Bazyli - Polski Serwis Naukowy

Bazyli – imię męskie pochodzenia późnogreckiego. Pochodzi ono od przymiotnika "królewski, cesarski" (basíleios, od II wieku wymawiane basílios), od rzeczownika basileus – "król, wódz, cesarz". Jego formą oboczną jest Bazyliusz, a żeńskim odpowiednikiem – Bazyla.

W średniowieczu na terenach polskich imię to pojawiało się zarówno w przejętej przez łacinę formie Bazyli (po raz pierwszy odnotowane w 1216 roku), jak i – przeważnie na obszarze wschodniosłowiańskim językowym – Wasyl i Wasyli(j) (pierwsze wystąpienie z 1228 roku). Odnotowane średniowieczne (wsł.) zdrobnienia to: Wasylczę, Wasylec, Wasylek, Wasylęta, Wasylko, Wasylo, Wasiec // Waszec, Was(i)ota, Was(i)uta, Waś // Wasz, Waśko // Waszko, Wac, Wacek, Wack, Wacko, Wacuta, Wacyk, Wach, Wachno, Achniej.

Języki wschodniosłowiańskie – jedna z trzech grup języków słowiańskich (obok zachodnio- i południowosłowiańskich). Posługuje się nimi ok. 202 mln ludzi w Europie Wschodniej i Azji Północnej i Środkowej.

Wasil Rusak, biał. Васіль Русак (ur. 4 kwietnia 1896 r. w rejonie Słucka w Rosji, zm. po 1946 r. w ZSRR) – białoruski publicysta, wydawca i działacz narodowy i społeczno-kulturalny.

Istniało kilkudziesięciu świętych o tym imieniu.

Bazyli imieniny obchodzi

2 stycznia, jako wspomnienie św. Bazylego Wielkiego (dawniej 14 czerwca)

27 lutego, jako wspomnienie św. Bazylego, wspominanego razem ze św. Prokopem

7 marca, jako wspomnienie św. Bazylego wspominanego razem ze śwśw. Elpidiuszem, Eugeniuszem, Agatodorem, Eteriuszem, Kapitonem i Efremem

22 marca, jako wspomnienie św. Bazylego z Ancyry

26 marca, jako wspomnienie św. Bazylego Młodszego

30 maja, jako wspomnienie św. Bazylego Starszego

30 czerwca, jako wspomnienie bł. Bazylego Wełyczkowskiego.

Odpowiedniki w innych językach

łacina – Basilius

język angielski – Basil

język czeski – Basil

język fiński – Pasi

język francuski – Basile

język grecki – Βασίλης

język gruziński – ვასილ

język hiszpański – Basilio

język niemiecki – Basil

język rosyjski – Василий

język węgierski – Vászoly

język serbski – Василије

język słoweński – Bazilij

język włoski – Basilio

Znane osoby noszące imię Bazyli

Bazyli Wielki (330–379) – pisarz wczesnochrześcijański, jeden z ojców Kościoła, święty katolicki i prawosławny

Bazyli z Ancyry (zm. 364) – teolog, biskup Ancyry (Ankary)

Bazyli – pierwszy książę Neapolu w latach 661–666

Bazyli I Macedończyk (811–886) – cesarz bizantyjski

Bazyli II Bułgarobójca (938–1025) – cesarz bizantyjski

Wasylko Rościsławicz (ok. 1062–1125) – książę trembowelski od 1085 roku

Wasylko Jaropełkowic (przed 1151–między 1178 a 1182) – książę drohiczyński najwcześniej od 1173

Wasylko Romanowicz (1203–1269) – książę włodzimierski, syn księcia wołyńsko-halickiego Romana Halickiego

Wasyl Kwasznia (1241–1277) – książę kostromski, wielki książę włodzimierski; młodszy brat Aleksandra Newskiego

Wasyl Groźnooki (zm. zimą 1345) – wielki książę jarosławski z dynastii Rurykowiczów

