wytwarzana jest popularna przyprawa. On też jest gatunkiem typowym.

Gospodarka

Na sztucznie nawadnianych, w 25%, terenach rolniczych uprawia się: ryż, kawę, kakaowiec, pieprz, wanilię, goździkowiec, palmę kokosową, trzcinę cukrową i drzewa owocowe. Hodowla bydła i trzody chlewnej.

Decydujące znaczenie dla gospodarki tej wyspy ma turystyka. Po zamachu terrorystycznym z 2002 roku, ruch turystyczny drastycznie zmniejszył się. Zamach powtórzył się trzy lata później.

Kultura

Bali znane jest w świecie z oryginalnego, charakterystycznego folkloru, architektury, rzeźby, malarstwa, a także muzyki i tańca. Sztuka Bali będąca pod wpływem sztuki hinduskiej charakteryzuje się bogatą roślinną i fantastyczną ornamentyką. Znane jest balijskie złotnictwo i płatnerstwo. Muzyka charakteryzuje się wykorzystaniem instrumentu gamelan. Oryginalny teatr cieni wayang.

Cieśnina Bali (indonez. Selat Bali) - cieśnina w Indonezji; łączy morze Bali z oceanem Indyjskim; oddziela wyspy Jawa i Bali; długość ok. 20 km, szerokość do 7 km; głębokość poniżej 200 m. U wybrzeży cieśniny występują rafy koralowe.

Hinduizm balijski (nazwa używana przez wyznawców: Agama Tirtha - bal. dosł: religia świętej wody, inne nazwy: Agama hindu dharma, Agama Hindu Bali) - odmiana hinduizmu, która zachowała się do tej pory na indonezyjskiej wyspie Bali. Wchłonęła wiele elementów buddyzmu oraz animistycznych kultów lokalnych. W porównaniu z hinduizmem indyjskim wykazuje pewne różnice: z jednej strony stosunkowo nikła percepcja pewnych idei (np. reinkarnacji, z drugiej - zachowanie pewnych elementów, które w Indiach uległy zanikowi np. kult Waruny, Dewa Baruna (boga wody), system czterech warn itd.

Historia

Od najdawniejszych czasów Bali pozostawało pod dominacją polityczną i kulturalną sąsiedniej Jawy. Wchodziło w skład kolejnych królestw, których ośrodkiem była Jawa. Od 1343 roku w granicach najpotężniejszego z nich, królestwa Majapahit. W XVI wieku Bali zyskało niezależność polityczną, a po podboju Jawy przez muzułmanów (koniec XVI w.) stało się centrum bogatej, pozostającej pod wpływem sztuki południowoindyjskiej, oryginalnej indonezyjskiej kultury, cechującej się m.in. bogatą ornamentyką, z motywami figuralnymi, roślinnymi, fantastycznymi, występującymi w malarstwie na tkaninach, rzeźbie w kamieniu i drewnie, w batiku, w świątyniach, rozwiniętym złotnictwem i płatnerstwem oraz tzw. teatrem cieni (wayang).

Wybuchy bombowe, które miały miejsce 1 października 2005 roku na jednej z indonezyjskich wysp - Bali. W wyniku eksplozji śmierć poniosło co najmniej 26 osób, a 102 zostało rannych. Ambasador RP w Indonezji, Tomasz Łukaszuk poinformował, że wśród ofiar nie ma Polaków. Trzy bomby, które wstrząsnęły wyspą, wybuchły na Placu Kuta i plaży Jimbaran, gdzie zazwyczaj znajduje się wielu turystów. Prezydent Indonezji Susilo Bambang Yudhoyono skomentował to wydarzenie jako akt kryminalny. Eksplozje miały miejsce na jedenaście dni przed trzecią rocznicą krwawych eksplozji na Bali z 2002 roku.

Cieśnina Lombok (indonez. Selat Lombok) - cieśnina w Indonezji; łączy morze Bali z Oceanem Indyjskim; oddziela wyspy Bali i Lombok; długość ok. 60 km, szerokość 18 - 40 km.

