Barcelona - Polski Serwis Naukowy

Panorama Barcelony

Ten artykuł dotyczy katalońskiego miasta Barcelona. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Barcelona [bərsəˈɫonə] (hiszp. [barθeˈlona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji o tej samej nazwie oraz wspólnoty autonomicznej Katalonii. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii. Główny ośrodek przemysłu kraju (samochody, komputery, prod. chemikaliów, przetwórstwo żywności) i finansowy regionu. Duży port morski oraz port lotniczy – Prat de Llobregat.

Europejski Instytut Technologiczny (EIT) - inicjatywa Unii Europejskiej zmierzająca do stworzenia europejskiej organizacji naukowej na wzór MIT i jako przeciwwaga dla niej. Parlament Europejski na swoim posiedzeniu 26 września 2007 podjął decyzję o utworzeniu EIT, a 18 czerwca 2008 roku zadecydowano, iż siedzibą Rady Zarządzającej EIT będzie Budapeszt.
Sarrià-Sant Gervasi - to dystrykt Barcelony noszący numer V. Znajduje się on w zachodnim krańcu miasta. Zajmuje powierzchnię 20,09 km² i liczy 140.461 mieszkańców (2005). Graniczy z dzielnicami Horta-Guinardó, Gràcia, Eixample i Les Corts oraz z miastami Sant Just Desvern, Esplugues de Llobregat, Sant Feliu de Llobregat, Molins de Rei oraz z San Cugat del Vallés. Jest to obszar miasta o najwyższym dochodzie na mieszkańca. Administracyjnie dzieli się na 6 dzielnic: Sant Gervasi-Galvany, El Putget i Farró, Sant Gervasi-La Bonanova, Les Tres Torres, Sarrià oraz Vallvidrera, El Tibidabo i Les Planes.

Barcelona zajmuje 100,4 km² i liczy 1,621,537 mieszkańców (spis z 2009 , ale w 1977 – 1 709 000). Aglomeracja Barcelony liczy 3 774 000 mieszkańców (w jej skład wchodzą m.in.: L'Hospitalet de Llobregat, Badalona, Sabadell).

W 1992 r. miasto było gospodarzem letnich igrzysk olimpijskich.

Historia

Barcelona została założona przez Fenicjan. Powstała w starożytności (III wiek p.n.e.) jako kolonia rzymska, rozwinęła się jako jedna z najważniejszych republik kupieckich w basenie Morza Śródziemnego. Pozostałości po zbudowanych wtedy murach obronnych przetrwały w Dzielnicy Gotyckiej. Przejściowo zajęta przez Kartagińczyków (Hamilkar Barkas), a po drugiej wojnie punickiej przeszła ponownie pod panowanie rzymskie. Po upadku Rzymu zdobyta w 406 przez Swebów i Wandalów, a w 416 przez Wizygotów, którzy utworzyli w Hiszpanii własne państwo. Przez krótki czas Barcelona była stolicą państwa Wizygotów.

Taxi − francuski film komediowy z 1998 roku w reżyserii Gerarda Piresa. Zapoczątkował on całą serię komedii akcji, na którą do roku 2007 złożyły się cztery tytuły; saga ta uznawana jest za jedną z najbardziej dochodowych francuskich serii filmowych.
Rodalies Barcelona, Cercanías Barcelona - system szybkiej kolei podmiejskiej działający na obszarze metropolitarnym Barcelony jak i przyległych do niego prowincji w Katalonii w Hiszpanii. Cały system składa się z 14 linii, w tym 6 obsługiwanych jest przez Renfe Cercanías a 7 przez FGC. Cała sieć jak i system biletowy jest podzielona na sześć stref w zależności od odległości, z centralnym punktem na stacji Barcelona Sants. Wszystkie pociągi Rodalies Barcelona zintegrowane są z metrem barcelońskim jak i innymi środkami transportu w obrębie sieci TMB na terenie Barcelony i przyległych gmin.

