Barwienie bakterii - Polski Serwis Naukowy

Barwienia bakterii – techniki stosowane w mikrobiologii, których celem jest umożliwienie obserwacji bakterii w mikroskopie świetlnym celem oceny ich wielkości, kształtu i niektórych cech morfologicznych. Barwienie jest konieczne ze względu na słaby stopień załamywania promieni świetlnych przez komórki bakterii.

Zieleń malachitowa - syntetyczny barwnik zasadowy, pochodna trytylu . Stosowany do barwienia bawełny, wełny, jedwabiu, papieru a także preparatów bakteryjnych. W akwarystyce wykorzystywana do leczenia chorób ryb, zwłaszcza ichtioftiriozy, czyli tzw. ospy rybiej.

Imersja, immersja (z łac. immergo - zanurzam) - metoda stosowana w mikroskopii w celu zwiększenia zdolności rozdzielczej mikroskopu optycznego (właściwie dotyczy to tylko obiektywów największego powiększenia) poprzez wypełnienie przestrzeni pomiędzy preparatem a obiektywem specjalną cieczą odpowiednio załamującą światło (np. olejkiem cedrowym, którego współczynnik załamania jest zbliżony do współczynnika załamania szkła soczewki). Zapobiega to załamaniu się światła po przejściu ze środowiska optycznie gęstszego (szkła) do środowiska optycznie rzadszego (powietrza) i zaciemnieniu pola widzenia.

Ze względu na to, co podlega barwieniu, wyróżnia się:

barwienie negatywne – polegające na barwieniu tła, a bakterie pozostają niezabarwione, np. czerwienią kongo, nigrozyną, tuszem chińskim oraz

barwienie pozytywne – polegające na barwieniu bakterii, z których przygotowany jest preparat np. błękitem metylenowym, zielenią malachitową, fuksyną, safraniną.

Ze względu na ilość barwników zastosowanych przy barwieniu, wyróżnia się barwienie proste (z użyciem jednego barwnika) oraz barwienie złożone (stosuje się kolejno kilka barwników). Barwienie złożone ma większe znaczenie, gdyż umożliwia określenie nie tylko kształtu bakterii, ale także pozwala ocenić jej niektóre cechy morfologiczne. Przykładem barwienia złożonego jest barwienie wg metody Grama, metody Ziehl-Neelsena, metody Schaeffera-Fultona.

Bakterie (łac. Bacteriae, od gr. bakterion – "pałeczka") – grupa mikroorganizmów, stanowiących osobne królestwo. Są to jednokomórkowce lub zespoły komórek o budowie prokariotycznej. Badaniem bakterii zajmuje się bakteriologia, gałąź mikrobiologii.

Fuksyna - czerwony barwnik organiczny z grupy barwników trójfenylometylowych (trytylowych) o zielonym, metalicznym połysku. Jej nazwa pochodzi prawdopodobnie od koloru kwiatów rodzaju fuksja. Otrzymana w 1858 r. przez polskiego chemika Jakuba Natansona jako jeden z pierwszych barwników syntetycznych. Stosowana do wyrobu farb i atramentów oraz do barwienia papieru i włókien naturalnych (wełny, bawełny, jedwabiu). Mało odporna na działanie światła. Wykorzystywana także w chemii analitycznej: (i) w postaci roztworu w lodowatym kwasie octowym wykrywania azotynów, (ii) jako roztwór w rozcieńczonym kwasie solnym do wykrywania bromianów oraz (iii) w formie odbarwionej wodorosiarczynem sodu lub dwutlenkiem siarki do wykrywania bromków i aldehydów. Stosowana jako barwnik w mikrobiologii. W barwieniu metodą Grama do odróżnienia bakterii gramdodatnich od gramujemnych. Barwi bakterie gramujemne na różowy.

Technika każdego barwienia polega na pokrywaniu szkiełka podstawowego (z naniesionym i utrwalonym preparatem) barwnikiem na określony czas, a następnie spłukiwaniu poszczególnych barwników wodą przed nalaniem następnych. Czasami w zależności od przepisu stosuje się także takie substancje jak alkohol, czy płyn Lugola, a także podgrzewanie preparatu nad palnikiem. Preparat po wysuszeniu obserwuje się pod imersją.

Płyn Lugola (łac. Iodi solutio aquosa) – opracowany przez Jeana Lugola w roku 1829 wodny roztwór jodu z jodkiem potasu o następującym składzie: jod - 1%, jodek potasu - 2%, woda destylowana - 97%. Jest to przykład roztworu otrzymanego przez solubilizację. Jod jest w wodzie bardzo trudno rozpuszczalny, ale dzięki dodatkowi jodku potasu, który jest w tym roztworze solubilizatorem, można otrzymać roztwór jodu. Jod cząsteczkowy tworzy z jodkiem potasu rozpuszczalne w wodzie kompleksy: I2 + I- → I3-

Biologiczny preparat mikroskopowy jest to część tkanki organicznej przygotowana do obserwacji mikroskopowej. Sposób preparowania próbki zależy od rodzaju mikroskopu i celu badań.

Wyróżnić można także barwienie bakterii przeżyciowe (rzadkie) i pośmiertne (częściej stosowane).