Bank Gospodarstwa Krajowego w Warszawie

Ten artykuł dotyczy budynku w Warszawie. Zapoznaj się również z: Bank Gospodarstwa Krajowego w Łodzi.

Banku Gospodarstwa Krajowego, 1935

Bank Gospodarstwa Krajowego w Warszawie, bank w Warszawie, w Śródmieściu, w Alejach Jerozolimskich, modernistyczny, monumentalny, wzniesiony w latach 1928–1931 według projektu Rudolfa Świerczyńskiego dla Banku Gospodarstwa Krajowego, ozdobiony płaskorzeźbami Jana Szczepkowskiego, wielokrotnie przebudowywany; w latach 1957–2001 siedziba Polskiej Agencji Prasowej; wpisany do rejestru zabytków w 1965.

Polska Agencja Prasowa Spółka Akcyjna – publiczna agencja prasowa, jedyna państwowa agencja informacyjna w Polsce. Zgodnie ze statutem do jej zadań należy uzyskiwanie i przekazywanie odbiorcom rzetelnych, obiektywnych i wszechstronnych informacji z kraju i z zagranicy. Agencja jest także zobowiązana do upowszechniania stanowiska Sejmu, Senatu, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Rady Ministrów, w celu umożliwienia innym naczelnym organom państwa prezentowanie stanowisk w ważnych sprawach państwowych.

Rudolf Świerczyński (ur. 23 kwietnia 1883 w Rudniku koło Łowicza – obecnie część wsi Piaski Rudnickie, zm. 14 maja 1943 w Warszawie), polski architekt okresu międzywojennego.

Projekt

Pierwotny projekt konkursowy przewidywał zabudowę wzdłuż Alej Jerozolimskich na odcinku między Nowym Światem a ulicą Bracką o powierzchni zabudowy 8247 m. Przed wojną zrealizowano tylko część zajętą przez Bank Gospodarstwa Krajowego o powierzchni zabudowy 4835 m z dwiema elewacjami od Alej Jerozolimskich i Nowego Światu. Budynek od strony Alej Jerozolimskich liczył 7 kondygnacji nadziemnych, od Nowego Światu i zaplecza 5 kondygnacji. Nad IV kondygnacją elewację wieńczył gzyms o dużym wysięgu, wyższe kondygnacje cofały się uskokami. Działka przedwojennej części została zabudowana w 100%, trzy dziedzińce w parterze zostały pokryte szklanymi dachami, tworząc sale operacyjne banku.

Romuald Kamil Witkowski (ur. w 1876 r. w Skierniewicach, zm. w 1950 r. w Milanówku) - polski malarz okresu dwudziestolecia międzywojennego, absolwent krakowskiej ASP, po studiach działający głównie w Warszawie.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

W okresie powojennym dzięki przebiciu ulicy Mysiej na przedłużeniu ulicy Nowogrodzkiej obiekt został znacznie rozbudowany. Powstały nowe skrzydła od ulic Brackiej i Mysiej. Obiekt projektowany przed wojną w zabudowie obrzeżnej stał się budynkiem wolnostojącym. Projektanci powojennej rozbudowy zastosowali w elewacjach detale architektoniczne pierwotnego projektu, dzięki czemu powstał obiekt o jednorodnej architekturze.

Rejestr zabytków – wykaz obiektów uznanych za zabytki na podstawie decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wpis do rejestru zabytków jest jedną z form ochrony zabytków w Polsce. Rejestr zabytków dla obiektów z terenu danego województwa prowadzi właściwy Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Wojciech Jastrzębowski (ur. w 1884 w Warszawie, zm. w 1963 tamże) - polski artysta projektujący sztukę użytkową i grafikę m.in. w stylu secesji. Zaprojektował m.in. awers obiegowej monety 5-złotowej z wizerunkiem rybaka.

Realizacja

Realizację budynku rozpoczęto 21 maja 1928, budynek przekazano do użytku 6 grudnia 1931. Żelbetową konstrukcję budynku posadowiono na palach. Fundamenty sąsiednich budynków zostały pogłębione. Projektant konstrukcji inż. Ludwik Tylbor zastosował zbrojenie ponad potrzeby wynikające z obliczeń statycznych. Ściany zewnętrzne wykonano z cegły dziurawki, ścianki działowe z cegły trocinowej.

Bank – osoba prawna wykonująca działalność gospodarczą, polegającą na przyjmowaniu depozytów, udzielaniu kredytów, wydawaniu instrumentów pieniądza elektronicznego oraz innych czynności, określonych przepisami ustawy Prawo bankowe i wymienionych w statucie banku.

Aleje Jerozolimskie – jedna z głównych i najdłuższych ulic Warszawy, ciągnąca się od mostu Poniatowskiego do południowo-zachodnich granic miasta, gdzie dalej biegnie m.in. przez podwarszawski Pruszków. Od ronda Zesłańców Syberyjskich do ulicy Łopuszańskiej są częścią Obwodnicy Etapowej Warszawy.

Elewacje oblicowano płytami z małopolskiego andezytu. We wnętrzach reprezentacyjnych zastosowano okładziny kamienne z marmuru i alabastru. Zastosowano metalowe elementy wykończeniowe z powłokami galwanicznymi i ze stali nierdzewnej. Posadzki wykonano z płyt kamiennych z krajowych marmurów: Bolechowice, Zelejowa, Dębnik, Szewce i Morawica. Na korytarzach zastosowano wykładziny tekstylne i gumowe. W pokojach biurowych ułozono klepkę.

Przy wystroju plastycznym wnętrz współpracowali m. in. Wojciech Jastrzębowski (witraże) oraz Felicjan Szczęsny Kowarski, Wacław Borowski i Romuald Kamil Witkowski (malarstwo).

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Bank Gospodarstwa Krajowego w Warszawie

Przypisy

Mórawski K., Głębocki W., Bedeker warszawski : w 400-lecie stołeczności Warszawy, Warszawa 1996, s. 239. ISBN 83-207-1523-3
Jerzy Pańkowski, Gmach Banku Gospodarstwa Krajowego w Warszawie, Architektura i Budownictwo nr 10/1932, str. 301

Na mapach: 52°13′53″N 21°01′13″E / 52.23139, 21.02028