W roku 712 Barcelona została opanowana przez Maurów. Przez blisko 100 lat znajdowała się pod ich panowaniem. W 801 zdobyta przez syna Karola Wielkiego – Ludwika została stolicą "Marchii Hiszpańskiej", która była buforem między państwem Karola Wielkiego a państwami Maurów. W latach 874-1137 Barcelona była stolicą niezależnego hrabstwa. Później została stolicą Królestwa Aragonii. Po zjednoczeniu z Kastylią w 1479 jej znaczenie spadło. W czasie wojny o sukcesję hiszpańską w latach 1705-1714 Barcelona została ufortyfikowana przez wojska angielskie. W czasie wojen napoleońskich w Hiszpanii w latach 1808-1814 Barcelona była kilkakrotnie widownią walk.

Wojna o sukcesję hiszpańską była prowadzona w latach 1701-1714 pomiędzy Wielką Brytanią, Holandią, Austrią, Prusami a Francją, Hiszpanią, Bawarią i Kolonią o władztwo nad Hiszpanią i dominację w Europie.
Fontanna (wodotrysk) – urządzenie wodne, najczęściej ozdobne, wyrzucające pod ciśnieniem wodę z dysz lub dyszy. Jest jednym z elementów tzw. małej architektury.

Miasto przeżyło burzliwy rozwój handlu i przemysłu w XX w..

W czasie wojny domowej w Hiszpanii miasto kilkukrotnie stało się areną działań wojennych. 19 lipca 1936 zrewoltowany tłum pod wodzą anarchistów z Iberyjska Federacja Anarchistyczna nie dopuścił do zajęcia miasta przez puczystów gen. Franco. Następnie w Barcelonie formowano milicje, które prowadził walkę na froncie aragońskim. W maju 1937 doszło do starć między anarchistami, a wspierającymi komunistów żołnierzami (Dni majowe w Barcelonie). Miasto zostało zdobyte przez faszystów 26 stycznia 1939. Po wojnie domowej stało się centrum oporu republikanów i świadomości narodowej Katalończyków.

Barri Gòtic (hiszp. Barrio Gótico, pl. Dzielnica Gotycka) – średniowieczna dzielnica w Barcelonie, centrum barcelońskiego Starego Miasta (Ciutat Vella). Rozciąga się pomiędzy wybrzeżem Morza Śródziemnego a rondem Sant Pere oraz między aleją La Rambla i ulicą Via Laietana.
Wizygoci, Goci zachodni lub Terwingowie (dosł. "leśni ludzie") – lud germański, odłam Gotów. W IV wieku przyjęli arianizm (dzięki Biblii przetłumaczonej przez Wulfilę na język gocki).

Współczesna koncepcja urbanistyczna Barcelony została opracowana przez znanego teoretyka architektury Ildefonso Cerdá (uważanego za "ojca" urbanistyki, autora Ogólnej Teorii Urbanizacji). Stworzono ją na potrzeby rozpisanego przez władzę konkursu architektonicznego. Projekt Cerdy zajął w nim drugie miejsce, przegrywając z koncepcją Roviry i Triasa. Do realizacji zwycięskiego projektu nigdy nie doszło, zaś kilka miesięcy później na mocy dekretu królewskiego zdecydowano o wdrożeniu planu Ildefonso Cerdy. Co miało duży wpływ na dzisiejszy obraz miasta.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Casa Vicens (dosł. "Dom Vicensa") – budynek w Barcelonie projektu Antonio Gaudíego powstały w latach 1883-1888. Znajduje się przy ulicy Carolines 24-26, bocznej od przedłużenia Passeig de Grácia, Garan de Grácia, w środkowej części miasta.

Zabytki i atrakcje turystyczne

Sagrada Familia

Plac Hiszpański w Barcelonie

Widok na barceloński port

Park Güell

Muzeum sztuki

Barcelona słynie ze swej architektury i niepowtarzalnego stylu. Jest to zarazem jedno z najładniejszych miast Europy, pełne urokliwych zaułków i zabytkowych budowli.

Iberyjska Federacja Anarchistyczna (Federación Anarquista Ibérica) – organizacja utworzona w 1927 w El Saler w Walencji, jako kontynuacja dwóch organizacji anarchistycznych, Unión Anarquista Portuguesa (Portugalskiego Związku Anarchistycznego) oraz Federación Nacional de Grupos Anarquistas de España (Federacji Krajowej Hiszpańskich Grup Anarchistycznych); terenem jej działania miał być Półwysep Iberyjski.
Grenoble (oksyt. Grenòble, Granòble; średniowieczny oksyt. Grasanòbol; franko-prow. Grenoblo) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Rodan-Alpy, w departamencie Isère.

La Rambla – najsłynniejsza aleja Barcelony łącząca Plaça de Catalunya z portem. Jest to szeroka, obsadzona drzewami promenada. Znajduje się tu wiele barów i restauracji na wolnym powietrzu.

La Boqueria – XIX wieczna kryta hala targowa, będąca jedną z większych atrakcji miasta.

Gran Teatre del Liceu – teatr operowy, jeden z ważniejszych teatrów muzycznych w całej Hiszpanii, Europie i świecie.

Palau Güell / Palacio Güell – pałac zaprojektowany przez Antoniego Gaudi, wybudowany w 1885 r., położony przy wąskiej uliczce Carrer Nou de la Rambla.

Plaça Reial / Plaza Real – to placyk gdzie pod arkadami znajduje się wiele kawiarenek. Plac zdobią centralnie położona fontanna i latarnie projektu Gaudiego, na placu znajduje się wiele palm.

Mirador de Colón – kolumna wybudowana na cześć Krzysztofa Kolumba, która króluje nad okolicą wokół portu.

Sagrada Familia – Świątynia Pokutna Świętej Rodziny, zaprojektowana przez Antoniego Gaudi. Budowa została rozpoczęta w 1882 r., wciąż jest nieukończona. Uważana za symbol Barcelony.

Museo Marítimo – opisuje ono 700-letnią historię barcelońskiej żeglugi.

Port Vell – znajduje się tu wiele sklepów, restauracji, kino IMAX oraz jedno z największych akwarium w Europie – Aquàrium de Barcelona.

Barri Gòtic / Barrio Gótico (Dzielnica Gotycka) – to wąskie alejki i historyczne budynki, które otaczają katedrę. Na terenie katedry znajduje się ogród w krużganku, zaś w jej pobliżu znajdują się muzea: Museu d'Història de la ciutat / Museo de Historia de Barcelona, które prezentuje historię Barcelony począwszy od I wieku p.n.e. Museu Frederic Marès / Museo Frederic Marès, w którym znajduje się elektryczna kolekcja obiektów sakralnych oraz dzieła sztuki z całego świata.

Museo Picasso, do którego wchodzi się przez XV wieczny Palau Aguilar, jest to zarazem jedno z najbardziej popularnych muzeów w mieście. Zawiera ono bogatą kolekcję wczesnych dzieł Picassa.

Gotycka katedra św. Eulalii z XIII-XV wieku.

Park Güell / Parque Güell – duży ogród w północno-centralnej części miasta.

Kościół Santa María del Mar – typowo gotycki pochodzący z XIV wieku.

Parc de la Ciutadella / Parque de la Ciudadela – znajduje się on we wschodniej części miasta, jest to przestronny park, który swą nazwę zawdzięcza znajdującym się na tym terenie XVIII-wiecznemu więzieniu, które w 1869 r. zburzono. W parku występują liczne ścieżki, ogrody, stawy i duża fontanna.

