BangladeszArtykuł - Bangladesz - pochodzi z Wikipedii (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)Suplement Łotwa Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe w 1918 roku. Jedno z państw nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO. Od strony lądowej graniczy z Litwą (453 km), Białorusią (141 km), Rosją (217 km) i Estonią (339 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1150 km, ponadto Łotwa posiada 531 km wybrzeża Morza Bałtyckiego. Łotwa jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 i NATO od 29 marca 2004, poza tym należy do ONZ, OBWE, Rady Europy oraz Rady Bałtyckiej i Rady Państw Morza Bałtyckiego.Śpiewająca rewolucja Śpiewająca rewolucja – potoczna nazwa wydarzeń mających miejsce pomiędzy 1987 a 1990 w Litwie, Łotwie i Estonii, które w efekcie doprowadziły do odzyskania przez nie niepodległości[1]. Określenie śpiewająca rewolucja zostało ukute przez estońskiego artystę i działacza – Heinza Valka, w artykule opublikowanym w tydzień po spontanicznych, masowych, nocnych śpiewach w Tallinnie w dniach 10–11 czerwca 1988[2].Światowa Organizacja Handlu Światowa Organizacja Handlu (ang. World Trade Organization (WTO)) – organizacja międzynarodowa z siedzibą w Genewie. WTO stanowi kontynuację Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu (GATT), została powołana w 1994 w Marrakeszu (Maroko), w ramach tzw. rundy urugwajskiej GATT.Żelazna kurtyna Żelazna kurtyna – określenie porządku pojałtańskiego, które spopularyzował Winston Churchill 5 marca 1946 roku, podczas historycznego przemówienia [1] w amerykańskim mieście Fulton w stanie Missouri. Wygłosił on tam zdanie o "żelaznej kurtynie" (ang. iron curtain), przebiegającej od Szczecina po Triest..bd .bd - krajowa domena internetowa najwyższego poziomu przypisana dla stron internetowych z Bangladeszu, działa od 1999 roku i jest administrowana przez Ministerstwo Poczty i Telekomunikacji Bangladeszu.Abchazja Abchazja (abch. Аҧсны Apsny, gruz. აფხაზეთი Apchazeti lub Abchazeti, ros. Абха́зия Abchazija) – państwo nieuznawane, położone w północno-zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym, w górach Kaukazu. Zajmuje powierzchnię 8 550 km², zamieszkiwanych przez około 216 000 osób[1]. Stolicą Abchazji jest Suchumi.Able Archer 83 Able Archer 83 to kryptonim obejmujących Europę NATO-wskich ćwiczeń trwających od 2 listopada 1983 przez dziesięć dni i mających symulować zmasowany atak jądrowy[1]. Uwzględniono w nich użycie nowego formatu szyfrowanej komunikacji, zarządzano ciszę radiową i symulowany alarm DEFCON 1. Aktywny udział wzięły głowy europejskich państw.Afganistan Afganistan, Islamska Republika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Dawlat-e Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Daulat-e Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Dawlat, trb. Dy Afghanestan Eslami Daulat) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej.Afryka Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,316 mln km² powierzchni, czyli 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Zamieszkuje go 14% populacji Ziemi t.j. 950 mln ludzi (2008). Mówi się o nim, iż jest oryginalnie położony, gdyż przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.Akrotiri Akrotiri – brytyjska suwerenna baza wojskowa w południowej części Cypru, mająca formalnie status terytorium zamorskiego. Umiejscowiona jest na półwyspie o tej samej nazwie, pomiędzy zatokami Episkopi i Akrotiri, na południe i na zachód od Limassol. Stacjonuje tam ok. 1300 żołnierzy. Ośrodek administracyjny mieści się w Episkopi (jest wspólny dla Akrotiri i Dhekelii). Utworzona w 1960 roku. Terytorium suwerennych baz Akrotiri i Dhekelii jest zarządzane przez administratora mianowanego przez brytyjskiego monarchę, który jest jednocześnie dowódcą wojsk brytyjskich na Cyprze. Obecnie funkcję administratora pełni Richard Lacey.Albania Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.Amerykańskie i radzieckie morskie systemy balistyczne Amerykańskie i radzieckie morskie systemy balistyczne. Rozwój systemów rakietowych opartych na pociskach balistycznych wystrzeliwanych z pokładów okrętów podwodnych (SLBM) był jednym z pól wyścigu zbrojeń w ramach zimnej wojny. Wyścig pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Związkiem Radzieckim w tym