Baranie Rogi - Polski Serwis Naukowy

Baranie Rogi i Spiska Grzęda ze szlaku na Czerwoną Ławkę, w dole Wielki Staw Spiski

Baranie Rogi (słow. Baranie rohy) – szczyt o wysokości 2526 m n.p.m. położony w pobliżu głównej grani Tatr, na terenie Słowacji. W grani głównej, pomiędzy Lodowym Szczytem a Czarnym Szczytem (Čierny štít, 2434 m) znajduje się Wyżni Barani Zwornik (Vyšná Barania Strážnica), od niego odchodzi w kierunku południowo-wschodnim grań boczna, w której znajdują się obydwa wierzchołki szczytu Baranich Rogów.

Dolina Pięciu Stawów Spiskich (słow. Kotlina Piatich Spišskych plies) – dolina położona w słowackich Tatrach Wysokich, wznosząca się nad Doliną Małej Zimnej Wody (Malá Studená dolina) i oddzielona od niej ścianą stawiarską.

Mały Durny Szczyt (słow. Malý Pyšný štít, niem. Téryspitze, węg. Téry-csúcs) – szczyt o wysokości 2592 m n.p.m. w bocznej grani Tatr pomiędzy Spiską Grzędą (Spišský štít, 2481 m) a Durnym Szczytem (Pyšný štít, 2623 m). Wierzchołek góruje nad dolinami:

Wyżni Barani Zwornik od Lodowego Szczytu (Ľadový štít) oddziela Śnieżna Przełęcz (Ľadové sedlo, 2341 m), a od Czarnego Szczytu – Przełęcz Stolarczyka (Stolarczykovo sedlo, 2370 m) i Papirusowe Turnie. Pomiędzy Wyżnim Baranim Zwornikiem a Śnieżną Przełęczą położony jest jeszcze Niżni Barani Zwornik (Nižná Barania strážnica) i Baranie Czuby.

Dolina Czarna Jaworowa (słow. Čierna Javorová dolina) – wschodnie odgałęzienie położonej na terenie Słowacji tatrzańskiej Doliny Jaworowej (Javorová dolina). Odchodzi od niej w jej środkowej części i ma długość ok. 3,0 km.

Lajos Rokfalusy (wym. [lɒjoʃ rokfɒluʃi], ur. 24 października 1887 r. w Lewoczy, zm. maj 1974 r. w Salgótarján) – węgierski taternik, alpinista i nauczyciel.

W grani bocznej znajdują się m.in. (w kierunku od Baranich Rogów):

Barania Przełęcz (Baranie sedlo, 2393 m) – głęboko wcięta przełęcz, której nazwa pochodzi od sąsiadującego z nim szczytu. Pierwsze odnotowane wejście – ks. Józef Stolarczyk i ks. Ambroży Reformat (Tomasz Trausyl) z przewodnikami z Zakopanego 1867 r.

Spiska Grzęda (Spišský štít, 2481 m)

Mały Durny Szczyt (Malý Pyšný štít)

Durny Szczyt (Pyšný štít, 2623 m)

Klimkowa Przełęcz (Bachledova štrbina)

Łomnica (Lomnický štít, 2632 m).

Baranie Rogi górują nad dolinami:

Przełęcz Stolarczyka (słow. Stolarczykovo sedlo, 2370 m n.p.m.) – przełęcz w głównej grani Tatr, położona pomiędzy Wyżnim Baranim Zwornikiem (Vyšná Barania strážnica) w masywie Baranich Rogów (Baranie rohy, 2526 m) a Papirusowymi Turniami (Čierne veže) w masywie Czarnego Szczytu (Čierny štít, 2434 m). Po północno-zachodniej stronie przełęczy znajduje się Dolina Czarna Jaworowa (Čierna Javorová dolina) – gałąź Doliny Jaworowej (Javorová dolina), a po stronie południowo-wschodniej Dolina Dzika (Veľká Zmrzlá dolina) – gałąź Doliny Kieżmarskiej (Dolina Kežmarskej Bielej vody).