Wasyl I Rurykowicz (1371–1425) – wielki książę moskiewski

Wasyl II Ślepy (1415–1462) – wielki książę moskiewski

Wasyl III Rurykowicz (1479–1533) – wielki książę moskiewski

Wasyl IV Szujski – car Rosji

Bazyli – polski duchowny prawosławny, arcybiskup, zwierzchnik Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego

Bazyli III – patriarcha Konstantynopola

Wasilij Aksionow – rosyjski i amerykański pisarz, dramaturg filmowy, scenarzysta

Bazyli Albiczuk – polski malarz prymitywista

Vasile Alecsandri – pisarz mołdawski i rumuński

Wasilij Aleksiejew – radziecki sztangista

Wasyl Andrusiak – ukraiński dowódca wojskowy, pułkownik UPA.

Wasilij Anrep – rosyjski lekarz, fizjolog, farmakolog

Wasilij Bartold – rosyjski antropolog, orientalista i historyk

Wasyl Bandera – ukraiński działacz niepodległościowy, brat Stepana Bandery

Wasyl Baranyk – ukraiński polityk, senator II kadencji II RP, działacz społeczny

Wasyl Barka – ukraiński prozaik, poeta, tłumacz i literaturoznawcu

Wasilij Bażenow – rosyjski architekt, grafik oraz nauczyciel

Wasilij Begma – radziecki działacz partyjny i państwowy

Wasilij Bieriezucki – rosyjski piłkarz

Wasyl Biłas – ukraiński działacz niepodległościowy

Wasilij Biskupski – rosyjski wojskowy i emigracyjny działacz kontrrewolucyjny, monarchista, współpracował z Niemcami podczas II wojny światowej

Vasile Blaga – rumuński polityk, senator

Wasilij Blücher – działacz partii bolszewickiej, radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego (1935)

Wasyl Błakytnyj – ukraiński poeta, dziennikarz i działacz polityczny

Wasilij Błochin – radziecki funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa

Wasyl Bobynśkyj – ukraiński poeta, dziennikarz, tłumacz

Bazyli Bohdanowicz – polski skrzypek i kompozytor

Basile Boli – piłkarz francuski

Wasyl Boluch – ukraiński działacz polityczny, rolnik, działacz UNDO, poseł na Sejm IV i V kadencji w II RP

Wasilij Bołdyriew – rosyjski wojskowy (generał lejtnant), dowódca wojsk białych na Syberii podczas wojny domowej w Rosji

Basile Bouchon – francuski wynalazca

Basil Brown – rolnik, archeolog-amator

Wasilij Wasiljewicz Buturlin – rosyjski dyplomata i wojskowy, bojar od 1652

Wasil Bykau – białoruski pisarz

Wasil Chamutouski – białoruski piłkarz

Wasilis Chatzipanajis – radziecki i grecki piłkarz

Wasyl Cuszko – ukraiński polityk mołdawskiego pochodzenia, z wykształcenia ekonomista

Wasilij Czapajew – rosyjski i radziecki wojskowy

Wasyl Czartoryski (ur. ok. 1375 – zm. 1416) – książę

Wasilij Czernyszow – wysoki funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa

Wasyl Czumak – rewolucyjny poeta ukraiński, jeden z najważniejszych poetów nowej fali literatury ukraińskiej

Wasilij Danilewski – rosyjski fizjolog

Wasilij Diakow – rosyjski wojskowy

Vasile Dîba – rumuński kajakarz, wielokrotny medalista olimpijski

Wasyl Diduszok – ukraiński prawnik, kapitan Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych

Wasilij Diegtiariow – radziecki konstruktor broni strzeleckiej

Wasilis Dimitriadis – grecki piłkarz

Wasyl Dmytriuk – ukraiński polityk, lekarz, poseł na Sejm I kadencji w II RP

Wasilij Dokuczajew – rosyjski geolog i gleboznawca, uważany za twórcę gleboznawstwa jako gałęzi nauk przyrodniczych