zakresie od samego początku był w awangardzie postępu technologicznego związanego z rywalizacją dwóch supermocarstw i jednocześnie jednym z jego najsilniejszych motorów. Rywalizacja w zakresie morskich systemów rakietowych w obu państwach przyczyniała się do powstawania nowych gałęzi przemysłu, dostarczając także nowych technologii dla innych zastosowań – zarówno wojskowych, jak i cywilnych (w tym kosmicznych). Wyścig zbrojeń w zakresie systemów SLBM prowadzony był przez obydwa państwa z uwzględnieniem ich specyfik zarówno gospodarczych i naukowych, jak i polityczno-ideologicznych, a nawet kulturowych. Znajdowały one odbicie w każdym aspekcie budowanych przez USA i ZSRR systemów, począwszy od kwestii konstrukcyjnych, przez stopień automatyzacji aż po względy operacyjne i taktykę wykorzystania własnych systemów rakietowych. Powodowało to, że oba państwa nie rozwijały swoich systemów w identyczny sposób, jakkolwiek rozwój kolejnych generacji systemów był zawsze odpowiedzią na osiągnięcia i sposób działania rywala.Ameryka Północna Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.Ameryka Południowa Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkulach południowej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem.Angola Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.Antigua i Barbuda Antigua i Barbuda (Antigua and Barbuda) to wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim, w archipelagu Małych Antyli (Ameryka Środkowa).W skład tego państwa wchodzą wyspy: Antigua i Barbuda oraz Redonda. Antykomunizm Antykomunizm to polityka zwalczania komunizmu poprzez próby wykazania jego słabości w rywalizacji z systemem kapitalistycznym bądź innymi np. narodowo-syndykalistycznym czy korporacjonistycznym.Argentyna Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.Powiązane hasła: Ćottogram, Ćottogram (prowincja), Łotwa, Śpiewająca rewolucja, Światowa Organizacja Handlu, Żelazna kurtyna, .bd, 16 grudnia, 17 kwietnia, 1 października, 22 listopada, 25 marca, 26 marca, 6 stycznia, Abchazja, Able Archer 83, Afganistan, Afryka, Akrotiri, Albania, Amerykańskie i radzieckie morskie systemy balistyczne, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Angola, Antigua i Barbuda, Antykomunizm, Arabia Saudyjska, Argentyna, Armenia, Assam, Australia, Austria, Autonomia Palestyńska, Azerbejdżan, Azja, Azja Południowa, Bahamy, Bahrajn, Banan, Barbados, Barisal, Barisal (prowincja), Batat, Bawełna (roślina), Belgia, Belize, Bengal Wschodni, Bengalczycy, Bengalska Wojna Wyzwoleńcza, Benin, Berlin Zachodni, Bhutan, Birma, Blokada Berlina, Boliwia, Botswana, Brahmaputra, Brazylia, Brunei, Bułgaria, Buddyzm, Burkina Faso, Burundi, CIA, Chińska Republika Ludowa, Chińska wojna domowa, Chile, Chlebowiec, Chorwacja, Contras, Cyklon Sidr, Cyklon tropikalny, Cypr, Cypr Północny, Czad, Czarny Wrzesień, Czechy, Czerwiec 1953 - powstanie robotnicze, Détente, Dżibuti, Dania, Demokracja ludowa, Demokratyczna Republika Konga, Dhaka, Dhaka (prowincja), Dhekelia, Doktryna Breżniewa, Doktryna Cartera, Doktryna Eisenhowera, Doktryna Hallsteina, Doktryna Nixona, Doktryna Reagana, Doktryna Trumana, Doktryna powstrzymywania, Dolar amerykański, Domena najwyższego poziomu, Dominika, Dominikana, Drugi kryzys w Cieśninie Tajwańskiej, Dyplomacja pingpongowa, Egipt, Ekwador, Estonia, Europa, Fakhruddin Ahmed, Fidżi, Filipiny, Finlandia, Flaga Bangladeszu, Francja, Górski Karabach, Gęstość zaludnienia, Głasnost, Głos Ameryki, Gabon, Gambia, Ganges, Gaz ziemny, Geografia Bangladeszu, Ghana, Godło Bangladeszu, Grecja, Grenada, Gruzja, Grzybienie białe, Gujana, Gulaszowy komunizm, Gwatemala, Gwinea, Gwinea Bissau, Haiti, Herbata, Hinduizm, Hindusi, Hiszpania, Holandia, Honduras, Hongkong, Hymn Bangladeszu, Hymn państwowy, III Rzeczpospolita, ISO 3166-1, I wojna indochińska, Igor Guzenko, In statu nascendi (prawo), Indie, Indonezja, Inwazja Stanów Zjednoczonych na Panamę, Inwazja na Grenadę, Inwazja w Zatoce Świń, Irańska rewolucja islamska, Irak, Iran, Irlandia, Islam, Islandia, Izrael, Język bengalski, Język urzędowy, Jamajka, James Francis Byrnes, Jan Paweł II, Japonia, Jednostka monetarna, Jemen, Jesień Ludów, John Fitzgerald Kennedy, John W. Bricker, Jordania, Junta czarnych pułkowników, Juta kolorowa, KGB, Kambodża, Kamerun, Kanada, Kapitalizm, Katar, Katolicyzm, Kazachstan, Kenia, Khaleda