Bambusa - Polski Serwis Naukowy

Zarośla bambusowe

Bambusa ventricosa

Bambus (Bambusa Shreb.) – rodzaj roślin wieloletnich o drewniejących łodygach należący do rodziny wiechlinowatych. Stanowi jeden z kilkudziesięciu rodzajów zwyczajowo określanych mianem "bambusów", wchodzących w skład podrodziny bambusowych (Bambusoideae). Rodzaj liczy ok. 130 gatunków występujących w tropikalnej i subtropikalnej części Azji, poza tym niektóre gatunki są szeroko rozpowszechnione w uprawie.

Kwiatostan (ang. inflorescence, łac. inflorescentium) – skupienie rozgałęzień pędów, które nie rozwijają się wegetatywnie, a są zakończone kwiatami. W obrębie kwiatostanu zwykle występują liście przykwiatowe – podsadki o uproszczonej budowie, które podpierają kwiatostan. Kwiatostany mogą być ulistnione, jeśli występują liście asymilacyjne. Kwiatostany bezlistne (nagie) występują rzadko.

Azja (gr. Ἀσία Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).

Morfologia

Rośliny drewniejące o pędach wzniesionych lub wspinających się i przewisających, o pokroju krzewiastym lub nawet drzewiastym i wysokości od 1 do 20 m. Może być drzewiasty, płożący się, kępiasty bądź krzewiasty. Odgałęzienia boczne od kilku do wielu, przy czym dominujących pędów jest zwykle od 1 do 3. Pochwy liściowe odpadające, czasem trwałe. Liście zwykle wyprostowane, różnych rozmiarów. Kwiaty zebrane w silnie rozgałęziony kwiatostan.

Shakuhachi (?) jest japońskim fletem prostym, wykonywanym tradycyjnie z dolnej części bambusa. W niektórych szkołach buddyzmu zen jest on używany jako instrument do praktyki nazywanej suizen.

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Systematyka

Synonimy

Arundarbor Kuntze, Bambos Retz., Bambus J. F. Gmel., Dendrocalamopsis (L. C. Chia & H. L. Fung) Q. H. Dai & X. L. Tao, Ischurochloa Büse, Leleba Nakai, Lingnania McClure, Tetragonocalamus Nakai Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należący do rodziny wiechlinowatych (Poaceae), rzędu wiechlinowców (Poales). W obrębie rodziny należy do podrodziny bambusowe (Bambusoideae), plemienia Bambuseae. Pozycja w systemie Reveala (1994–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.) podrodzina bambusowe (Bambusoideae Luerss.), plemię bambusowe (Bambuseae Kunth ex Dumort.), podplemię Bambusinae C. Presl., rodzaj bambus (Bambusa Schreb.).

Roślina wieloletnia – roślina żyjąca więcej niż dwa lata i zwykle wielokrotnie w tym czasie wytwarzająca nasiona (bądź zarodniki). Wśród wieloletnich roślin naczyniowych wyróżnia się:

Komelinowe (Commelinidae Takht.) – grupa roślin jednoliściennych stanowiąca w nowszych ujęciach systematycznych (system APG II z 2003, APG III z 2009) grupę monofiletyczną, siostrzaną dla szparagowców (Asparagales). Należą tu arekowce (Arecales), wiechlinowce (Poales), komelinowce (Commelinales), imbirowce (Zingiberales) i rodzina o nieokreślonej pozycji systematycznej – Dasypogonaceae. Do cech charakterystycznych tej grupy należy: obecność kwasu ferulowego i kumarowego w nie ulegających drewnieniu ścianach komórkowych, naczynia obecne są w łodydze i liściach, w komórkach liści często odkładana jest krzemionka, kwiatostany wsparte są podsadkami, zarodek jest krótki i szeroki.

Gatunki (wybór)

Bambusa albostriata (McClure) D. Ohrnberger

Bambusa angulata Munro

Bambusa arundinacea – bambus trzcinowaty

Bambusa atra Lindl.

Bambusa balcooa Roxb.

Bambusa bambos (L.) Voss

Bambusa basihirsuta McClure

Bambusa beecheyana Munro

Bambusa blumeana Schult. & Schult. f.

Bambusa boniopsis McClure

Bambusa breviflora Munro

Bambusa chungii McClure

Bambusa dissimulator McClure

Bambusa dolichoclada Hayata

Bambusa dolichomerithalla Hayata

Bambusa eutuldoides McClure

Bambusa fecunda McClure

Bambusa flexuosa Munro

Bambusa gibba McClure

Bambusa glaucescens (Willd.) Sieb. ex Munro

Bambusa lapidea McClure

Bambusa longifolia (Fourn.) McClure

Bambusa longispiculata Gamble ex Brandis

Bambusa malingensis McClure

Bambusa membranacea (Munro) Stapleton & N. H. Xia

Bambusa mitis (Lour.) Steud.

Bambusa multiplex (Lour.) Raeusch. ex J.A. & J.H. Schultes

Bambusa mutabilis McClure

Bambusa oldhamii Munro

Bambusa oliveriana Gamble

Bambusa pachinensis Hayata

Bambusa pallida Munro

Bambusa pervariabilis McClure

Bambusa polymorpha Munro

Bambusa pulgaris – bambus pulos

Bambusa rutila McClure

Bambusa sinospinosa McClure

Bambusa textilis McClure

Bambusa tulda Roxb.

Bambusa tuldoides Munro

Bambusa ventricosa McClure

Bambusa vulgaris – bambus zwyczajny, bambus pospolity

Zastosowanie

Lekki i wytrzymały materiał budowlany, stolarski, galanteryjny, tkacki, wykorzystywany do budowy desek do krojenia żywności oraz na plecionki.

Materiał na łuki i flety.

Wytwarzane są z niego parkiety na podłogi.

Młode pędy są jadalne, z ziaren można robić chleb.

W Polsce są stosowane jako żywopłoty, sprawdzają się jako ekrany przy ruchliwej drodze skutecznie tłumiąc hałas dochodzący z ulicy.

Służą także jako kryjówki w akwarium.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-12-21].
Bambusa (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-03-15].
↑ Nianhe Xia, Liang-zhi Jia, De-Zhu Li & Chris Stapleton: Bambusa (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-03-15].
Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-05-01].
Poaceae (grass family) (ang.). W: Taxonomy Browser [on-line]. The National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2011-03-15].
Bambusa (ang.). Crescent Bloom, 2004. [dostęp 2011-03-15].
USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network – (GRIN) Online Database. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland (21 sierpnia 2007)