Na mapach: 44°48′N 20°28′E / 44.8, 20.467

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Belgradzie

Historyczna mapa Belgradu
z Meyers Konversationslexikon z 1888 r.

Wieža despota Stefana na Kalemegdanie (1405)

Bazylika św. Sawy

Belgrad (Београд, Beograd, starożytne Singidunum, daw. Białogród) – stolica Serbii. Miasto leży w północnej Serbii, przy ujściu Sawy do Dunaju.

Historia

Belgrad należy do najstarszych miast Europy. Jego długa i burzliwa historia sięga wstecz ponad 7000 lat. Ziemie między Sawą i Dunajem były zamieszkiwane jeszcze w paleolicie. Odkryte podczas prac archeologicznych w jaskini kamieniołomu Lesztanah w dzielnicy Czukarica liczne szczątki ludzkie (takie jak kości i czaszki neandertalczyków) pochodzą z początków okresu kamienia łupanego.

Pozostałości kultury z okresu późnego kamienia łupanego znaleziono w Vinczy, Czukaricy, na Żarkowie i w okolicach ujścia rzeki Sawy do Dunaju. Wskazuje to na to, że okolice Belgradu zamieszkiwane były przez liczne plemiona z okresu kamienia łupanego. Potwierdzają to odkrycia archeologiczne.

Wiele miast satelickich Belgradu powstało na miejscu prehistorycznych osad. Osadę poprzedzającą miasto Belgrad datuje się na IV wiek p.n.e. W czasach rzymskich zlokalizowane w tym miejscu było ważne ze względów strategicznych Singidunum. Pod nazwą Belgrad miasto było znane dopiero od IX wieku. W 1521 roku należący wtedy do Węgier Belgrad został zdobyty przez Turków i pozostawał w ich władaniu do roku 1878, kiedy stał się stolicą niepodległej Serbii.

Od 1878 jest stolicą Serbii. Po wybuchu I wojny światowej stolicę kraju przeniesiono do Niszu na południu kraju. Uczyniono to ze względów bezpieczeństwa – w tamtym okresie stolica kraju leżała zaledwie 15 kilometrów od austriackiej granicy. Niecały miesiąc po wybuchu konfliktu Belgrad był już okupowany przez inwazyjne siły Austro-Węgier i Niemiec. W 1918 roku stolica ponownie wróciła do Belgradu. W latach 1918-1929 był stolicą Królestwa SHS, w latach 1929-2003 Jugosławii, w latach 2003-2006 Serbii i Czarnogóry, od czerwca 2006 roku – Republiki Serbii.

Geografia

Belgrad znajduje się w północnej części środkowej Serbii, na wzgórzach w okolicy ujścia Sawy do Dunaju. Z trzech stron miasto otacza region autonomiczny Wojwodina.

Kamienna forteca z czasów imperium ottomańskiego leżąca u ujścia Sawy do Dunaju nosi nazwę Kalemegdan. Centrum Belgradu znajduje się na prawym brzegu Dunaju. Po przeciwnej stronie tej rzeki zaczyna się Równina Banacka, ze słabo zaludnionymi przedmieściami. Między Sawą i Dunajem znajduje się jedna z nowszych dzielnic miasta – Nowy Belgrad (Novi Beograd), zaś w górze rzeki leży Zemun – dawna granica Turcji i państwa Habsburgów. Sawa oddziela Stare Miasto (Stari Grad) od Nowego Belgradu.

Klimat

Uważa się, że klimat Belgradu ma zarówno cechy klimatu kontynentalnego i umiarkowanego, co znaczy, że istnieją wyraźne różnice pomiędzy czterema porami roku.

Zimą i jesienią często wieje bardzo mocny, południowo-wschodni wiatr koszawa, który pochodzi znad Afryki, wiejący w kierunku Węgier. Trwa on zwykle od 3 do 7 dni. Temperatury oscylują zimą między −5 a +2 stopni Celsjusza, a latem termometry wskazują nawet ponad 40 stopni.

Struktura etniczna

W 2002 miasto miało 1 670 000 mieszkańców z których 1 417 187 to Serbowie, 22 161 Jugosłowianie, 21 190 Czarnogórcy, 19 191 Romowie, 10 381 Chorwaci, 8372 Macedończycy, 4617 Muzułmanie, 3340 Gorani, 2199 Słowacy, 2084 Słoweńcy, 2080 Węgrzy, 1492 Albańczycy, 1379 Rumuni, 1272 Bułgarzy, 1188 Boszniacy, 1049 Rosjanie, 481 Niemcy, 433 Ukraińcy, 422 Czesi, 216 Rusini, 183 Buniewcy, 71 Wołosi, 4955 inni, oraz 50 811 nieznanego pochodzenia.