Zia, Khulna, Khulna (prowincja), Kirgistan, Kiribati, Kod telefoniczny, Kolumbia, Komunizm, Konferencja jałtańska, Konferencja poczdamska, Konflikt nad Ussuri, Kongo, Korea Północna, Korea Południowa, Kostaryka, Kryzys irański, Kryzys jugosłowiański, Kryzys kongijski 1960-1965, Kryzys kubański, Kryzys sueski, Kuba, Kuwejt, Laos, Lata 40. XX wieku, Lata 50. XX wieku, Lata 60. XX wieku, Lata 70. XX wieku, Lata 80. XX wieku, Lata 90. XX wieku, Lesotho, Letnie Igrzyska Olimpijskie 1980, Liban, Liberalizm, Liczba ludności, Liechtenstein, Lista państw świata według liczby ludności, Lista państw świata według powierzchni, Litwa, Lockheed U-2, Luksemburg, Lyndon B. Johnson, Macedonia, Madagaskar, Makau, Makkartyzm, Malawi, Malediwy, Malezja, Mali, Malta, Maoizm, Maroko, Mauretania, Mauritius, Meghna, Meksyk, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Międzynarodowy kod samochodowy, Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego NRD, Mołdawia, Mongolia, Monsun, Mozambik, Mur berliński, N.p.m., NATO, Namibia, Nauru, Nepal, Niemcy, Niepodległość, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" w latach 1980-1989, Niger, Nigeria, Nikaragua, Nizina Hindustańska, Norwegia, Nowa Fundlandia i Labrador, Nowa Zelandia, Oceania, Oman, Operacja Keelhaul, Operacja Kondor, Osetia Południowa, Państwa Azji, Państwo Palestyna, Pakistan, Pakistan Wschodni, Palma kokosowa, Panama, Papua-Nowa Gwinea, Paragwaj, Parytet siły nabywczej, Peru, Pieprz, Pieriestrojka, Pierwszy kryzys w Cieśninie Tajwańskiej, Plan Marshalla, Południowoafrykańska wojna graniczna, Podział administracyjny Bangladeszu, Pokojowe współistnienie, Pole powierzchni, Polityka bezpieczeństwa informacji, Polska, Portugalia, Powstanie węgierskie 1956, Poznański Czerwiec '56, Praska wiosna, Prawda (gazeta), Premierzy Bangladeszu, Prezydenci Bangladeszu, Produkt krajowy brutto, Proso zwyczajne, Protestantyzm, Protesty na placu Tian'anmen w 1989, Przyprawy, Pszenica zwyczajna, Pucz w Chile 1973, Radźszahi, Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, Radio Moskwa, Radio RIAS, Radio Wolna Europa, Radziecka interwencja w Afganistanie, Rajshahi (prowincja), Religia, Republika, Republika Środkowoafrykańska, Republika Chińska, Republika Południowej Afryki, Republika Zielonego Przylądka, Rewolucja kubańska, Rewolucja kulturalna, Rośliny strączkowe, Ropa naftowa, Rosja, Rozłam radziecko-chiński, Rozpad Jugosławii, Rozpad Związku Radzieckiego, Ruch państw niezaangażowanych, Rumunia, Rwanda, Ryż, Słowacja, Słowenia, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Salwador, Samoa, Senegal, Seszele, Sheikh Hasina Wajed, Sheikh Mujibur Rahman, Sierra Leone, Singapur, Sri Lanka, Srihotto, Srihotto (prowincja), Stalinizm, Stany Zjednoczone, Stolica, Stosunki międzynarodowe, Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej, Strategic Arms Limitation Treaty (I), Strategic Arms Limitation Treaty (II), Strategic Defense Initiative, Strefa czasowa, Suazi, Sundarban, Surinam, Syria, Szpiegostwo, Szwajcaria, Szwecja, Tadżykistan, Tajfun, Tajlandia, Taka (waluta), Tanzania, Terytorium zależne, The World Factbook, Timor Wschodni, Togo, Tonga, Trynidad i Tobago, Trzcina cukrowa, Tunezja, Turcja, Turkmenistan, Tuvalu, Tygrys bengalski, Tytoń szlachetny, Uganda, Układ Warszawski, Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, Ukraina, Uniwersalny czas koordynowany, Urugwaj, Ustrój polityczny, Uzbekistan, Vanuatu, Węgiel kamienny, Węgry, Władca, Włochy, Warzywa, Wenezuela, Wielka Brytania, Wietnam, Wikisłownik, Wizyta Nixona w Chinach, Wojna Jom Kippur, Wojna chińsko-indyjska, Wojna chińsko-wietnamska, Wojna domowa w Grecji, Wojna koreańska, Wojna w Ogadenie, Wojna wietnamska, Wspólnota Europejska, Wspólnota Narodów, Wyścig kosmiczny, Wyścig zbrojeń, Wybrzeże Kości Słoniowej, Wyspy Salomona, Zambia, Zatoka Bengalska, Zestrzelenie KAL 007, Zillur Rahman, Zimbabwe, Zimna wojna, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Zulfikar Ali Bhutto,
Bangladesz, Ludowa Republika Bangladeszu (beng. গনপ্রজাতন্ত্রী বাংলােদশ) – państwo w Azji Południowej, położone nad Zatoką Bengalską i graniczące z Indiami i Birmą. Jedno z najgęściej zaludnionych i zarazem najbiedniejszych państw świata. Stolicą Bangladeszu jest Dhaka (dawna Dakka) z 10,5 mln mieszkańców.