Basil D'Oliveira – angielski krykiecista

Wasilij Dołgoruki – rosyjski generał kawalerii, książę

Wasilij Dołgoruki – rosyjski dyplomata, poseł i minister pełnomocny w Rzeczypospolitej, Francji, Danii i Szwecji

Wasyl Durdyneć – ukraiński polityk, tymczasowy premier w 1997

Wasyl Dżarty – ukraiński polityk, z wykształcenia inżynier mechanik

Basil Faber – niemiecki filolog, luterański teolog

Wasilij Fiodorow – litewski polityk rosyjskiego pochodzenia

Wasil Gigiadze – gruziński piłkarz

Wasił Gjuzelew – bułgarski historyk, specjalista od historii Bułgarii w wiekach średnich

Wasilij Gordow – radziecki wojskowy, Rosjanin, generał pułkownik

Wasilij Gorodcow – rosyjski i radziecki archeolog, twórca klasyfikacji wschodnioeuropejskich kultur archeologicznych z epoki brązu

Wasilij Grabin – radziecki konstruktor artylerii

Basile Grass – francuski konstruktor broni i amunicji, generał artylerii

Wasilij Grossman – jeden z czołowych sowieckich pisarzy i dziennikarzy

Wasyl Hałasa – ukraiński działacz niepodległościowy

Wasyl Hołoborod'ko – poeta ukraiński

Vasiľ Hopko (1904–1976) – słowacki duchowny greckokatolicki, biskup, błogosławiony Kościoła katolickiego

Basil Hoskins – brytyjski aktor

Wasyl Hurejew – ukraiński polityk, inżynier, minister

Bazyli Hrynyk – duchowny Kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-ukraińskiego

Wasyl Iwachiw – ukraiński oficer (porucznik), jeden z głównych dowódców UPA

Wasyl Iwanczuk – ukraiński szachista, arcymistrz od 1988 roku

Wasyl Iwanyszyn – ukraiński działacz nacjonalistyczny, literaturoznawca, krytyk literacki, politolog, twórca nacjonalistycznej organizacji "Tryzub"

Wasyl Janczenko – as lotnictwa rosyjskiego z 16 zwycięstwami w I wojnie światowej

Wasyl Jarmoła – ukraiński dowódca wojskowy, sierżant (buławny) UPA

Wasyl Jewsiejew – ukraiński piłkarz, trener piłkarski

Wasilij Jemielin – rosyjski szachista, arcymistrz od 1994 roku

Wassily Kandinsky – rosyjski malarz, grafik i teoretyk sztuki

Wasilij Kaptiuch – białoruski lekkoatleta, dyskobol

Wasilij Kardakow – radziecki wojskowy (pułkownik), komendant kolaboracyjnej milicji miejskiej w Bobrujsku

Basil Kerski – niemiecko-polski dziennikarz, politolog i eseista pochodzenia polsko-irackiego

Wasyl Kiryjenka – białoruski kolarz szosowy i torowy, brązowy medalista mistrzostw świata na torze

Wasyl Kobin – ukraiński piłkarz

Wasyl Kołarow – bułgarski działacz komunistyczny, prawnik i polityk

Wasilis Konstandinu – grecki piłkarz

Wasilios Kotronias – grecki szachista, arcymistrz od roku 1990

Wasyl Kral – ukraiński wojskowy, porucznik UPA

Wasilij Wasiljewicz Kriestinin (1729-1795) – historyk rosyjski

Bazyli Kuc – białoruski działacz polityczny okresu II RP

Wasyl Kujbida – ukraiński polityk, działacz niepodległościowy

Wasyl Kuk – ukraiński działacz wojskowy, ostatni dowódca UPA (od 1950), więzień polityczny

Bazyli Kukolnik – polski pedagog, publicysta i pisarz rolniczy

Wasilij Kuzniecow – radziecki polityk; pełnił obowiązki przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej Związku Radzieckiego (przywódcy ZSRR) od 1982 r. do 1983 r., po raz drugi w 1984, po raz trzeci w 1985 r.

