Banknoty z różnych państw

Banknot (niem. Banknote, ang. bank-note – kwit bankowy):

1. Pieniądz papierowy emitowany przez dowolny bank, poświadczający posiadanie przez okaziciela pewnej wartości, np. złota.

2. Pieniądz emitowany przez bank centralny, będący prawnym środkiem płatniczym w danym kraju lub obszarze.

Definicje

Do niedawna banknoty były odróżniane od biletów skarbowych, które są kwitami emitowanymi przez bank centralny i nieposiadającymi żadnego zabezpieczenia w złocie. Obecnie określenia banknot i bilet skarbowy w języku polskim nabrały tego samego znaczenia. Znalazło to odzwierciedlenie w napisach umieszczanych na polskich kwitach: do roku 1995 widniał na nich napis:

Bilety Narodowego Banku Polskiego są prawnym środkiem płatniczym w Polsce.

Natomiast po denominacji umieszczono na nich sformułowanie:

Banknoty emitowane przez Narodowy Bank Polski są prawnym środkiem płatniczym w Polsce.

Ostatnim banknotem w oryginalnym znaczeniu tego słowa był amerykański dolar. Od roku 1971 jest on również biletem skarbowym.

Banknoty są najczęściej wykonane z papieru, powszechne było również produkowanie ich z bawełny. Od niedawna oprócz banknotów z papieru stosuje się również bardzo podobne do nich pieniądze wykonane z tworzyw sztucznych bez udziału celulozy.

W przypadku pieniądza metalowego odpowiednikiem banknotu jest bilon.

Zgodnie z terminologią bankową i numizmatyczną banknot posiada dwie strony: przednią stronę banknotu (zwaną potocznie awersem), oraz odwrotną stronę banknotu (zwaną potocznie rewersem). Przednia strona banknotu bezwzględnie zawiera informację pisemną o emitencie i nominale banknotu oraz już jako elementy dekoracyjne wizerunek postaci, budynku, rośliny, zwierzęcia lub innego motywu jednoznacznie kojarzącego się z krajem emitenta i jest drukowana takimi technikami druku jak typooffset, staloryt, typografia (strona odwrotna może jej dorównywać lub pozostać niezadrukowana, np. niemieckie banknoty inflacyjne z lat 20. XX w.), oraz zawiera szereg zabezpieczeń. Również wszystkie dodatkowe cechy banknotu zawierane są przede wszystkim na stronie przedniej, np. znaki dla osób niewidomych.

Większość banknotów (biletów skarbowych) posiada wydrukowaną nazwę emitenta (banku centralnego lub podobnej instytucji) oraz podpis jej prezesa. Banknoty euro posiadają nazwę emitenta w postaci trzyliterowych skrótów (w pięciu językach) od nazwy: "Europejski Bank Centralny" oraz podpis prezesa tego Banku.

Ekonomia

Banknoty, obok rachunków banków komercyjnych w banku centralnym, są częścią agregatu pieniężnego M0. Wraz z bilonem banknoty zwane są gotówką.

Powiększanie agregatu M0 (dodruk pieniądza) przez instytucje państwowe jest jedną z głównych przyczyn inflacji.

Historia

Przed wprowadzeniem banknotów w obrocie funkcjonował pieniądz kruszcowy, czyli monety ze szlachetnych metali. Banknoty pojawiły się jako kwity depozytowe emitowane przez instytucje, u których depozytariusze składali monety. Po okazaniu banknotu jego emitent miał obowiązek wypłacić ekwiwalent w kruszcu.

Pierwsze banknoty pojawiły się w Chinach w IX w. n.e., w XIII w. stosowali je także Mongołowie. Najstarszy opis funkcjonowania w Chinach handlu opartego wyłącznie na obrocie banknotami znajduje się w dziele "Osobliwości miast i dziwy podróży 1325-1354", Abu Abdullah Muhammad Ibn Battuta . Pierwsze wzmianki o pieniądzach z papieru dotarły do Europy za pośrednictwem Marco Polo. W Europie pierwsze banknoty pojawiły się w XVII wieku. . Okazało się, że banknoty są znacznie wygodniejsze w użyciu od złotych czy srebrnych monet, można ich więc było emitować więcej niż wynikało to z pokrycia w kruszcu. Tak powstały banki emisyjne, które mogły wprowadzać banknoty do obiegu. Z czasem uregulowania prawne w poszczególnych krajach doprowadziły do ograniczenia w prawie emitowania banknotów. Obecnie zwykle tylko bank centralny danego państwa ma prawo emisji banknotów – w Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Pierwsze polskie banknoty, zwane wtedy biletami skarbowymi, puszczono w obieg 16 sierpnia 1794 r. w Warszawie w czasie insurekcji kościuszkowskiej, w trakcie trwania oblężenia miasta przez wojska rosyjskie za sprawą Rady Najwyższej Narodowej.

czytaj dalej: [2], [3]