Pochodzenie nazwy
Ustrój polityczny
 siedziba Zgromadzenia Narodowego Bangladeszu. Bangladesz jest republiką i członkiem Wspólnoty Narodów. Po referendum we wrześniu 1991 roku powrót do systemu demokracji parlamentarnej, ustanowionego na mocy konstytucji z 16 grudnia 1971 roku, która została zmieniona w styczniu 1975 roku aby wprowadzić system prezydencki. Głową państwa jest prezydent, pełniący funkcje głównie reprezentacyjne. Władzę ustawodawczą sprawuje 330-osobowe Zgromadzenie Narodowe (Dźatija Sangsad). 300 posłów wybieranych jest w sposób bezpośredni, a 30 miejsc zarezerwowanych jest dla kobiet, wybieranych w sposób pośredni. Władza wykonawcza należy do rządu odpowiedzialnego przed parlamentem. Władza sądownicza natomiast jest oddzielona i niezależna. Od 1991 roku rządzi Nacjonalistyczna Partia Bangladeszu, która w wyborach 1 października 2001 roku uzyskała 195 mandatów. Za nimi plasuje się Liga Ludowa (58 mandatów) i Zgromadzenie Muzułmańskie (17 mandatów). Główną partią opozycyjną jest Liga Ludowa, która współdziała z Komunistyczną Partią Bangladeszu, Ligą Robotników i Chłopów Bangladeszu, Narodową Ligą Ludową oraz Sojuszem Lewicy. Spory i kwestie międzynarodowe
GeografiaUkształtowanie powierzchniBangladesz zajmuje wschodnią część Niziny Hindustańskiej, zwaną Niziną Bengalską. Prawie połowę kraju stanowią delty takich rzek jak Brahmaputra, Ganges, czy Meghna. Większa część powierzchni jest równinna z niewielkimi wzniesieniami nad poziom morza. Na południu średnie wysokości to 1-2 m n.p.m. (Sundarban). Natomiast w południowo-wschodniej części kraju ciągną się Góry Czatgańskie, z wysokościami do 1230 m n.p.m. Wybrzeże Bangladeszu pod wpływem cyklonów tropikalnych (tajfunów), monsunów i pływów morskich ulega ciągłym zmianom. KlimatZwrotnikowy wilgotny, monsunowy. Średnia temperatura w styczniu to około 20 C, w maju 28-30 C. Średnia roczna suma opadów od 1800-2000 mm na południowym zachodzie do ponad 3000 mm na północnym wschodzie. Pora deszczowa trwa od kwietnia do maja, oraz od września do października. WodyBardzo gęsta sieć rzek (głównie dopływy Gangesu i Brahmaputry), która łącznie z jeziorami i rozlewiskami zajmuje 8% powierzchni kraju. Występują duże wahania stanów wód. FloraMiejsce naturalnej roślinności (głównie lasów monsunowych) zajęły uprawy. W Górach Czatgańskich występują wilgotne lasy równikowe. Natomiast w południowej części delty Gangesu i Brahmaputry lasy namorzynowe i roślinność bagienna. Katastrofy naturalneCzęste są tajfuny, zwłaszcza latem i jesienią. W roku 1970 rekordowy cyklon zabił około 500 tysięcy ludzi co było jedną z największych klęsk żywiołowych XX wieku. Cyklon tropikalny z 1991 roku zabił około 100 tysięcy osób i spowodował ogromne straty. W latach dziewięćdziesiątych wystąpiło 16 cyklonów. Ponadto duże wahania stanów wód powodują katastrofalne powodzie na większej części kraju. Ponadto w listopadzie 2007 roku przez południową część Bangladeszu przeszedł cyklon Sidr zabijając ponad ok. 2000 osób. Problemy ekologiczne
 Podział administracyjnyKraj podzielony jest na 6 prowincji:
Nazwa każdej prowincji pochodzi odpowiednio od stolicy administracyjnej. Prowincje z kolei są podzielone na 64 dystrykty. Historia BangladeszuTereny obecnego Bangladeszu należały do Indii pod władaniem brytyjskim. W 1947 roku nastąpił podział na dwie części: Bengal Zachodni, który wszedł w skład Indii oraz Pakistan Wschodni - prowincję Pakistanu. W 1970 ówczesny Pakistan Wschodni spustoszył cyklon Bhola, powodując śmierć ponad 200 000 osób. Działania rządu pakistańskiego były niewystarczające, co spowodowało pogorszenie i tak już napiętych stosunków między nim a Bengalczykami. Czarę goryczy przelało niedopuszczenie do objęcia funkcji premiera przez Mudżibura Rahmana, mimo że jego partia, Liga Awami, zdecydowanie wygrała wybory. Prezydent