Bazylika katedralna św. Michała i św. Floriana w Warszawie

Bazylika katedralna św. Floriana Męczennika i św. Michała Archanioła – kościół na warszawskiej Pradze (dzisiejsza dzielnica Praga Północ) wzniesiony w latach 1887-1904 wg projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, twórcy kilkudziesięciu świątyń w Polsce, który uznał go za swoje największe osiągnięcie, pierwotnie jako kościół parafialny.

Józef Pius Dziekoński (ur. 5 maja 1844 w Płocku, zm. 4 lutego 1927 w Warszawie) – architekt i konserwator zabytków, przedstawiciel historyzmu. Pierwszy dziekan Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Współzałożyciel Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, od 1893 był współpracownikiem Komisji do Badań Historii Sztuki w Polsce.

Praga – jedna ze starszych dzielnic Warszawy, której obszar włączony został formalnie do miasta u schyłku XVIII w. Dopiero w 1945 nastąpił podział na Pragę Południe i Pragę Północ.

Ustawiony przy okrągłym wówczas placu, nazwanym później placem Weteranów 1863, przy osi komunikacyjnej Pragi (obecnej Trasie W-Z), miał stanowić przeciwwagę dla prawosławnej cerkwi św. Marii Magdaleny oraz licznych ówczesnych budynków administracji Imperium Rosyjskiego. Jego dwie smukłe, 75-metrowe wieże z miedzianymi dachami pokrytymi zieloną patyną są charakterystycznym elementem Pragi, widocznym z dzisiejszego Mostu Śląsko-Dąbrowskiego i ze Starego Miasta. Kościół zbudowany w formie trzynawowej bazyliki z transeptem. Posiada dwie wysokie wieże i trzecią niższą (sygnaturkę). We frontowej elewacji, wykonanej z surowej cegły, nad wejściami umieszczono mozaiki: z postacią Chrystusa, herbem Pragi i herbem pierwszego biskupa warszawsko-praskiego Kazimierza Romaniuka. Również wnętrze utrzymane jest w fakturze ceglanej. Na postumencie w prawej nawie znajduje się barokowa figura św. Floriana - patrona strażaków, który wraz ze św. Michałem Archaniołem jest patronem świątyni.

Stare Miasto w Warszawie – najstarsze osiedle miejskie Warszawy będące zwartym zespołem architektury zabytkowej, przeważnie z XVII i XVIII wieku o średniowiecznym układzie zabudowy, otoczone pierścieniem murów obronnych z XIV–XVI wieku.

Diecezja warszawsko-praska – jedna z 3 diecezji obrządku łacińskiego w metropolii warszawskiej wydzielona z terenu archidiecezji warszawskiej i diecezji płockiej (obejmuje Pragę Północ, Pragę Południe, Wawer, Wesołą, Białołękę, Rembertów, tereny w dorzeczach Wisły i Bugu, ograniczone od wschodu Kałuszynem, Kamieńczykiem, Latowiczem, Pniewnikiem, Urlami, a od południa Karczewem, Kołbielą), ustanowiona 25 marca 1992 przez papieża Jana Pawła II bullą Totus Tuus Poloniae Populus i nawiedzona przez niego w 1999.

Forma i układ przestrzenny kościoła nawiązują do tzw. gotyku mazowieckiego lub nadwiślańskiego. Świątynia ta jest traktowana przez znawców architektury jako wzorcowa w polskiej architekturze sakralnej, wzorowało się na niej wielu projektantów innych kościołów.

Konsekrowany w 1901. W latach 20. konstrukcja wysokich wież została naruszona, toteż zostały one obniżone. Kościół wysadzony przez wycofujących się Niemców we wrześniu 1944, odbudowany staraniem mieszkańców Pragi (odbudowa trwała do 1972).

Ambona (gr. szczyt, podwyższenie), kazalnica – w budownictwie sakralnym miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań. Przybierała różne formy architektoniczne: od trybuny wspartej na kolumnach (V-VI wiek) do zawieszonej na ścianie lub filarze. W kościołach chrześcijańskich umieszczana zazwyczaj po lewej stronie nawy głównej, w pobliżu prezbiterium. W XX wieku ze względu na rozwój nagłośnienia nie było już wymagane, żeby ambona była na podwyższeniu, co spowodowało masowe budowanie ambon w prezbiterium, w pobliżu ołtarza. Ambony takie przybierają postać mównicy: małego podwyższenia ze stołem, na którym kładzie się lekcjonarz. Ambona szczególnie w poprzedniej formie była często bogato zdobiona, a w czasach baroku przybiera wyszukane formy, np. łodzi. Wtedy też umieszczano nieraz w kościołach dwie ambony, służące do dysput.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Od 1992 kościół jest katedrą diecezji warszawsko-praskiej. W 1997 uzyskał tytuł bazyliki mniejszej.

W listopadzie 1994 przed kościołem odsłonięto kamień poświęcony ofiarom rzezi Pragi, a w sierpniu 2005 pomnik ks. Ignacego Skorupki.

Galeria

Bazylika katedralna św. Michała i św. Floriana nocą

Widok katedry ze Starego Miasta

Sobór metropolitalny Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny – cerkiew prawosławna przy al. Solidarności w Warszawie, wzniesiona w II poł. XIX wieku, na potrzeby rosnącej społeczności rosyjskiej osiedlającej się w rejonie dzisiejszej Pragi Północ, a także w celu utrwalenia obecności architektury rosyjskiej w zabudowie Warszawy poprzez wzniesienie kolejnego obiektu w stylu bizantyjskim w ważnym punkcie miasta. Po akcji rewindykacji cerkwi prawosławnych w II RP stała się jedną z dwóch wolno stojących prawosławnych świątyń w Warszawie, które nie zostały zniszczone lub zaadaptowane na inne cele. Status soboru metropolitalnego posiada od 1921. Jest główną cerkwią Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Parafia (z łac. parochia), probostwo – podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego i wielu innych wyznań chrześcijańskich. Według koncepcji teologicznych to przede wszystkim określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze, oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny (farny).

Wnętrze Bazyliki katedralnej św. Michała i św. Floriana

Ambona w Bazylice katedralnej św. Michała i św. Floriana

Przypisy

Rejestr zabytków nieruchomych m. st. Warszawy. [dostęp 2010-01-22].
Lech Dunin: Przewodnik po kościołach Pragi. Warszawa: Rada Prymasowska Budowy Kościołów Warszawy, 1978, s. 12.

Linki zewnętrzne

Parafia Katedralna św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika w Warszawie

Świątynia na Warszawikii