Museu Nacional d'Art de Catalunya / Museo Nacional de Arte de Cataluña, które gromadzi sławną kolekcję XIX- i XX-wiecznej sztuki.

ogród zoologiczny

Pałac Królewski Hrabiów Barcelony z XIV-XV wieku

Pałac Muzyki Katalońskiej przy ulicy Carrer Sant Pere Més Alt

XIV-wieczna kaplica św. Agaty (wbudowana w rzymski mur).

Szpital Św. Krzyża i Św. Pawła (Hospital de la Santa Creu i Sant Pau), który zaprojektował Lluís Domènech i Montaner

Dawny pawilon niemiecki na wystawę światową w 1929 autorstwa Miesa van der Rohe.

Passeig de Gràcia jest jedną z głównych ulic handlowych i biznesowych miasta, na której zlokalizowanych jest kilka znanych projektów architektury.

Gràcia - dzielnica Barcelony, będąca kiedyś niezależnym miastem. Aktualnie znajduje się tam wiele urokliwych placyków przepełnionych kawiarniami oraz 2 istotne dzieła Gaudiego (Park Güell, Casa Vicens).

Secesyjne budynki autorstwa Gaudiego, Lluísa Domènech i Montaner i innych.

Wzgórze Montjuïc.

Palau Nacional na wzgórzu Montjuïc.

Camp Nou – jeden z największych obiektów sportowych Europy (pojemność 98787 miejsc, własność klubu piłkarskiego FC Barcelona).

W okolicach miasta na wzgórzu Montserrat znajduje się sławny klasztor, wzdłuż wybrzeża Katalonii rozciągają się plaże Costa Brava (prowincja Girona) – jeden z głównych regionów wypoczynkowych Europy.

Ciutat Vella (hiszp. Ciudad Vieja; pol. Stare Miasto) – najstarsza dzielnica Barcelony. W jej skład wchodzą mniejsze jednostki: Raval, Barri Gòtic, La Ribera, Parc de la Ciutadella i Barceloneta. Ciutat Vella rozciąga się pomiędzy Morzem Śródziemnym i dziewiętnastowieczną dzielnicą Eixample. Jest to najczęściej odwiedzana przez turystów część Barcelony o powierzchni 4 km², zamieszkana na stałe przez 96 tys. osób. Osią dzielnicy jest aleja La Rambla, rozciągająca się między Plaça de Catalunya a portem morskim, złożona z kilku odcinków posiadających własne nazwy.
Klimat śródziemnomorski – rodzaj klimatu podzwrotnikowego, występujący nad Morzem Śródziemnym (stąd jego nazwa), w Kalifornii, RPA, na południu Australii oraz u wybrzeży Chile w Ameryce Południowej. Jego charakterystyczną cechą są ciepłe i suche lata powyżej 20 stopni C oraz łagodne zimy powyżej 0 stopni, a także fakt, że występuje głównie bezpośrednio nad morzem lub oceanem, zazwyczaj na zachodnim wybrzeżu, a bardzo rzadko w głębi lądu. Klimat ten sprzyja rolnictwu i turystyce masowej.

Klimat

Barcelona znajduje się w strefie klimatu śródziemnomorskiego, z łagodnymi, wilgotnymi zimami i suchymi latami. Styczeń i luty są najchłodniejszymi miesiącami ze średnią temperaturą 10°C. Opady śniegu są bardzo rzadkie. Lipiec i sierpień są najcieplejszymi miesiącami, ze średnią temperaturą 30°C. Najwyższa odnotowana temperatura w mieście to 38,6°C. Barcelona przez większą część roku cieszy się pogodną i ciepłą pogodą. Deszcze, szczególnie bardziej obficie padające występują w okresie jesiennym i wiosennym.

Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.
Metro w Barcelonie (hiszp. Metro de Barcelona) – jest systemem szybkiego transportu podziemnego w drugim co do wielkości mieście w Hiszpanii. System składa się z 11 linii na których znajdują się 209 stacji, dwie kolejne linie znajdują się w fazie budowy.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)