Bernicja - Polski Serwis Naukowy

Bernicja (staroang. Bernice lub Beornice; łac. Bernicia) - wczesnośredniowieczne państwo anglosaskie, obejmujące część wschodniego wybrzeża Wielkiej Brytanii (na historycznym pograniczu Anglii i Szkocji).

Dzieje

Nie wiadomo dokładnie kiedy i jak powstało Królestwo Bernicji. Jednak Anglowie, Sasi i inne ludy zaczęły przybywać na Wyspy Brytyjskie w V w. i dokonywały sukcesywnej ekspansji terytoriów należących do Brytów. Prawdopodobnie w V w. na terytorium, gdzie Anglosasi założyli sto lat później Bernicję istniało enigmatyczne królestwo Brytów - Bryneich.

Język staroangielski (Englisc sprǣc) lub język anglosaski (Engle-Seaxisce sprǣc) to wczesna forma języka angielskiego, którą posługiwano się na terenie dzisiejszej Anglii i południowej Szkocji między V a XII wiekiem. Był to język zachodniogermański, zbliżony do starofryzyjskiego i starosaksońskiego. Uległ również wpływowi języka staronordyjskiego, należącego do powiązanej grupy północnogermańskiej.

Plemię - grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar i połączona wspólnymi związkami ekonomicznymi. Plemię ma świadomość bliskiego pokrewieństwa, posługuje się tym samym dialektem i jest połączone wyznawaniem tego samego kultu religijnego. Definicja "krewniacza" plemienia może być też, w niektórych przypadkach (np. plemiona słowiańskie), zastąpiona definicją terytorialną. Wg tej definicji plemię to lokalna wspólnota osadnicza złożona z kilku lub kilkunastu mniejszych wspólnot terytorialnych (np. w Polsce tą mniejszą wspólnotą było opole).

Wg źródeł pierwszym historycznym królem Bernicji był od roku 547 Ida, który rządził do swojej śmierci w 559. Następcami króla Idy byli kolejno jego synowie: Glappa, Adda, Ethelryk, Teodoryk, Frithuwald oraz Hussa i wnuk Idy- Ethelfrith. Przez znaczną część tego okresu kolejni władcy bronili państwa przed lokalnymi plemionami Brytów, stopniowo powiększając terytorium Bernicji.

V jest dwudziestą drugą literą alfabetu łacińskiego. W języku polskim używana w zapożyczeniach z innych języków, a także jako symbol lub skrót oraz w tak nietypowych zastosowaniach jak tablice rejestracyjne pojazdów.

Sasi (Saksoni, niem. Sachsen, ang. Saxons) – lud pochodzenia germańskiego, osiadły w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii, w tradycji pisanej ich ojczyzną były nadwiślańskie lasy (Widsidh).

Z początkiem VII w. Bernicia wdała się w konflikt z sąsiadującym z nią od południa królestwem Deiry. Początkowo Bernijczycy zwyciężyli i podbili sąsiadów, ale po śmierci Ethelfritha to Deira zapanowała nad Bernicją. Ostatecznie w 634 na tronie obydwu królestw - definitywnie jednocząc je - zasiadł jednak Oswald, wnuk Ethelfritha. Moment objęcia tronu przez Oswalda traktowany jest jako narodziny nowego państwa - królestwa Nortumbrii.

Mieszko I (ur. 922-945, zm. 25 maja 992) – książę Polski z dynastii Piastów sprawujący władzę od ok. 960 r. Syn Siemomysła, wnuk Lestka. Ojciec Bolesława I Chrobrego i Świętosławy-Sygrydy. Brat Czcibora. Po kądzieli dziadek Kanuta Wielkiego.

Anglosasi – tym mianem określa się rozmaite plemiona, wywodzące się z terenu obecnych Niemiec i Skandynawii, takie jak Anglowie, Sasi i Jutowie. Począwszy od V wieku plemiona te zasiedliły większą część Wysp Brytyjskich. Współczesny język angielski pochodzi od języka, którym Anglosasi posługiwali się 1500 lat temu.

Granice

Zasięg terytorialny Bernicji znany jest tylko w przybliżeniu. Granicę wschodnią wyznaczało wybrzeże Morza Północnego; prawdopodobnie granicą południową była rzeka Tees (na południe od niej rozciągało się już królestwo Deiry); zachodnia granica jest trudna do wyznaczenia, jednakże na pewno zachodnim sąsiadem było jedno z królestw Brytów- Rheged. Z kolei północną granicę na niewielkim odcinku stanowił prawdopodobnie mur Antoninusa.

Kumbria (ang. Cumbria) – hrabstwo niemetropolitarne w północno-zachodniej Anglii, składające się z sześciu dystryktów niemetropolitarnych. Ośrodkiem administracyjnym jest Carlisle.

Tron - oficjalne określenie siedziska najczęściej o kształcie krzesła, na którym monarcha zasiada przy oficjalnych okazjach. W sensie abstrakcyjnym tron określa również władzę monarchii. Wstąpienie monarchy na tron (intronizacja) podczas obrzędu koronacji oznacza początek panowania władcy.

Przypisy

Znanych jest jednak dwóch jego przodków (nie potwierdzonych źródłowo): dziad Esa i ojciec Eoppa. Jest to więc sytuacja analogiczna do przodków Mieszka I;
Nie jest pewne czy rzeczywiście był synem Idy, czy też może już jego wnukiem;
Wg innej wersji datę powstania Nortumbrii przesuwa się na rok 654, czyli moment objęcia tronu Deiry - po zawirowaniach związanych m.in z wojną przeciwko Mercji - przez Oswiu, brata Oswalda;
Obecnie południowo-wschodnia Kumbria, w północno-zachodniej Anglii.

Bibliografia

Rollason Dawid W., Northumbria, 500–1100: Creation and Destruction of a Kingdom, Cambridge 2003;

Higham N.J., The Kingdom of Northumbria AD 350–1100, Sutton - Stroud 1993;

Lowe Chris, The Making of Scotland: Angels, Fools and Tyrants: Britons and Angles in Southern Scotland, Edynburg 1999.

Zobacz też

Anglosasi

Nortumbria

Heptarchia anglosaska