Pakistanu, generał Yahya Khan, w porozumieniu z Zulfikarem Alim Bhutto, liderem Partii Ludowej, udaremnił zwołanie parlamentu i bezskutecznie usiłował stłumić ruch niepodległościowy, aresztując Mudżibura Rahmana 25 marca 1971 r. i ogłaszając stan wyjątkowy w Pakistanie Wschodnim. Zamach na demokrację przerodził się w falę krwawych represji: w ramach Operacji "Szperacz" armia pakistańska wymordowała w delcie Gangesu ok. 1-1,5 miliona cywilów i dopuściła się bezprecedensowo straszliwej liczby ok. 200 000 gwałtów. Mimo krwawej okupacji kraju Bengalska Wojna Wyzwoleńcza nie wygasła, prowadzona metodami partyzanckimi pod dowództwem pułkownika M.A.G. Osmaniego. 17 kwietnia 1971 sformowany został na wygnaniu pierwszy rząd Bangladeszu. Armia indyjska wspomogła partyzantkę Bangladeszu, wkraczając 22 listopada 1971 r. na teren Bengalu Wschodniego[1]. 16 grudnia armia pakistańska skapitulowała. Władzę przejęła Liga Ludowa, pod przewodnictwem Mudżibura Rahmana. Przyjęta w grudniu 1972 roku konstytucja uznała świeckość, demokrację, wolność i socjalizm za filary państwowości kraju. Założenia nowej polityki gospodarczej były wzorowane na Indiach. Tymczasem przeludnienie, korupcja i brak kapitału zagranicznego pogłębiły kryzys gospodarczy i anarchizowały społeczeństwo. Powszechne niezadowolenie obróciło się przeciw Lidze Ludowej i Mudżiburowi Rahmanowi, który został w 1975 roku zamordowany. Przez następne 15 lat wprowadzono rządy wojskowe, które utrzymywały cały czas stan wyjątkowy. W czasie ich rządów prowadzono roboty publiczne i dokonano reprywatyzacji sektora państwowego. Bangladesz rezygnując ze świeckości, zwrócił się w stronę państw arabskich. Jednak cały czas wybuchały antyrządowe demonstracje. Bezrobocie i niski poziom życia oraz zależność od pomocy z zagranicy stały się także podłożem do nastrojów antyindyjskich, szczególnie gdy w Assamie wybuchły zamieszki skierowane przeciwko uchodźcom z Bangladeszu. Odżył również konflikt o wody Gangesu. W grudniu 1990 roku prezydent Hossain Mohammad Ershad został zmuszony do rezygnacji. W lutym 1991 roku odbyły się wybory, w których zwyciężyła Narodowa Partia Bangladeszu, pod przewodnictwem Khaledy Zia. Po wyborach w 1996 roku na czele rządu stanęła Sheikh Hasina Wajed, córka Mudżibura Rahmana, przywódczyni Ligi Ludowej. W 2001 Narodowa Partia Bangladeszu pod przewodnictwem Khaledy Zia powróciła do władzy. Na przełomie maja i czerwca 2006 Bangladeszem wstrząsały strajki i zamieszki. Do tego doszły blokady dróg wiodących do Dhaki. W styczniu 2007 po kolejnych zamieszkach władzę objął tymczasowy rząd pod kierownictwem Fakhruddina Ahmeda. Pełnił on swoje obowiązki do czasu wyborów parlamentarnych w grudniu 2008, w których zwycięstwo odniosła Liga Awami. Jej przywódczyni, Sheikh Hasina Wajed, 6 stycznia 2009 zajęła stanowisko szefa rządu. GospodarkaProfil gospodarczyPomimo wysiłków społeczności międzynarodowej i administracji państwowej, Bangladesz pozostaje jednym z najbiedniejszych, najgęściej zaludnionych i najmniej rozwiniętych krajów świata. Podstawą gospodarki jest rolnictwo, przede wszystkim uprawa ryżu. Najważniejszymi przeszkodami rozwoju są częste cyklony, niska wydajność sektora państwowego oraz szybki wzrost liczebności siły roboczej, której nie może wchłonąć rolnictwo. Przerwy w wydobyciu zasobów mineralnych (gaz ziemny), niedostateczne dostawy energii i wolne wdrażanie reform ekonomicznych. Rząd uczynił pewne kroki w kierunku poprawy klimatu dla zagranicznych inwestycji - wynegocjował z międzynarodowymi firmami korzystne kontrakty na wydobycie ropy i gazu, poprawił krajową sieć dystrybucji gazu, rozbudował rurociągi przesyłające gaz i ropę naftową oraz rozpoczął budowę szeregu elektrowni. Postęp w reformowaniu gospodarki jest powstrzymywany przez związki zawodowe, biurokrację i inne grupy