Wasilij Kuzniecow – radziecki lekkoatleta, wieloboista, medalista olimpijski i rekordzista świata

Wasilis Lakis – grecki piłkarz

Wasyl Leonow – białoruski polityk

Wasyl Lewski – bułgarski rewolucjonista, ideolog, strateg polityczny, przywódca walk o wyzwolenie Bułgarii spod panowania Imperium Osmańskiego; uznawany za bułgarskiego bohatera narodowego

Basil Liddell Hart – angielski historyk wojskowości

Bazyli Lupu – hospodar Mołdawii w latach 1634–1653

Wasyl Łanskoj – generał rosyjski, generał-gubernator Księstwa Warszawskiego w latach 1813–1815

Wasilij Łazariew – pułkownik lotnictwa, kosmonauta radziecki

Wasyl Łeśkiw – ukraiński piłkarz, grający na pozycji pomocnika, trener piłkarski

Wasyl Łewkowycz – ukraiński działacz niepodległościowy, pułkownik Ukraińskiej Powstańczej Armii

Wasilij Małyszkin – radziecki wojskowy (generał major), członek prezydium Komitetu Wyzwolenia Narodów Rosji i jednocześnie szef jego wydziału organizacyjnego pod koniec II wojny światowej

Vasile Marin – rumuński nacjonalistyczny działacz polityczny

Bazyli Martysz – prawosławny duchowny, protoprezbiter, naczelny kapelan wyznania prawosławnego Wojska Polskiego, święty prawosławny

Wasyl Metodijew – bułgarski piłkarz i trener piłkarski

Wasyl Milianczuk – ukraiński fizyk-teoretyk

Vasile Miriuţă – węgierski piłkarz rumuńskiego pochodzenia

Wasilij Mitrochin – major i archiwista I Zarządu Głównego KGB, współautor Archiwum Mitrochina, książki opartej na przekazanych wywiadowi brytyjskiemu MI6 planach tajnych operacji KGB w czasie zimnej wojny

Wasyl Mizerny – ukraiński dowódca wojskowy, major UPA

Wasilij Morozow – rosyjski wojskowy (generał major), dowódca dońskiego batalionu kozackiego, a następnie 1 kozackiego pułku kawalerii w Rosyjskim Korpusie Ochronnym podczas II wojny światowej

Wasyl Mudry – ukraiński działacz społeczny i polityczny, poseł na Sejm IV i V kadencji w II RP

Wasyl Nahirnyj – ukraiński architekt i działacz społeczny

Wasilij Obrazcow – rosyjski lekarz

Wasyl Ochrymowycz – ukraiński działacz niepodległościowy

Wasyl Ołeśkiw – ukraiński działacz niepodleglościowy

Wasyl Onopenko – ukraiński polityk, prezes Sądu Najwyższego Ukrainy

Wasyl Paczowski – ukraiński poeta, dramaturg, przedstawiciel modernistycznego ugrupowania Mołoda Muza

Wasyl Panejko – ukraiński działacz społeczny, polityk i dziennikarz

Wasilij Pawłow – rosyjski wojskowy (podpułkownik), emigracyjny wydawca, publicysta i pisarz oraz działacz młodzieżowy, polityczny i wojskowo-kombatancki

Wasilij Pierow – rosyjski malarz, jeden z głównych założycieli grupy pieriedwiżników

Basil Poledouris – amerykański kompozytor filmowy

Wasilij Polenow – rosyjski malarz, członek grupy pieriedwiżników, ukończył Akademię Sztuki w Petersburgu

Vasileios Polymeros – grecki wioślarz

Wasilij Ponomariow – radziecki archeolog i muzealnik, pierwszy burmistrz okupowanego Wielkiego Nowogrodu podczas II wojny światowej

