Bernard Szumborski - Polski Serwis Naukowy

Bernard Szumborski (niem. Bernard von Zinnenberg, (zm. 7 stycznia 1470), morawski rycerz, jeden z najwybitniejszych dowódców w służbie zakonu krzyżackiego okresu wojny trzynastoletniej.

W bitwie pod Chojnicami (1454) pobił liczniejsze od wojsk zakonu wojska Kazimierza Jagiellończyka. Wcześniej w tym samym roku, w pierwszych tygodniach wojny szturmował też Świecie, ale w obliczu polskiej odsieczy - odstąpił. 24 października 1457 wraz z dwoma tysiącami zaciężnego wojska, przy pomocy swego krewniaka rotmistrza Mikołaja Skalskiego, zajął Chełmno. Po zajęciu miasta uznał zdrajcą sołtysa Michała Segemunda i kazał go poćwiartować, nie oszczędzał też innych mieszkańców. Zdobył też więcej miast Pomorza i ziemi chełmińskiej, niektóre mu się jednak oparły. Na przykład 21 marca 1458 podszedł pod mury Torunia, spalił przedmieścia, ale miasta nie zdobył. 19 września 1460 wskutek zdrady grupy mieszczan zdobył miasto Golub, ale dowodzona przez Andrzeja Puszkarza załoga zamku zdołała powstrzymać atak na twierdzę. Miasto dwa lata później odbił z rąk Szumborskiego czeski rycerz w służbie polskiej Ulryk Czerwonka, któremu dobra te król Kazimierz nadał za zasługi jeszcze w 1457.

Bitwa pod Chojnicami miała miejsce 18 września 1454 roku w pobliżu Chojnic. Brały w niej udział wojska polskie przeciwko wojskom zakonu krzyżackiego. Bitwa, zakończona zwycięstwem strony krzyżackiej, była epizodem wojny trzynastoletniej. Krzyżacy dysponowali armią składającą się z około 9000 jazdy i 6000 piechoty pod dowództwem Bernarda Szumborskiego, zaś po stronie polskiej było 16 000 jazdy i parę tysięcy piechoty, w tym 500 najemników z Gdańska oraz 2000 najemników pruskich. Dowodził Kazimierz IV Jagiellończyk.

Jan Długosz herbu Wieniawa (łac. Ioannes Dlugossius; ur. 1 grudnia 1415 w Brzeźnicy, zm. 19 maja 1480 w Krakowie) – polski historyk, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej, duchowny, geograf, dyplomata; wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.

Uznawał się m.in. za starostę Chełmna, komendanta Brodnicy i Starogrodu. Stało się to wskutek tego, iż zakon krzyżacki nie wypłacił swoim najemnikom należnego żołdu, wobec czego zdobyte przez siebie w wojnie trzynastoletniej zamki, miasta i warownie Szumborski zatrzymał sobie w zastaw.

II pokój toruński – traktat zawarty w Toruniu 19 października 1466 między Polską, a Krzyżakami, kończący wojnę trzynastoletnią, trwającą w latach 1454-1466. Oryginał dokumentu przechowywany jest na zamku w Lidzbarku Warmińskim.

Chełmno (niem.: Culm, Kulm, łac. Culmen) – miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim w dolinie Dolnej Wisły, nad Wisłą i wpadającą do niej Frybą. Miasto leży 40 km na północ od Torunia. W pobliżu most przez Wisłę na trasie drogi krajowej nr 1 (E75) Cieszyn – Gdańsk. Historyczne centrum Chełmna leży na wysokiej skarpie odległej około 1,5 km od Wisły, pozostałe osiedla - głównie wielkopłytowe - na wschód i południe od niego. Miasto jest stolicą historyczno-geograficznego regionu ziemia chełmińska. Łącznie z Toruniem jest najstarszym miastem tego obszaru i jednocześnie w północnej Polsce (prawa miejskie - tzw. chełmińskie, w 1233).

W końcowej fazie wojnie trzynastoletniej jako przedstawiciel zakonu krzyżackiego przybył na zamek w Bydgoszczy, z którego Kazimierz IV Jagiellończyk dowodził wojną, z propozycją rozmów pokojowych (zakończonych 19 października 1466 II pokojem w Toruniu). Negocjacje te rozpoczęły się w wcześniej w Świeciu nad Wisłą 4 sierpnia 1466 spotkaniem Szumborskiego z polskimi posłami królewskimi, Janem Długoszem i Janem Sapieńskim.

Ulryk (Oldrzych) Czerwonka, czes. Oldřich Červonka (zm. 1465), dowódca czeskich oddziałów najemnych walczących po stronie krzyżackiej w wojnie trzynastoletniej, z pochodzenia Czech. Ponieważ od wielu miesięcy Zakon zalegał mu z wypłaceniem żołdu, za sumę 190 tysięcy węgierskich florenów dowódca najemników sprzedał Polsce krzyżackie zamki w Malborku, Tczewie, Iławie. W nagrodę otrzymał nadania zamków w Kowalewie, Świeciu i Golubiu, gdzie sprawował urząd starosty. Dzięki temu, już 7 czerwca król Kazimierz IV Jagiellończyk uroczyście wjechał do Malborka, a wielki mistrz Ludwig von Erlichshausen był zmuszony przenieść siedzibę Zakonu do Królewca. Oldrzych w 1460 roku, po powrocie do Pragi został uwięziony, ale po dwóch latach uwolniono go dzięki polskiej interwencji. Po tym incydencie, Czech powrócił do Polski i jeszcze w 1462 roku wziął udział w odbiciu zamku w Golubiu z rąk wojsk krzyżackich dowodzonych przez Bernarda Szumborskiego.

Starogród – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Chełmno. Miejscowość dzieli się na dwa sołectwa: Starogród Górny i Starogród Dolny.

Według legend był człowiekiem okrutnym, Chełmnem zaś władał tak, iż popadło w ruinę. Zmarł 7 stycznia 1470, podobno - według Jana Długosza - otruty przez urodziwą chełmińską mieszczkę, która podobno dla wszelkiej pewności po podaniu zatrutego jadła Szumborskiemu - wychodząc podpaliła basztę prochową, w której przebywał. Jego duch ma jakoby do dziś straszyć na poddaszu tej baszty.

Brodnica (niem. Strasburg) – miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim obecnie położone po obu stronach rzeki Drwęcy. Historyczne centrum miasta leży na prawym (zachodnim) brzegu rzeki, w ziemi chełmińskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa toruńskiego.

Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.