nacisku. Potężne powodzie od czerwca do października 1998 roku pozbawiły dorobku całego życia ponad 20 milionów osób. Produkcja zbóż spadła o ponad 4 miliony ton, zmuszając rząd do potrojenia importu żywności, co zachwiało bilansem handlowym kraju. Powodzie zwiększyły uzależnienie kraju od pomocy międzynarodowej. Kryzys finansowy, który dotknął Azję pod koniec lat dziewięćdziesiątych, nie wywarł większego wpływu na gospodarkę. PrzemysłBangladesz posiada niewielkie złoża surowców mineralnych. Wydobywa się ropę naftową, gaz ziemny i węgiel kamienny. Przemysł energetyczny wytwarza 111 kWh energii elektrycznej na 1 mieszkańca rocznie. Rozwinięte są gałęzie przemysłu przetwarzające produkty roślinne, zwłaszcza jutowy i bawełniany oraz spożywczy. Ponadto nieliczne zakłady przemysłu chemicznego (głównie produkcja nawozów sztucznych), rafineryjnego (2 rafinerie ropy naftowej), cementowego i maszynowego. Główne ośrodki przemysłowe to Dakka, Ćottogram i Khulna. Duże znaczenie ma także rzemiosło (tkaniny i wyroby codziennego użytku) RolnictwoRolnictwo stanowi najbardziej zacofany dział gospodarki. Około 45% gospodarstw chłopskich ma poniżej 1 ha. Ponadto ponad połowę ludności rolniczej stanowią bezrolni, gdyż rozpowszechniony jest system dzierżawy ziemi. Obszary rolne stanowią ponad 60% powierzchni kraju, co stanowi jeden z najwyższych wskaźników na świecie. Dominuje uprawa roślin żywieniowych, zwłaszcza ryżu (4/5 powierzchni zasiewów), pszenicy, prosa, batatów, roślin strączkowych, warzyw i bananów. Podstawową rośliną przemysłową jest juta (2/3 zbiorów na eksport). Uprawia się także herbatę, tytoń, trzcinę cukrową, bawełnę, palmę kokosową i przyprawy korzenne (głównie pieprz). Hodowla bydła, bawołów (siła pociągowa), kóz i drobiu ma charakter ekstensywny. Ponadto także morskie i śródlądowe połowy ryb. TransportSieć komunikacyjna jest bardzo słabo rozwinięta. W przewozach główną rolę odgrywa śródlądowy transport wodny (3/4 przewozów towarowych i pasażerskich). Linie kolejowe (2 706 km) i drogowe (207,5 tys. km) nie tworzą spójnej całości z powodu braku mostów na większych rzekach. Główne porty morskie to Ćottogram i Ćalna. ŁącznośćSystem łączności krajowej: niskiej jakości; system łączności międzynarodowej: naziemne stacje satelitarne-2 Intelsat (Ocean Indyjski). Międzynarodowe połączenia radiotelefoniczne i lądowe łącza kablowe do sąsiednich krajów. Działa 740 tys. telefonów stacjonarnych, 1,4 mln komórkowych i 243 tys. użytkowników internetu. DemografiaBengalczycy stanowią 98% ludności, pozostali to głównie Biharczycy. Reszta ludności to głównie Hindusi. Od roku 1950 liczba ludności kraju zwiększyła się o 97 mln, głównie w wyniku wysokiego przyrostu naturalnego osiągającego w 2004 roku 2,08%. Przeciętna długość życia 61,7 roku i należy do najniższych w świecie. 57% ludności to analfabeci. Bangladesz należy do najgęściej zaludnionych (1040 mieszkańca na km) i najsłabiej zurbanizowanych krajów świata. Główne miasta to Dakka, Ćottogram i Khulna. Religie
[2] Kultura Zobacz hasło Bangladesz w Wikisłowniku
Narodowym zwierzęciem Bangladeszu jest tygrys bengalski, kwiatem lilia wodna, a owocem - owoc drzewa bochenkowego. Przypisy
Suplement C.D. Akrotiri Akrotiri – brytyjska suwerenna baza wojskowa w południowej części Cypru, mająca formalnie status terytorium zamorskiego. Umiejscowiona jest na półwyspie o tej samej nazwie, pomiędzy zatokami Episkopi i Akrotiri, na południe i na zachód od Limassol. Stacjonuje tam ok. 1300 żołnierzy. Ośrodek administracyjny mieści się w Episkopi (jest wspólny dla Akrotiri i Dhekelii). Utworzona w 1960 roku. Terytorium suwerennych baz Akrotiri i Dhekelii jest zarządzane przez administratora mianowanego przez brytyjskiego monarchę, który jest jednocześnie dowódcą wojsk brytyjskich na Cyprze. Obecnie funkcję administratora