Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Polacy odkryli rzadki rodzaj gwiazdy
Ernest Świerczyński, student V roku astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, wraz z doktorantami, Elżbietą Ragan i Cezarym Gałanem, odkryli rzadki rodzaj gwiazdy, tzw. polara pośredniego. Do tej pory znanych jest zaledwie k...
 
Ekspert: rodzaj gleb wpływa na przebieg powodzi
Gleby lekkie i porowate lepiej chłoną wodę, dlatego miejscowości położone na tego typu gruntach mogą łagodniej przechodzić powodzie. Tzw. nasiąkliwość podłoża i rodzaj gruntu należą do podstawowych elementów, pozwalających prognozować skutki powo...
 
Jaki rodzaj nacjonalizmu uszczęśliwia ludzi?
Czy poczucie dumy ze swojego kraju daje ci szczęście? Beznadziejne pytanie o niezliczonej liczbie odpowiedzi. Podczas gdy we wnioskach z wcześniejszych badań stwierdzono, że pozytywne odczucia w stosunku do swojego kraju mogą być powiązane z ...
 
Wyczuwamy szósty rodzaj smaku, "tłusty" - ogłosili badacze
Ludzie potrafią wyczuwać nie tylko smak słony, słodki, gorzki, kwaśny i umami, ale również "tłusty" - zaobserwowali naukowcy. Ich odkrycie może pomóc w walce z otyłością - informuje "British Journal of Nutrition". Do tej pory naukowcy...
 
Błyskawiczny system monitorowania burz
Globalny system badania, monitorowania i prognozowania aktywności burzowej powstaje na Uniwersytecie Jagiellońskim. System będzie na bieżąco śledził wyładowania elektryczne powstające podczas burz na całym świecie. Już za pół roku będą go...

Reklama:


Bawełna - roślina

Czy wiesz że...?
Włókno – podstawowa jednostka struktury wielu materiałów, która charakteryzuje się znaczną długością i niewielkim przekrojem. Zwykle przyjmuje się, że włóknem jest struktura, której długość jest minimum 100 razy większa od jej przekroju. Włókna występują zarówno w materiałach naturalnych jak i produkowanych przez człowieka. Niektóre materiały są wykonane prawie wyłącznie z włókien, podczas gdy w innych włókna stanowią tylko jeden z elementów wzmacniających ich strukturę.

Ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt. 1993) - podklasa roślin zielnych, krzewów i drzew należąca do klasy Rosopsida Batsch. Zalicza się do niej ponad 30 000 gatunków.

Ślazowce, malwowce (Malvales Dumort.) – rząd roślin okrytonasiennych z kladu różowych. W dawniejszych systemach (np. w systemie Cronquista z 1981) rząd obejmował pięć blisko spokrewnionych z sobą rodzin. W XXI wieku systematycy traktują ten rząd bardziej obszernie, włączając doń ponad 6 tysięcy gatunków roślin pochodzących od wspólnego przodka. W różnych ujęciach rośliny te łączone są w taksony różnych rang; w systemie Reveala z 2007 wyróżnionych zostało aż 21 rodzin (w tym wydzielane wcześniej przez Cronquista), podczas gdy w systemie APweb szereg wydzielanych tak rodzin łączonych w jedną rodzinę ślazowatych (Malvaceae), a w sumie rodzin w rzędzie jest 10.
Krzew Gossypium hursutum na plantacji

Bawełna, bawełnica (Gossypium L.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych, obejmujący około 40 gatunków. W stanie dzikim występują na słabo nawodnionych obszarach wszystkich kontynentów, poza Australią i Antarktydą.

Morfologia

Pokrój Krzewy. Liście Skrętoległe, dłoniastoklapowane. Kwiaty Duże, podobne do kwiatów hibiskusa, z którym bawełna jest blisko spokrewniona. Płatki korony w kolorze żółtym, kremowym lub różowym, czasami z ciemna plamka u nasady. Pręciki otaczają pojedynczy słupek. Owoce Torebki zawierające liczne nasiona z długimi włoskami, które stanowią aparat umożliwiający roznoszenie nasion przez wiatr.

Systematyka

Synonimy

Erioxylum Rose & Standl., Ingenhouzia DC., Notoxylinon Lewton, Selera Ulbr., Sturtia R. Br., Thurberia A. Gray, Ultragossypium Roberty

Krzew - roślina wieloletnia o zdrewniałej łodydze, czasem także korzeniach, przekraczająca 0,5 m wysokości. Krzewy mają krótki pęd główny, z którego wyrastają równorzędne, rozgałęziające się pędy boczne. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej, która u drzew przechodzi przez system pędowy. W rozwoju krzew powstaje przez rozwój pączków bocznych, znajdujących się u nasady pędu głównego, który zostaje szybko opanowany przez tworzące się liczne pędy boczne i wcześnie zamiera. Krzewy mają korzeń palowy, podobnie jak drzewa.

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.
Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do plemienia Gossypieae, podrodziny Malvoideae, rodziny ślazowatych Malvaceae, rzędu ślazowców, kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta ). Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Malvanae Takht., rząd ślazowce (Malvales Dumort.), podrząd Malvineae Rchb., rodzina ślazowate (Malvaceae Juss.), plemię Gossypieae Alef., rodzaj bawełna (Gossypium L.).

