Banjo - Polski Serwis Naukowy

Banjo (bandżo) – muzyczny instrument strunowy z grupy szarpanych.

Banjo posiada okrągłe pudło rezonansowe przypominające tamburyn. Struny (4-8) rozpięte są wzdłuż gryfu z progami. W banjo 5-strunowym piąta struna - krótsza - traktowana jest jako struna burdonowa i strojona jest od połowy gryfu.

Rodzaje banjo to:

Chordofony , strunowe instrumenty muzyczne - grupa instrumentów muzycznych w systematyce instrumentologicznej opracowanej przez Curta Sachsa oraz Ericha M. von Hornbostela, w których wibratorem (źródłem dźwięku) jest drgająca struna.

Muzyka country, country and western music – odmiana muzyki rozrywkowej, powstała w USA w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku z połączenia folku i bluesa.

banjo 4-strunowe (banjo tenorowe, plectrum banjo);

banjo 5-strunowe (banjo bluegrassowe), występujące w dwóch odmianach - z rezonatorem i bez (tzw. openback banjo);

banjo 6-strunowe, strojone jak gitara;

hybrydy banjo, takie jak: banjola, banjolele (połączenie banjo i ukulele), mandobanjo (banjolina) będące połączeniem banjo i mandoliny;

banjo elektryczne.

W niektórych stanach na południu USA jest niemal narodowym instrumentem, pospołu z gitarą rezofoniczną (dobro) czy skrzypcami ludowymi (ang.: fiddle).

Pudło rezonansowe - część instrumentu muzycznego, która współgra z wibratorem (np. ze strunami w gitarze, skrzypcach) i powoduje wzmocnienie dźwięku.

Jazz – gatunek muzyczny, który powstał w początkach XX wieku na południu Stanów Zjednoczonych w Nowym Orleanie jako połączenie muzyki zachodnioafrykańskiej i europejsko-amerykańskiej. Stanowi połączenie muzyki ludowej, artystycznej i rozrywkowej.

W dwudziestoleciu międzywojennym i po drugiej wojnie światowej w Europie i w Polsce można było spotkać 8-strunową odmianę banjoliny, z krótkim gryfem, strojoną w stroju mandolinowym. Banjolina i banjola były popularne m.in. w kapelach miejskich, jak warszawska Orkiestra z Chmielnej.

Muzyka celtycka – szeroko pojęty gatunek muzyczny zaliczany do muzyki folkowej, wywodzący się z tradycji muzycznej narodów celtyckich, zamieszkujących głównie tereny dzisiejszej Irlandii, Walii, Szkocji, Anglii, Bretanii, Galicji oraz Asturii. Instrumentami wykorzystywanymi przez zespoły grające muzykę celtycką są m.in. akordeon, bodhrán, buzuki, dudy, harfa, harmonijka ustna, tin whistle, skrzypce itp. Charakterystycznymi formami muzycznymi dla tego gatunku są jig i reel.

Próg lub bont - wypukłość na podstrunnicy niektórych chordofonów szyjkowych, których zestaw dzieli go na segmenty o określonej długości powiązanej z odpowiednią gamą dźwięków. Progi ułatwiają uzyskanie czystego brzmienia poprzez ustalenie długości skracania struny do pozycji wyznaczonej przez dany próg podczas przyciskania gryfu. Dlatego ich niedokładnie rozmieszczenie lub wykonanie powoduje niemożliwe do usunięcia przez strojenie instrumentu nieczystości brzmienia oraz skrócenia czasu wybrzmiewania dźwięku.

Banjo 4-strunowe używane jest w muzyce muzyce celtyckiej oraz w tradycyjnym jazzie.

Banjo 5-strunowe jest jednym z głównych instrumentów muzyki bluegrass i muzyki country. Używane jest, zwłaszcza odmiana bez rezonatora (openback), w muzyce folk i muzyce celtyckiej.

Banjo 6-strunowe używane jest w jazzie tradycyjnym i innych stylach muzyki popularnej

Instrument szarpany - muzyczny instrument strunowy, w którym wzbudzenie drgań struny odbywa się poprzez jej szarpnięcie. Może być to bezpośrednie szarpnięcie gołymi lub uzbrojonymi palcami, lub - jak to ma miejsce w klawiszowych instrumentach szarpanych za pomocą drewnianego pióra (klawesyn) - uderzenie w klawiaturę.

Podstrunnica – w chordofonach smyczkowych i szarpanych listwa z twardego drewna, na przykład palisandru (rosewood), hebanu, mahoniu lub klonu, umieszczona na górnej stronie gryfu, połączonego z pudłem rezonansowym lub korpusem instrumentu.

Banjo elektryczne, występujące w różnych odmianach, dzięki przystawkom piezo i wykorzystywaniu m.in. interfejsu MIDI umożliwia uzyskiwanie brzmień zbliżonych do gitary elektrycznej i syntezatorów. Jednym z głównych eksperymentatorów w zakresie nowych brzmień banjo jest Béla Fleck i jego grupa The Flecktones.

Béla Fleck (ur. 10 lipca 1958 w Nowym Jorku), amerykański wirtuoz gry na banjo. Jest najbardziej znany ze swoich występów z grupą Béla Fleck and the Flecktones, które opisał jako "mieszankę akustycznej i elektronicznej muzyki z folkowymi i bluegrassowymi korzeniami oraz funkiem i jazzem.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Banjo

Zobacz hasło banjo w Wikisłowniku