pełni Richard Lacey.Albania Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.Amerykańskie i radzieckie morskie systemy balistyczne Amerykańskie i radzieckie morskie systemy balistyczne. Rozwój systemów rakietowych opartych na pociskach balistycznych wystrzeliwanych z pokładów okrętów podwodnych (SLBM) był jednym z pól wyścigu zbrojeń w ramach zimnej wojny. Wyścig pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Związkiem Radzieckim w tym zakresie od samego początku był w awangardzie postępu technologicznego związanego z rywalizacją dwóch supermocarstw i jednocześnie jednym z jego najsilniejszych motorów. Rywalizacja w zakresie morskich systemów rakietowych w obu państwach przyczyniała się do powstawania nowych gałęzi przemysłu, dostarczając także nowych technologii dla innych zastosowań – zarówno wojskowych, jak i cywilnych (w tym kosmicznych). Wyścig zbrojeń w zakresie systemów SLBM prowadzony był przez obydwa państwa z uwzględnieniem ich specyfik zarówno gospodarczych i naukowych, jak i polityczno-ideologicznych, a nawet kulturowych. Znajdowały one odbicie w każdym aspekcie budowanych przez USA i ZSRR systemów, począwszy od kwestii konstrukcyjnych, przez stopień automatyzacji aż po względy operacyjne i taktykę wykorzystania własnych systemów rakietowych. Powodowało to, że oba państwa nie rozwijały swoich systemów w identyczny sposób, jakkolwiek rozwój kolejnych generacji systemów był zawsze odpowiedzią na osiągnięcia i sposób działania rywala.Ameryka Północna Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.Ameryka Południowa Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkulach południowej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem.Angola Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.Antigua i Barbuda Antigua i Barbuda (Antigua and Barbuda) to wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim, w archipelagu Małych Antyli (Ameryka Środkowa).W skład tego państwa wchodzą wyspy: Antigua i Barbuda oraz Redonda. Antykomunizm Antykomunizm to polityka zwalczania komunizmu poprzez próby wykazania jego słabości w rywalizacji z systemem kapitalistycznym bądź innymi np. narodowo-syndykalistycznym czy korporacjonistycznym.Argentyna Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.Armenia Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Zakaukaziu. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.Assam Assam (hindi असम, trb.: Asam, trl.: Asam; ang. Assam) – stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Dispur. Leży u stóp Himalajów i sąsiaduje ze stanami: Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura i Meghalaya oraz z Bhutanem i Bangladeszem.Autonomia Palestyńska Autonomia Palestyńska (arab.: السلطة الوطنية الفلسطينية - As-Sulta al-Watanijja al-Filastinijja; hebrajski: הרשות הפלסטינית - Haraszut HaFalastinit) jest tymczasową strukturą administracyjną zarządzającą obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu, znanych łącznie pod nazwą Palestyny.Azja Azja (gr. Ἀσία Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).Azja Południowa Azja Południowa – region Azji obejmujący kraje subkontynentu indyjskiego na południe od Himalajów, czyli: Indie, Nepal, Bhutan, Bangladesz oraz wyspiarskie państwa Sri Lankę i Malediwy.Bahrajn Bahrajn, Królestwo Bahrajnu (Al-Bahrajn, Mamlakat al-Bahrajn) – niewielkie państwo położone w Azji na archipelagu w Zatoce Perskiej. W roku 1971 uzyskało niepodległość. Od lat 30. XX wieku wydobywa się tam ropę naftową, a uzyskane dochody inwestuje na miejscu. Od 2002 roku emir Bahrajnu używa tytułu "król".Banan Banan (Musa L.) – rodzaj byliny z rodziny bananowatych (Musaceae), obejmujący około 80 gatunków. Przedstawiciele są typowymi przedstawicielami flory międzyzwrotnikowej Azji, Afryki i Australii. Część gatunków dostarcza jadalnych owoców[1].Batat Wilec ziemniaczany (Ipomoea batatas (L. Poir.) – gatunek byliny należący do rodziny powojowatych, znany pod nazwami: batat, patat lub słodki ziemniak. Pochodzi z Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej. Nie jest znany w dzikim stanie, jest natomiast popularny w uprawie w całej strefie tropikalnej.Bawełna (roślina) Bawełna, bawełnica (Gossypium L.