W epoce kolonialnej przez długi czas zachowało niezależność, dopiero w 1839 roku uznało zwierzchność Holendrów, którzy w 1908 roku przejęli bezpośrednie rządy nad wyspą. W latach 1942-1945 okupowane przez Japończyków, w 1946 roku zwrócone Holendrom. W 1949 roku weszło w skład Indonezji, po reformie administracyjnej z 1950 prowincja.

Goździkowiec (Eugenia L.) – rodzaj roślin z rodziny mirtowatych, do którego zaliczanych jest 1115 gatunków. Gatunkiem typowym jest goździkowiec jednokwiatowy E. uniflora. Do rodzaju tego zaliczana była czapetka pachnąca (Syzygium aromaticum) znana wciąż powszechnie jako goździkowiec korzenny (w obrębie rodzaju goździkowiec pod nazwą naukową Eugenia caryophyllus – stanowiącą obecnie synonim).

Kawa – napój sporządzany z palonych, a następnie zmielonych lub poddanych instantyzacji ziaren kawowca, zwykle podawana na gorąco. Pochodzi z Etiopii, w Europie pojawiła się około XVI wieku. Jedna z najpopularniejszych używek na świecie i główne źródło kofeiny. Działa pobudzająco i orzeźwiająco, przyspiesza przemianę materii i zwiększa sprawność myślenia. Rocznie produkuje się około 6,7 miliona ton kawy. Picie kawy w zbyt dużych ilościach jest szkodliwe dla zdrowia.

Zamachy bombowe na Bali

12 października 2002 w mieście Kuta dokonano zamachu terrorystycznego na dwa kluby nocne. W wyniku eksplozji samochodu-pułapki i ataku samobójczego zginęły 202 osoby (88 z nich było Australijczykami, chętnie odwiedzającymi niedaleką Indonezję podczas szczytu sezonu turystycznego), a ponad 200 zostało rannych. Wśród zabitych była polska dziennikarka Beata Pawlak.

Sztuka indyjska od zarania dziejów była przepojona wartościami religijnymi, stanowiącymi odzwierciedlenie idei i pojęć, których oddziaływanie przyczyniło się do powstania w kraju tym hinduizmu, dżinizmu i buddyzmu. Mieszkańców Indii cechowała niezwykle emocjonalna percepcja świata natury, a rzeźba była najpełniej rozwiniętą formą sztuki. Swoiste dla niej były obfite i wspaniale uformowane postaci stanowiące wyobrażenie życia organicznego.

Majapahit - hinduistyczno-buddyjskie imperium istniejące od końca XIII do końca XV w. na obszarze dzisiejszej Indonezji i Malezji. Złoty wiek przeżywało w drugiej połowie XIV w. Stolicą tego organizmu państwowego był Trowulan, w pobliżu dzisiejszego miasta Mojokerto na wschodniej Jawie.

Wyspa Bali w obiektywie

Linia brzegowa w bardziej wulkanicznej części wyspy

Obchody Święta Latawców

Sadzenie ryżu – rolnicy przy pracy

Uprawy ryżu – tarasy

Uprawy ryżu

Cukrowiec lekarski (Saccharum officinarum L.) – gatunek byliny należący do rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Zwyczajowo nazywana jest trzciną cukrową, mimo że z biologicznego punktu widzenia jest to nazwa nieprawidłowa, roślina nie należy bowiem do rodzaju trzcina, lecz rodzaju cukrowiec. Prawdopodobnie pochodzi z Nowej Gwinei. Uprawiana jest wszędzie w strefie tropikalnej.

Klimat równikowy – w klasyfikacji klimatów jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje obszary kuli ziemskiej położone między 10°-20°S oraz 10°-20°N. W strefie klimatów równikowych średnia temperatura wszystkich miesięcy przekracza 20 °C. Roczne amplitudy temperatur są niewielkie, wzrastają do 5 °C-10 °C idąc na północ i na południe od równika. Oddalając się od równika zmniejsza się też roczna suma opadów i ich rozkład w ciągu roku. Na równiku nie ma wyraźnej pory bezdeszczowej (codziennie padają tutaj tzw. deszcze zenitalne), dalej od równika pora deszczowa ograniczona jest do kilku miesięcy.

Plaża na Bali

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Bali (wyspa)

władcy Bali