Niżni Barani Zwornik (słow. Nižná Barania strážnica, ok. 2480 m n.p.m.) – niewybitny szczyt w głównej grani Tatr, należący do masywu Baranich Rogów (Baranie rohy, 2526 m). Jego południowo-zachodnia grań biegnie w stronę Śnieżnej Przełęczy (Ľadové sedlo, 2341 m). Znajdują się w niej następujące formacje (w kolejności od Niżniego Baraniego Zwornika): Wyżnie Baranie Wrótka, Barani Kopiniaczek, Pośrednie Baranie Wrótka i Baranie Czuby (rozcięte w połowie Niżnimi Baranimi Wrótkami). Grań wschodnia zmierza do Wyżniego Baraniego Zwornika (Vyšná Barania strážnica, ok. 2500 m). Znajdują się w niej (w kolejności od Niżniego Baraniego Zwornika): Niżnia Barania Ławka, Barani Kopiniak i Pośrednia Barania Ławka. Na północ odchodzi od Niżniego Baraniego Zwornika krótka, boczna grań – Barania Grań (Hrebeň Baraních veží). Oddziela ona Śnieżny Bańdzioch (Kotlinka pod Snehovým) na zachodzie od Baraniego Bańdziocha (Barania dolinka) na wschodzie. Obie te formacje są górnymi kotłami Doliny Czarnej Jaworowej (Čierna Javorová dolina). Niżni Barani Zwornik wznosi się nad Doliną Czarną Jaworową od północy (a konkretniej nad Śnieżnym Bańdziochem i Baranim Bańdziochem) i Doliną Pięciu Stawów Spiskich (Kotlina Piatich Spišských plies) od południa.

Czarną Jaworową (Čierna Javorová dolina) – odgałęzienie Doliny Jaworowej

Pięciu Stawów Spiskich (Kotlina Piatich Spišských plies) – odnoga Doliny Małej Zimnej Wody (Malá Studená dolina)

Doliną Dziką (Veľká Zmrzlá dolina) – jedno z rozgałęzień Doliny Zielonej Kieżmarskiej (Dolina Zeleného plesa), będącej odnogą Doliny Kieżmarskiej (Dolina Kežmarskej Bielej vody). Górne piętro Doliny Dzikiej to Barania Kotlina.

Pierwsze, odnotowane wejścia na szczyt – ks. Józef Stolarczyk i ks. Ambroży Reformat (Tomasz Trausyl) z przewodnikami z Zakopanego przed 17 września 1867 r., zimą – węgierscy taternicy: Tibold Kregczy, Lajos Rokfalusy, Zoltán Votisky 17 kwietnia 1911 r. Na szczyt nie prowadzi znakowany szlak turystyczny. Należy on do grupy łatwo dostępnych wierzchołków, ale wejście jest możliwe tylko w towarzystwie przewodnika.

Tibold Kregczy (ur. w 1889 r. w Nowej Wsi Spiskiej, zm. w 1959 r.) – węgierski taternik, absolwent Budapeszteńskiego Uniwersytetu Techniczno-Ekonomicznego.

Barania Przełęcz (słow. Baranie sedlo, niem. Téryjoch, węg. Téry-horhos) – położona na wysokości 2393 m n.p.m., ostro wcięta przełęcz, znajdująca się pomiędzy Spiską Grzędą a Baranimi Rogami w Tatrach Wysokich. Stanowi najniższą część bocznej grani na odcinku od Baranich Rogów do Łomnicy. Przełęcz ta była wykorzystywana przez koziarzy do poruszania się pomiędzy Doliną Kieżmarską a Doliną Małej Zimnej Wody. Przez jej siodło prowadzi najpopularniejsza droga na Baranie Rogi.

Nazwa szczytu związana jest z jego kształtem – oglądanym od południowego zachodu, podobnym do baraniego łba z dwoma rogami. Nazwy niemiecka (Grünseespitze) i węgierska (Zöld-tavi-csúcs) – wiążą się z pobliskim Zielonym Stawem Kieżmarskim.

Bibliografia

Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5.
Tomasz Nodzyński, Marta Cobel-Tokarska: Tatry Wysokie i Bielskie: polskie i słowackie. Warszawa: ExpressMap, 2007. ISBN 978-83-60120-88-0.