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych, obejmujący od 40 do 70 gatunków (w zależności od podziału taksonomicznego). W stanie dzikim występują na słabo nawodnionych obszarach wszystkich kontynentów, poza Australią i Antarktydą.Belgia Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.Belize Belize (do 1973 Honduras Brytyjski) – państwo w Ameryce Środkowej leżące na półwyspie Jukatan, nad Morzem Karaibskim, od północy graniczące z Meksykiem (długość granicy 250 km), a na zachodzie z Gwatemalą (266 km).Bengalczycy Bengalczycy - naród azjatycki należący do grupy indyjskiej będącej częścią indoeuropejskiej rodziny językowej (język bengalski). Ten 230 milionowy lud zamieszkuje przede wszystkim Bangladesz (145 mln), gdzie stanowią 98% ludności, oraz indyjski stan Bengal Zachodni. Ponadto kilkaset tysięcy Bengalczyków zamieszkuje Wielką Brytanię. Dominującą wśród nich religią jest islam (sunnici).Bengalska Wojna Wyzwoleńcza Wojna o niepodległość Bangladeszu (beng. মুক্তিযুদ্ধ Muktijuddho) – wojna narodowo-wyzwoleńcza toczona przez Bengalczyków zamieszkujących Pakistan Wschodni przeciwko Pakistanowi Zachodniemu, trwająca od 26 marca do 16 grudnia 1971 roku. Bengalscy powstańcy byli wspierani przez Indie, co doprowadziło do wybuchu trzeciej wojny indyjsko-pakistańskiej.Berlin Zachodni Berlin Zachodni (niem. West-Berlin, Berlin-West, Westberlin) – zachodnia część Berlina w latach 1949-1990, na którą składały się sektory okupowane przez aliantów zachodnich, od północy: francuski, brytyjski i amerykański – łącznie stanowiły one enklawę na terytorium NRD zarządzaną przez aliantów zachodnich.Bhutan Bhutan (Druk, Królestwo Bhutanu – Druk Jul) – państwo w Azji Południowej, we wschodnich Himalajach graniczące na północy i zachodzie z Chinami a na południu i wschodzie z Indiami; bez dostępu do morza. Lokalna nazwa Druk Jul oznacza Królestwo Smoka.Birma Birma[1] (Myanmar, Mianma, Związek Birmański – Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią. Większe miasta: Rangun, Mandalaj, Basejn.Boliwia Boliwia, Wielonarodowe Państwo Boliwii[1] (hiszp. Bolivia, Estado Plurinacional de Bolivia[2]) – państwo na kontynencie południowoamerykańskim. Graniczy z Brazylią na północy i wschodzie, Paragwajem i Argentyną na południu oraz z Chile i Peru na zachodzie. Państwo nie posiada dostępu do morza.Botswana Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo w południowej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Namibią (dł. granicy 1360 km), RPA (1840 km), Zimbabwe (813 km) i Zambią (<1 km). Do 1966 Botswana była brytyjskim protektoratem pod nazwą Beczuana, dziś członek Unii Afrykańskiej.Brahmaputra Brahmaputra – rzeka w Chinach, Indiach i Bangladeszu. Jej długość wynosi 2840 km, a powierzchnia dorzecza 935 tys. km². Źródłowe potoki w lodowcach masywów górskich Himalajów i Transhimalajów.Brazylia Brazylia (pełna nazwa: Federacyjna Republika Brazylii; port. Brasil, República Federativa do Brasil) – największe pod względem powierzchni i liczby mieszkańców państwo Ameryki Południowej.Brunei Brunei Darussalam (IPA: [bruˈnaj]), oficjalnie Państwo Brunei, Siedziba Pokoju (malajski: Negara Brunei Darussalam, Jawi: برني دارالسلام ) – państwo położone w Południowo-Wschodniej Azji, na północnym wybrzeżu wyspy Borneo. Brunei graniczy z Malezją. Ma dostęp do Morza Południowochińskiego.Bułgaria Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Osobny artykuł: Geografia Bangladeszu.