Wasilij Popow – generał rosyjski, szef kancelarii księcia Grigorija Potiomkina

Wasilij Popow – litewski działacz komunistyczny, polityk i samorządowiec

Wasyl Rac – ukraiński piłkarz pochodzenia węgierskiego

Wasil Rahula – białoruski emigracyjny działacz i pisarz narodowy

Basil Rathbone – brytyjski aktor filmoway i teatralny

Wasilij Riasnoj – generał, wysoki funkcjonariusz Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych NKWD i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Związku Radzieckiego MWD

Wasilij Roczew – rosyjski biegacz narciarski, medalista olimpijski i mistrzostw świata

Wasilij Roczew – rosyjski biegacz narciarski, brązowy medalista olimpijski, 4-krotny medalista mistrzostw świata, syn poprzedniego

Wasyl Ruban – rosyjski poeta i wydawca

Wasilij Rudenkow – białoruski lekkoatleta startujący w barwach ZSRR, mistrz olimpijski z Rzymu z 1960

Wasil Rusak – białoruski publicysta, wydawca i działacz narodowy i społeczno-kulturalny

Bazyli Samojlik – ekonomista, polityk

Bazyli Samucin – białoruski dziennikarz i działacz komunistyczny

Vasile Sănduleac – mołdawski szachista, arcymistrz od 2006 roku

Basil Myron Schott – zwierzchnik Kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-rusińskiego, arcybiskup-metropolita Pittsburgha, franciszkanin

Wasil Sicharulidze – gruziński polityk

Wasyl Skopenko – podpułkownik radziecki

Wasilij Smysłow – rosyjski szachista, arcymistrz, mistrz świata w szachach w latach od 1957 do 1958

Wasilij Sokołowski – marszałek Związku Radzieckiego

Basil Spalding de Garmendia – amerykański tenisista, medalista letnich igrzysk olimpijskich

Wasił Spasow – bułgarski piłkarz i trener piłkarski

Wasił Spasow (ur. 1971) – szachista bułgarski

Vasile Stati – mołdawski językoznawca, publicysta, historyk, poeta i polityk; autor pierwszego słownika mołdawsko-rumuńskiego

Wasyl Stefanyk – pisarz ukraiński

Wasil Stojanow – bułgarski siatkarz

Wasil Strażau – białoruski fizyk i matematyk

Bazyli Sturdza – kajmakam Mołdawii w latach 1858–1859

Wasyl Stus – poeta ukraiński

Wasilij Surikow – rosyjski malarz

Wasyl Sydor – ukraiński wojskowy i działacz narodowy, zastępca komendanta głównego Ukraińskiej Armii Powstańczej (UPA)

Wasyl Symonenko – ukraiński poeta, dziennikarz, działacz ukr. ruchu oporu

Wasil Szaranhowicz – radziecki komunista, I sekretarz Komunistycznej Partii (bolszewików) Białorusi (1937)

Wasyl Szczerbej – ukraiński piłkarz

Bazyli Szeptycki – duchowny greckokatolicki

Wasyl Szeremietiew – wódz naczelny armii rosyjskiej w czasie wojny polsko-rosyjskiej 1654-1667

Wasyl Szewczuk – duchowny greckokatolicki

Wasyl Szwed – ukraiński piłkarz

Wasyl Szyszkanynec – ukraiński wojskowy, porucznik UPA

Wasil Taha – polityk izraelski, izraelski Arab, członek Knessetu z listy partii Balad

Vasile Tarlev – premier Mołdawii w latach 2001–2008

Wasyl Tatarski – ukraiński wojskowy, oficer kontraktowy Wojska Polskiego w okresie międzywojennym, oficer 14 Dywizji Grenadierów SS, a następnie szef sztabu brygady Ukraińskiej Armii Narodowej podczas II wojny światowej

Wasilij Tatiszczew – historyk rosyjski, administrator, dyplomata, twórca nowożytnej historiografii rosyjskiej

Wasilis Torosidis – piłkarz grecki

Wasilis Tsiartas – piłkarz grecki

Wasyl Turianczyk – ukraiński piłkarz

Wasyl Turkowśkyj – działacz Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów

Wasilij Ulrich – sowiecki prawnik wojskowy (armwojenjurist I rangi)

Bazyli Ustrzycki – stolnik przemyski (1746–1751), poseł do Stambułu z Krzysztofem Popielem (w 1748)

Bazyli Walicki – członek Sejmu Czteroletniego, senator

Wasilij Wasiljewski – historyk rosyjski, bizantynolog

Wasyl Wełyczkowski (1903–1973) – ukraiński duchowny greckokatolicki, błogosławiony Kościoła katolickiego

Wasilij Wiljams – gleboznawca rosyjski, syn angielskiego oficera

Basil Williams – brytyjski historyk

Wasyl Wirastiuk – ukraiński kulomiot i profesjonalny strongman

Bazyli Wojtowicz – polski rzeźbiarz

Wasyl Wowkun – ukraiński aktor, minister kultury i turystyki

Wasil Zacharka – białoruski wojskowy, publicysta narodowy oraz działacz polityczny

Wasilij Zajcew – Rosjanin, snajper radziecki z czasów drugiej wojny światowej, uważany za jednego z najskuteczniejszych snajperów wszech czasów

Wasilij Zarubin – funkcjonariusz NKWD, pełnomocnik operacyjny w obozie kozielskim dla polskich jeńców wojennych

Wasyl Zemlak – pisarz i publicysta ukraiński

Wasyl Złatarski – bułgarski historyk mediewista, archeolog i epigrafik

Wasyl Zołotarenko – kozacki pułkownik niżyński

Wasilij Żukowski – rosyjski poeta i pisarz, tłumacz dzieł literackich

Wasilij Żupikow – rosyjski piłkarz, występujący na pozycji obrońcy, reprezentant Związku Radzieckiego, trener piłkarski

Postaci fikcyjne o imieniu Bazyli

Wasyl Busłajewicz – bohater ruskich bylin z cyklu nowogrodzkiego

Nazwiska pochodzące od imienia Bazyli

Bazyl

Wasiak

Wasielewski

Wasiluk

Wasilewski

Zobacz też

Zobacz hasło Bazyli w Wikisłowniku

Zobacz w Wikiźródłach hasło Bazyli w Słowniku etymologicznym języka polskiego

bazylianie – zakon męski

Les Autels-Saint-Bazile – miejscowość we Francji

Saint-Basile – miejscowość we Francji

San Basilio – miejscowość we Włoszech

Saint-Bazile – miejscowość we Francji

Saint-Bazile-de-la-Roche – miejscowość we Francji

Saint-Bazile-de-Meyssac – miejscowość we Francji

święci o imieniu Bazyli

Wasyliwka – miasto na Ukrainie

Wasylkiwka – osiedle typu miejskiego na Ukrainie

Wasylkowce – wieś na Ukrainie

Wasylków – miasto na Ukrainie

Wasylów – 2 miejscowości w Polsce

Wasylów Wielki – wieś w Polsce

Przypisy

Jan Grzenia, Słownik imion, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2002, ISBN 83-01-13741-X
↑ H. Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 1, Kraków 1997, ISBN 83-7097-271-3
Wanda Janowowa: Słownik imion. Wrocław: Zakład Narodowy im.Ossolińskich, 1991. ISBN 83-04-03123-X.
W. Taszycki (red.), Słownik staropolskich nazw osobowych, T. 1, z. 1, (A—Bierwołt), Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1965
↑ M. Malec (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych t. 2 – Nazwy osobowe pochodzenia chrześcijańskiego, Kraków 1995, ISBN 83-85579-68-0
W. Taszycki (red.), Słownik staropolskich nazw osobowych, T. 6 z. 1, (Valentinus—Wojsław), Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1981
H.Fros, F. Sowa Księga imion i świętych t. 4, Kraków 2000, ISBN 83-7097-671-9
Santi e beati, Heiligenlexikon
Santi e beati
Heiligenlexikon
Heiligenlexikon
Santi e beati
J. M. Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Warszawa 2002, ISBN 83-7311-265-0