Benjamin Disraeli - Polski Serwis Naukowy

Benjamin Disraeli, 1. hrabia Beaconsfield KG (ur. 21 grudnia 1804 w Londynie jako Benjamin D'Israeli, zm. 19 kwietnia 1881 tamże) – polityk brytyjski należący do Partii Konserwatywnej, premier Wielkiej Brytanii (w latach 1868 i 1874-1880). Jego pierwsza kadencja była krótka, natomiast podczas drugiej kadencji znacznie umocnił swoją pozycję i wprowadził wiele znaczących reform. Prowadził imperialistyczną politykę zagraniczną, wykupując większość udziałów w Kanale Sueskim i doprowadzając do objęcia bezpośredniej władzy nad Indiami przez królową Wiktorię. W 1876 r. za swoje zasługi otrzymał tytuł 1. hrabiego Beaconsfield.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Sir Arthur John Gielgud, lepiej znany jako John Gielgud (ur. 14 kwietnia 1904 w Londynie, zm. 21 maja 2000 w Wotton Underwood) − brytyjski aktor teatralny i filmowy, wybitny odtwórca ról szekspirowskich, pochodził z polsko-litewskiej rodziny magnackiej Giełgudów herbu Giełgud.

Był pierwszym i, jak do tej pory, jedynym premierem Wielkiej Brytanii pochodzenia żydowskiego. Zyskał rozgłos także jako autor wielu powieści, m.in. Vivian Grey (1827) i Sybilla (1845).

Wczesne lata życia

Przyszły premier był synem historyka i krytyka literackiego Isaaca D'Israeliego oraz Marii Basevi. W 1817 r. Benjamin został ochrzczony w obrządku anglikańskim. W latach 20. zmienił nazwisko na "Disraeli". Wykształcenie odebrał w szkole Johna Potticary'ego w Blackheat. W 1817 r. rozpoczął naukę w Higham Hall w Walthamstow. Ojciec przeznaczył Benjamina do kariery prawniczej i w 1821 r. Disraeli został radcą. Jednak już w 1825 r. porzucił pracę w zawodzie prawnika.

Frederick Arthur Stanley, 16. hrabia Derby KG, GCB, GCVO (określany często jako Lord Stanley of Preston; ur. 15 stycznia 1841 w Londynie, zm. 14 czerwca 1908 w Holwood w hrabstwie Kent) - brytyjski polityk, w latach 1878-1880 brytyjski minister wojny, a w latach 1888-1893 gubernator generalny Kanady. Dziś pamiętany przede wszystkim jako fundator Pucharu Stanleya, najważniejszego trofeum w północnoamerykańskim hokeju na lodzie.
Ustawy zbożowe (ang. corn laws) - seria ustaw regulujących międzynarodowy handel produktami rolnymi, które obowiązywały w Wielkiej Brytanii w latach 1815 - 1846. Ich celem była ochrona brytyjskich producentów rolnych, którzy w znakomitej większości stanowili klasę arystokratów i właścicieli ziemskich.

W 1824 r. wyruszył z ojcem z podróż po Europie. Po powrocie związał się z finansistą Johnem Distonem Powlesem, który zbił majątek na akcjach południowoamerykańskich kompanii górniczych. Disraeli zaczął pisać anonimowe pamflety, promujące te kompanie. W tym czasie poznał wydawcę Johna Murraya, który nakłonił go do pomysłu wydania gazety, The Representative, która miała popierać kompanie górnicze. Pomysł okazał się fiaskiem, niedługo później akcje kompanii gwałtownie spadły, co zrujnowało Disraeliego i wpędziło go w długi do końca życia.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.
Okręg wyborczy Buckinghamshire powstał w 1290 r. i wysyłał do angielskiej, a następnie brytyjskiej, Izby Gmin dwóch deputowanych. W 1832 r. liczbę mandatów przypadających na okręg zwiększono do trzech. Okręg obejmował hrabstwo Buckinghamshire. Został zlikwidowany w 1885 r.

Zła sytuacja finansowa skłoniła Disraeliego do zajęcia się pisarstwem. W 1826 r. opublikował swoją pierwszą powieść Vivian Grey. Następnie opublikował Vindication of the English Constitution oraz kilka pamfletów politycznych. Następnie powrócił do pisania powieści. Napisał kolejno Young Duke (1831), Contarini Fleming (1832), Alroy (1833), Venetia oraz Henrietta Temple (1837). W tym czasie napisał również The Revolutionary Epick i trzy burleski - Ixion, The Infernal Marriage i Popanilla. W latach 40. napisał trzy powieści polityczne - Sybil, Coningsby oraz Tancred.

Azja Środkowa – nazwa stosowana dla określenia wyżynno-górskiego obszaru centralnej Azji, położonego ponad 1000 km od otwartego morza. Region ten obejmuje: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan, a także Mongolię i zachodnie Chiny (regiony autonomiczne Tybetu, Mongolii Wewnętrznej, Sinciang i Ningxia oraz prowincje Qinghai i Gansu).
Ian McShane (ur. 29 września 1942 roku w Blackburn, w hrabstwie Lancashire) − angielski aktor reżyser i producent filmowy i telewizyjny, najlepiej znany z pracy w telewizji z serii BBC Lovejoy i nagradzanej Złotym Globem kreacji Ala Swearengena w serialu HBO Deadwood.

