Cierpiący na beri-beri mieszkaniec południowo-wschodniej Azji, zdjęcie z początków XX wieku.

Choroba beri-beri – skrajna forma awitaminozy (ściślej – hipowitaminozy) na skutek niedoboru witaminy B1.

Witamina B1 odgrywa istotną rolę w przemianie węglowodanów – umożliwia prawidłowe spalanie glukozy. Przy niedoborze witaminy B1 wskutek niecałkowitego utleniania glukozy gromadzi się w ustroju toksyczny kwas pirogronowy, który powoduje uszkodzenie najwrażliwszych tkanek ustroju: nerwów i śródbłonków włośniczek, porażenia mięśni okoruchowych. W rezultacie dochodzi do zapalenia wielonerwowego (polineuropatia), porażeń, zaników mięśni. Ponadto występują obrzęki kończyn, twarzy i tułowia, brak łaknienia i wybarwienia skóry oraz liczne zaburzenia psychiczne. Dawniej choroba beri-beri występowała u ludzi odżywiających się wyłącznie białym, łuskanym ryżem. Obecnie występuje wyjątkowo rzadko. Leczenie witaminą B1 i dietą wysokowitaminową.

Podczas badań nad chorobą beri-beri Kazimierz Funk wykrył i wyodrębnił w 1911 w otrębach ryżowych substancję, której brak wywołuje tę chorobę. Odkrytą substancję nazwał witaminą, tworząc podstawy nauki o witaminach.

Zobacz też

Przypisy

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Kwas pirogronowy (kwas 2-oksopropanowy), CH3-CO-COOH – organiczny związek chemiczny z grupy α-ketokwasów. Jest produktem przejściowym fermentacji alkoholowej węglowodanów.

Węglowodany (cukrowce, sacharydy) – organiczne związki chemiczne składające się z atomów węgla, wodoru i tlenu. Są to związki zawierające jednocześnie liczne grupy hydroksylowe, karbonylowe oraz czasami mostki półacetalowe. Ogólnym wzorem sumarycznym węglowodanów jest CxH2yOy lub Cx(H2O)y (znane są jednak węglowodany niespełniające tego wzoru, np. deoksyryboza). Ze względu na liczbę jednostek cukrowych w cząsteczce, węglowodany dzielą się na: