Położenie katedry na planie toruńskiej starówki

Wieża

Dzwon Tuba Dei w katedrze w Toruniu

Sklepienie nawy głównej, koniec XV w

Popiersie Mojżesza, ok. 1390

Płaskorzeźba św. Maria Magdalena unoszona przez anioły, pocz. XV w

Rzeźba św. Jan Ewangelista, 1497

Bazylika katedralna św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Toruniu - gotycki, ceglany kościół, dawna fara toruńskiego Starego Miasta (do schyłku XX w. tradycyjnie określana jako kościół św. Jana), od 1935 bazylika mniejsza, od 1992 katedra diecezji toruńskiej. Miejsce pochówku serca króla Jana Olbrachta oraz prawdopodobnie chrztu Mikołaja Kopernika. Na wieży kościoła znajduje się największy średniowieczny dzwon w Polsce, Tuba Dei, odlany w 1500 r.

Historia budowy

I kościół

Badania archeologiczne przeprowadzone w latach 1994-1995 ujawniły istnienie reliktów pierwszego kościoła parafialnego Torunia. Była to nieduża budowla salowa, murowana, nieco węższa od prezbiterium obecnego kościoła, której ściana południowa pokrywała się z południową ścianą istniejącego prezbiterium. Od wschodu była zamknięta trójbocznie. Świątynia ta została zbudowana prawdopodobnie niedługo po translokacji Torunia na obecne miejsce w 1236 r. i była używana przez okres około 60-80 lat. Oprócz fundamentów, pod obecną posadzką zachowały się dolne partie ścian północnej i wschodniej tego kościoła, z gzymsem wykonanym z glazurowanych na zielono cegieł.

II kościół

W pierwszych dziesięcioleciach XIV wieku rozpoczęto wznoszenie drugiego, obszerniejszego kościoła. Powstał wtedy najpierw trójnawowy, trójprzęsłowy korpus, a następnie, po rozbiórce pierwszego kościoła, prezbiterium. Rozwiązanie części zachodniej nie jest znane, ale powszechnie przyjmuje się tezę o wieży na planie kwadratu, przylegającej do zachodniej fasady na przedłużeniu nawy środkowej. Z tej fazy budowy kościoła zachowało się w całości prezbiterium oraz mury i filary trzech wschodnich przęseł korpusu do połowy wysokości. Do dzisiaj można oglądać również półfilary przy ścianach naw bocznych, wspierające pierwotnie sklepienia tego kościoła. Forma budowli nawiązywała do świątyń westfalskich (kościół Sankt Maria zur Wiese w Soest).

III kościół

Kolejna faza budowy wiąże się częściowo z jej odbudową po pożarze miasta w 1351 r., kiedy częściowemu zniszczeniu prawdopodobnie uległ również kościół św. Janów. Do początku XV w. przedłużono korpus o jedno przęsło, zbudowano nową wieżę od zachodu, ciąg bocznych kaplic przy nawie północnej oraz być może podwyższono nawę główną nadając kościołowi kształt pseudobazyliki.

IV (obecny) kościół

W XV wieku nadano kościołowi ostateczny, zachowany do dzisiaj kształt. W latach 1475-1480 dobudowano południowy ciąg kaplic bocznych. Potężną, masywną wieżę kościoła wzniesiono w latach osiemdziesiątych XV w. w miejscu poprzedniej, która częściowo zawaliła się i została rozebrana. Przede wszystkim jednak podwyższono korpus nawowy do obecnej wysokości ok. 27 m, przekrywając go sklepieniem gwiaździstym.

W 2005 wyremontowano dach, odnowiono również zegar znajdujący się na wieży, a w 2006 rozpoczęto stopniowe odnawianie elewacji.

czytaj dalej: [2], [3]