Deputowany

W 1832 r. podjął pierwszą, nieudaną, próbę uzyskania mandatu parlamentarnego jako kandydat radykałów z okręgu High Wycombe. Dopiero w 1837 r. dostał się do Izby Gmin z okręgu Maidstone, ale już jako reprezentant Partii Konserwatywnej. Rok później poślubił Mary Anne Lewis. Nie miał z nią potomstwa. W 1841 r. uzyskał mandat z okręgu Shrewsbury, a od 1847 r. reprezentował okręg wyborczy Buckinghamshire.

Lord Tajnej Pieczęci (ang. Lord Privy Seal) zajmuje piąte miejsce w hierarchii Wielkich Urzędników Państwowych Wielkiej Brytanii. Zajmował się opieką nad królewską Tajną Pieczęcią (Privy Seal). Obecnie jest to urząd bez poważniejszych zadań i obowiązków.
Okręg wyborczy Maidstone and The Weald powstał w 1560 r. i wysyłał do angielskiej, a następnie brytyjskiej, Izby Gmin dwóch deputowanych. W 1885 r. liczbę deputowanych przypadających na okręg zmniejszono do jednego. Okręg położony jest w hrabstwie Kent. Obecną nazwę nosi od 1997 r. Wcześniej nazywał się Maidstone.

Pomimo swoich konserwatywnych przekonań Disraeli sympatyzował z niektórymi poglądami czartystów i nawoływał do sojuszu ziemskiej arystokracji z robotnikami, wymierzonego w klasę średnią. W 1842 r. został współzałożycielem grupy "Młoda Anglia". Należał do grona krytyków premiera Roberta Peela, który nie włączył Disraeliego do swojego gabinetu w 1841 r. W sporze jaki powstał na przełomie 1845 i 1846 r., kiedy rząd Peela zdecydował się znieść ustawy zbożowe Disraeli związał się z przeciwnikami tego pomysłu.

Imperium brytyjskie – potoczne określenie Wielkiej Brytanii i Irlandii wraz z koloniami i innymi terytoriami zależnymi monarchii brytyjskiej, które łącznie stanowiły jedno z największych imperium w dziejach ludzkości. Od 1876 r. także nazwa własna jako Imperium Brytyjskie, gdy królowa Wiktoria przyjęła tytuł cesarzowej Indii. Na początku XX wieku imperium było zamieszkane przez ok. 400-500 mln ludzi (liczba ta była zmienna), co stanowiło blisko 1/4 populacji świata. W 1922 r., Imperium Brytyjskie osiągnęło rozmiar 36,6 milionów km², stając się największym państwem w historii ludzkości (około jednej czwartej powierzchni świata). Imperium brytyjskie tworzyło się przez około 300 lat w wyniku ekspansji handlowej, działalności osadniczej lub podbojów monarchii brytyjskiej. Jego tereny były porozrzucane po wszystkich kontynentach świata, przez co uzyskało miano imperium nigdy niezachodzącego słońca. Największe czasy świetności tego mocarstwa przypadały na ostatnią dekadę XIX oraz na początek XX wieku.
Ministerstwo handlu i przemysłu (ang. Secretary of State for Trade and Industry), brytyjski urząd ministerialny powstały w 1963 r. jego poprzednikiem był przewodniczący Zarządu Handlu (President of the Board of Trade), powstały w 1672 r.

Zniesienie ustaw zbożowych doprowadziło do rozłamu w Partii Konserwatywnej. Peel i jego stronnicy związali się ze stronnictwem wigów. Na czele Partii Konserwatywnej stanęli protekcjoniści - Disraeli, lord Derby i lord George Bentinck. Bentinck zrezygnował z przewodzenia partii w 1848 r., kiedy Izba Gmin odrzuciła głosami konserwatystów projekt ustawy o równouprawnieniu Żydów. Za przyjęciem tej ustawy głosował Disraeli.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.
George Arliss (właśc. George Augustus Andrews) (ur. 10 kwietnia 1868 w Londynie - zm. 5 lutego 1946 w Londynie) - aktor brytyjski, laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za role w filmie Disreali (1929; reż. Alfred E. Green).

Nowym liderem konserwatystów w Izbie Gmin został lord Granby, który jednak zrezygnował po miesiącu. Przez rok konserwatyści nie posiadali lidera w niższej izbie. Dopiero w 1849 r. na ich czele stanęli wspólnie Disraeli, Granby i John Charles Harries. Dwaj ostatni zrezygnowali w 1851 r., pozostawiając Disraeliego samodzielnym liderem w Izbie Gmin.

Order Podwiązki (The Most Noble Order of the Garter) – najwyższe cywilne i wojskowe odznaczenie Wielkiej Brytanii oraz jeden z orderów domowych panującej w tym kraju dynastii. W hierarchii starszeństwa orderów świata zajmuje drugie miejsce po papieskim Orderze Chrystusa.
Drugi rząd pod przewodnictwem Benjamina Disraeliego (kreowanego w 1876 r. hrabią Beaconsfield) powstał 20 lutego 1874 r. i przetrwał do 21 kwietnia 1880 r.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)