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.
Wybrane gatunki
  • bawełna afrykańska, b. drzewiasta (Gossypium arboreum L.)
  • bawełna indyjska (Gossypium herbaceum L.)
  • bawełna kosmata, bawełna zwyczajna (Gossypium hirsutum L.)
  • bawełna peruwiańska (Gosypium barbadense L.)
  • Zastosowanie

    Roślina włóknodajna – wykorzystywana w produkcji włókna o tej samej nazwie – bawełna. Uprawia się 4-5 gatunków.

    Słupek (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi. Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie. Mogą występować pojedynczo lub po kilka tworząc w tym drugim przypadku słupkowie (gynaeceum).

    Bawełna kosmata, bawełna zwyczajna (Gossypium hirsutum) — gatunek krzewów z rodziny ślazowatych. Pochodzi z Ameryki Środkowej, gdzie był uprawiany. W wyniku rozwoju tkactwa w XVIII i XIX wieku oraz wynalezienia maszyn przędzalniczych wzrosło zapotrzebowanie na ten surowiec i zwiększył się areał upraw tej rośliny. Do dziś bawełna kosmata jest jednym z ważnych surowców w przemyśle przędzalniczym i jest uprawiana wszędzie, gdzie pozwalają na to warunki klimatyczne.

    Przypisy

    1. ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-19].
    2. ↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0. 
    3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-11].
    4. United States Department of Agriculture Agricultural Research Service: Family: Malvaceae Juss. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-19].
    5. Crescent Bloom: Gossypium (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2008-11-25].
    Wikisłownik
    Zobacz hasło bawełna w Wikisłowniku
    Rośliny włókniste, rośliny włóknodajnerośliny, które dostarczają naturalnych włókien do wyrobu tkanin, dywanów, mat, szczotek, papieru, pilśni, filcu. Większość włóknistych roślin dostarcza także innych cennych produktów, np. tłuszczów, saponin. Obejmują ok. 2 tysięcy gatunków, z których wykorzystuje się ok. 1 tysiąca. Najważniejsze to: agawa sizalska, bawełna, juta, len zwyczajny i konopie siewne.

    Ślazowate, malwowate (Malvaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu ślazowców (Malvales). Są to rośliny zielne, krzewy i drzewa szeroko rozprzestrzenione na kuli ziemskiej, we wszystkich niemal strefach klimatycznych. Większość gatunków występuje w strefie tropikalnej. W Polsce występują dziko lub jako rośliny uprawiane lub dziczejące gatunki z rodzajów: anoda (Anoda), ketmia (Hibiscus), malwa (Alcea), prawoślaz (Althaea), ślaz (Malva), ślazówka (Lavatera), ślęzawa (Malope), zaślaz (Abutilon).





    Czy wiesz że...? beta

    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Różowe – grupa roślin w zależności od ujęcia systematycznego stanowiąca . Należą tu rośliny o zdrewniałych łodygach (drzewa i krzewy), rośliny zielne. Należy do niej 16 rzędów roślin okrytonasiennych.
    Kwiat - organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.
    System APG III – nowoczesny system klasyfikacyjny roślin . W październiku 2009 członkowie Linnean Society zaproponowali klasyfikację fenologiczną wszystkich .
    System Reveala - nowoczesny system klasyfikacji . W tym też czasie zaproponował kilka nowych rozwiązań klasyfikacyjnych, początkowo na poziomie rzędów i podklas. W 1994 r. zaproponował wyróżnienie wśród okrytonasiennych 5 klas, co zaowocowało całkowicie oryginalnym ujęciem systematycznym tej grupy roślin. System ten Reveal publikował na swoich stronach internetowych i aktualizował do roku 1999. W następnych latach autor systemu wszedł w skład Angiosperm Phylogeny Group i brał udział w tworzeniu systemu APG II.
    Torebka (ang. capsule, łac.capsula) - owoc pojedynczy, suchy, pękający. Może być zbudowana z dwóch (jak u jaskrowatych) lub wielu owocolistków (rdestowate). Owocnia skórzasta, często zdrewniała, zazwyczaj morfologicznie niezróżnicowana. Pęka szczeliną lub klapami wzdłuż szwu zrośnięcia owocolistków, czasem także wzdłuż nerwu, nasiona może również uwalniać przez otworki lub odpadające wieczko (wówczas nazywana jest puszką). Przykładem rośliny posiadającej torebki jest mak, len, tytoń, lulek, goździk i kąkol.
    Bawełna – miękkie włókno otaczające nasiona rośliny określanej tą samą nazwą – bawełny (Gossypium), mające wiele zastosowań. Służy m.in. do wytwarzania miękkiej tkaniny – najpopularniejszej w przemyśle tekstylnym, a także, ze względu na silne własności absorpcyjne, do produkcji materiałów opatrunkowych. Włókno bawełniane jest też stosowane w mieszankach włókien, jako dodatek do wełny czy lnu.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.