Baszkiria - Polski Serwis Naukowy

Baszkiria (Republika Baszkortostan, ros. Республика Башкортостан, Riespublika Baszkortostan, baszk. Башҡортостан Республикаһы, Bašǩortostan Respublikaḥy) – autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej.

Położona jest w europejskiej części Rosji, na wschód od Wyżyny Nadwołżańskiej, w dorzeczu rzek Ufa i Biełaja.

Rewolucja październikowa – przejęcie przez partię bolszewików władzy w Rosji rozpoczęte w Piotrogrodzie w nocy z 7 na 8 listopada 1917 roku (według obowiązującego wtedy w Rosji kalendarza juliańskiego był to 24 i 25 października – stąd nazwa).

Czuwasze (czuwask. чǎвашсем, ros. чуваши, tatar. Çuaşlar, Чуашлар) są narodem pochodzenia tureckiego, zamieszkującym Czuwaską Republikę Autonomiczną oraz w mniejszej liczbie sąsiednie Tatarstan i Baszkirię.

Geografia

Ważniejsze miasta:

Ufa (Уфа) - stolica

Sterlitamak (Стерлитамак)

Saławat (Салават)

Nieftiekamsk (Нефтекамск)

Oktiabrskij (Октябрьский)

Historia

Od X wieku do XIII wieku uzależniona od Bułgarii Wołżańsko-Kamskiej. Od 1236 po najeździe Tatarów w składzie Złotej Ordy. W 1557 została włączona do Rosji. Po rewolucji październikowej i zwycięstwie nad białogwardzistami w 1919 proklamowano Baszkirską ASRR ze stolicą w Ufie. Obecnie na terytorium Rosji.

Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) nie jest jasne.

Zboża lub rośliny zbożowe – rośliny uprawne z rodziny traw (Poaceae). Ich owoce wytwarzają nasiona o wysokiej zawartości skrobi, są one wykorzystywane do celów konsumpcyjnych (mąki, kasze, oleje, syropy), pastewnych i przemysłowych (piwowarstwo, młynarstwo, gorzelnictwo, farmaceutyka).

Demografia

Baszkirię zamieszkuje około 100 narodowości najwięcej jest: Rosjan 36%, Tatarów 24 %, Baszkirów 30 %, Czuwaszy, Maryjczyków, Ukraińców i Niemców.

Wszyscy posługują się językiem rosyjskim, jedna trzecia używa także tatarskiego, a jedna piąta baszkirskiego.

Narodowości

Zmiany udziału procentowego poszczególnych narodów w populacji republiki (wymieniono tylko narody stanowiące co najmniej 0,5 % ludności republiki):

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Statystyka demograficzna

Ludność: 4.104.336 (2002)

wg miejsca zamieszkania:

ludność miejska: 2.626.613 (70,8 %)

ludność wiejska: 1.477.723 (29,2 %)

wg płci:

mężczyźni: 1.923.233 (46,9 %)

kobiety: 2.181.103 (53,1 %)

liczba kobiet na 1000 mężczyzn: 1.134

wg wieku

średnia wieku: 35,6 lat

średnia wieku w mieście: 35,2 lat

średnia wieku na wsi: 36,4 lat

średnia wieku mężczyzny: 33,4 lat

średnia wieku kobiety: 37,7 lat

Liczba gospodarstw domowych: 1.429.004 (dla populacji 4.066.649)

liczba gospodarstw domowych w mieście: 931.417

liczba gospodarstw domowych na wsi: 497.587

Przyrost naturalny - ujemny: -13.693 (- 3,4 ‰) (2005)

Liczba urodzeń: 44.094 (10,8 ‰)

Liczba zgonów: 57.787 (14,2 ‰)

Populacja Baszkirii

Miasta

Miasta i osiedla typu miejskiego (stan na 1 stycznia 2005)

Wyżyna Nadwołżańska - wyżyna we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej w Rosji. Leży na prawym brzegu środkowej Wołgi, między miastami Niżny Nowgorod a Wołgograd.

Język tatarski (nazwy własne Tatar tele, Tatarça) - język z grupy języków uralo-ałtajskich, należących do grupy języków tureckich. Jest używany przez Tatarów. Głównym miejscem występowania języka tatarskiego jest Tatarstan i pozostałe regiony Rosji. Poza tym językiem tatarskim posługują się m.in. niektórzy mieszkańcy Ukrainy i innych krajów byłego ZSRR, Turcji, Chin, Finlandii i Polski. Obecna liczba ludzi mówiących tym językiem szacuje się na 8 milionów.

Tablice rejestracyjne

Tablice pojazdów zarejestrowanych w Baszkirii mają oznaczenie 02 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.

Surowce naturalne

Republika Baszkortostan jest jednym z najzasobniejszych w surowce naturalne regionem Rosji. Baszkiria ma bogate złoża ropy naftowej (była jednym z głównych centrów wydobywania ropy w ZSRR), gazu ziemnego, węgla brunatnego i rud żelaza. Rozwinięte hutnictwo, przemysł chemiczny, maszynowy, drzewny i spożywczy. Baszkiria ma też dużo obszarów leśnych. Stanowią ona ponad 1/3 terytorium republiki - ok. 62 000 km2, z czego ponad 10 000 km2 to parki narodowe i miejsca chronione.

Złota Orda (mong. Алтан Ордын улс / Ałtan Ordyn Ułs; tt. Altın Urda) – historyczne państwo mongolsko-tatarskie, założone ok. 1240 r. w zachodniej części imperium Czyngis-chana przez jego wnuka Batu-chana, ze stolicą w Saraj Batu (1242–1454).

Rośliny pastewne - rośliny uprawiane w czystym siewie lub mieszankach na paszę, odznaczające się stosunkowo dużą masą otrzymywaną z jednostki powierzchni oraz korzystnym ze względów odżywczych składem chemicznym.

Rolnictwo

Obszary uprawy zbóż, roślin pastewnych, słonecznika i hodowli bydła.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Baszkiria

Linki zewnętrzne

strona republiki