Berlinka - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy autostrady. Zapoznaj się również z: Pruska Biblioteka Państwowa lub rzeczny statek żaglowy.

Budowa Berlinki, 1936

Berlinka rozdzielona terytorium Polski, 1939

Stan nawierzchni A11 w okolicach Penkun (2006)

Berlinka koło Szczecina (2006)

Berlinka z wiaduktem w Maciejewie (2006)

Zobacz hasło Berlinka w Wikisłowniku

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Berlinka

Berlinka — współczesna, potoczna nazwa budowanej przed i w czasie II wojny światowej autostrady (niem. Reichsautobahn, w skrócie RAB), która miała połączyć stolicę ówczesnej III Rzeszy, Berlin, ze znajdującym się na wschodnich rubieżach państwa Królewcem (niem. Königsberg), przebiegając przez tzw. korytarz polski.

Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).
Malbork (łac. Mariaeburgum, Mariae castrum, Marianopolis, niem. Marienburg) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim nad Nogatem. Stolica powiatu malborskiego.

Formalnie autostrada składała się z trzech odcinków:

RAB 4a: Stettiner Dreieck — Bäderstraße (obecnie węzeł Rzęśnica)

RAB 4b: Rzęśnica — Gdańsk — Elbląg

RAB 3: Elbląg — Królewiec

Historia

Budowa autostrady została zainaugurowana pod koniec 1933, a prace ruszyły wiosną roku następnego. Adolf Hitler wykorzystywał do budowy autostrad niemieckich bezrobotnych i 27 września 1936 oddano do użytku pierwszy 113-kilometrowy odcinek od węzła Stettiner Dreieck (okolice Berlina) do Stettin-Süd (Kołbaskowo). W tym czasie trwały już prace na drugim końcu trasy: od Królewca do Elbląga. W 1937 oddano do użytku odcinek Königsberg (Królewiec) — Elbing-Ost (Elbląg-Wschód). Na tym fragmencie tymczasowo położono tylko jedną (południową) jezdnię, zostawiając miejsce na drugą, która miała być wybudowana wraz ze zwiększeniem natężenia ruchu. Rok później autostrada wydłużyła się o obwodnice Szczecina i Elbląga, odpowiednio do węzłów Bäderstraße (koło Wielgowa) i Elbing-West.

Fortyfikacja (z łac. fortificatio – umocnienie) – zespół obiektów wojskowych w postaci odpowiednich budowli i urządzeń, przeznaczonych do prowadzenia działań obronnych.
Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.

W 1938 Niemcy użyli autostrady jako pretekstu do wszczęcia wojny – zażądali eksterytorialnego korytarza łączącego oba jej fragmenty rozdzielone obszarem należącym do Polski. Prace na terenie budowy nieco zwolniły, gdyż kraj przygotowywał się do wojny i robotnicy byli potrzebni bardziej do budowy fortyfikacji oraz produkcji czołgów i amunicji.

Kucborowo (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Kùcbòrowò) - osada kaszubska w Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Stężyca na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Osada wchodzi w skład sołectwa Stężyca.
Autostrada (wł. autostrada, niem. Autobahn, fr.autoroute, ang. motorway, freeway) oznaczona symbolem A (wg Ustawy z dnia 21 marca 1985 – Ustawa o drogach publicznych, stan na 6 kwietnia 2005) – droga publiczna o ograniczonej dostępności, przeznaczona wyłącznie do ruchu pojazdów samochodowych, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków (co najmniej dwa w każdą stronę, oddzielone pasem zieleni lub barierami). Autostrada wyposażona jest w miejsca obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek, przeznaczone wyłącznie dla użytkowników drogi.

Od jesieni 1939 na budowę skierowano ponownie robotników, w tym przymusowych m.in. uwięzionych przez Rzeszę Żydów. Zbudowano następny dwujezdniowy odcinek Bäderstraße (Rzęśnica) — Stargard-Massow (Łęczyca). Na całej długości wyżej opisanych odcinków zbudowana została pełna infrastruktura ówczesnej autostrady, tj. dwupoziomowe skrzyżowania, przyautostradowe przystanki i stacje benzynowe, itp. Na przedłużeniu odcinka zachodniego (od Stargard-Massow [Łęczycy] na wschód) wykonano też wiele prac ziemnych, których ślady można spotkać nawet w okolicach Kościerzyny. Gdzieniegdzie stoją do dziś fragmenty obiektów inżynieryjnych, a nawet kompletne wiadukty.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Elbląg (niem. Elbing, prus. Elbings) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, powiat grodzki Elbląg, stolica powiatu ziemskiego elbląskiego. Jedno z najstarszych polskich miast (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246), a najstarsze w województwie.

Schematyczny przebieg trasy Berlinki

Stara autostrada (a właściwie niedokończona autostrada) jest lokalną atrakcją w wielu miejscach Pomorza, choć przewodniki rzadko o niej wspominają.

Czasami nazwa Berlinka jest używana również w odniesieniu do dzisiejszej drogi krajowej nr 22 na odcinku Chojnice — Malbork. Po zajęciu Polski we wrześniu 1939 Niemcy bardzo szybko przedłużyli ówczesną Reichstraße No. 1 używając identycznej technologii jak ta używana do budowy autostrad. Betonowa nawierzchnia zachowała się na większości trasy do dziś.

Pruska Biblioteka Państwowa. Jej dawne zbiory znane pod nazwą "Berlinka" to skarb kultury i sztuki niemieckiej. Przewiezione przez Niemców pod koniec II wojny światowej na Dolny Śląsk, zostały złożone w budynkach klasztoru Benedyktynów w Krzeszowie i znalazły się po 1945 r. na terytorium Polski. Trafiły do Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie, obejmują ponad 500 tys. zabytkowych archiwaliów, m.in. manuskrypty Goethego, Mozarta, Beethovena, Bacha czy autograf hymnu niemieckego Hoffmanna von Fallersleben.
Rubież - przed XVI wiekiem również rąbanina: mord, rzeź - pas przygranicznej ziemi, kresy, granica, przygranicze. Zapożyczenie ze staroruskiego rubežь "nacięcie, znak wycięty na drzewie, miedza, granica", od prasłowiańskiego rǫbežь (samogłoska nosowa ǫ w językach ruskich, ale i w czeskim przeszła w u, polski kontynuant to ą). Polska, rodzima postać rąbież "kraj, koniec; granica" zachowana w gwarach. Nazwa pochodzi od wspólnej Słowianom tradycji, która polegała na zaznaczeniu granicy poprzez nacinanie drzew.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)