Bertalan Farkas - Polski Serwis Naukowy

Bertalan Farkas w 2009

Bertalan Farkas (ur. 2 sierpnia 1949 w Gyulaháza - komitat Szabolcs-Szatmár-Bereg, Węgry), generał brygady, pilot wojskowy, pierwszy Węgier w kosmosie.

Wykształcenie i służba wojskowa

Po ukończeniu w 1967 gimnazjum rozpoczął naukę w wyższej szkole lotniczej im. George Kiliána w Szolnoku. Od 1969 do 1972 kontynuował naukę w ZSRR, w wojskowej szkole lotniczej w Krasnodarze. Po powrocie do Węgier rozpoczął służbę w lotnictwie myśliwskim. W latach 1978 – 1980 przebywał w ZSRR przygotowując się do lotu kosmicznego.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Walerij Wiktorowicz Riumin ros. Валерий Викторович Рюмин (ur. 16 sierpnia 1939 w Komsomolsku nad Amurem, Kraj Chabarowski (obszar dawnego ZSRR)), inżynier, kosmonauta radziecki.

Udział w programie Interkosmos

W styczniu 1978 Farkas oraz drugi węgierski kandydat do lotu w kosmos - Béla Magyari zostali zakwalifikowani do dalszego szkolenia w Centrum Przygotowań Kosmonautów im. J. A. Gagarina w Gwiezdnym Miasteczku pod Moskwą. Szkolenie rozpoczął w marcu 1978. Obaj od razu zostali przydzieleni do konkretnych załóg. Dowódcą załogi, w której znalazł się Farkas był Walerij Kubasow. Ta decyzja była podyktowana tym, że początkowo lot był planowany na 1979. Jednak problemy techniczne ze statkiem Sojuz 33 wymusiły przesuniecie misji na następny rok. 11 maja 1980 specjalna komisja zatwierdziła składy załóg podstawowej i rezerwowej. Dublerami Farkasa i Kubasowa zostali: Władimir Dżanibekow oraz Béla Magyari. Sam lot kosmiczny odbył się w dniach od 26 maja do 3 czerwca 1980. Kosmonauci wystartowali na pokładzie statku kosmicznego Sojuz 36. 27 maja nastąpiło dokowanie do stacji orbitalnej Salut 6, na której przebywała trzecia stała załoga: Leonid Popow i Walerij Riumin. Po zrealizowaniu wspólnych prac załoga radziecko-węgierska powróciła na Ziemie w kapsule Sojuza 35. Była to piąta załogowa misja realizowana w ramach programu Interkosmos.

Lista zawiera nazwiska wszystkich astronautów i kosmonautów, którzy uczestniczyli w locie kosmicznym, bądź wystartowali do lotu w kosmos. Wyjątkowo uzupełniono ją o astronautów:

Medal "Za zasługi w podboju kosmosu" (ros. Медаль «За заслуги в освоении космоса») – jednoklasowe odznaczenie Federacji Rosyjskiej nadawane za zasługi w podboju i wykorzystaniu przestrzeni kosmicznej.

Po zakończeniu kariery kosmonauty

Po powrocie na Węgry rozpoczął studia na Politechnice w Budapeszcie, które zakończył w 1986. W 1985 w Paryżu był jednym z założycieli Stowarzyszenia Uczestników Lotów Kosmicznych (Association of Space Explorers). Był organizatorem II Kongresu stowarzyszenia, który w 1986 odbył się na Węgrzech. Po studiach pozostał na uczelni gdzie zajmował się zagadnieniem związanym z opracowywaniem informacji otrzymywanych ze sztucznych satelitów. Poza tym uczestniczył w pracach grupy badawczej Węgierskiej Akademii Nauk, która pracowała w ramach programu Interkosmos. Do służby wojskowej powrócił w 1992. Przez trzy lata był zastępcą dowódcy sił powietrznych. W 1996 został attaché wojskowym w ambasadzie Węgier w Stanach Zjednoczonych. Do rezerwy został przeniesiony w 1997. Po opuszczeniu armii zajął się m.in. biznesem. Został m.in. przedstawicielem rady nadzorczej węgierskiej kompanii lotniczej "Atlant-Hungary Airlines" oraz w 2003 prezesem firmy "Airlines Service and Trade".

Poniższa lista zawiera nazwiska pierwszych astronautów z danego kraju, którzy odbyli lot kosmiczny (pod uwagę brane jest obywatelstwo posiadane w czasie trwania misji), a także datę startu; lista uszeregowana jest chronologicznie. Do kwietnia 2008 w kosmos polecieli przedstawiciele 39 narodowości.

Salut 6 (ros. Салют-6) – radziecka stacja orbitalna, ósma z wszystkich stacji programu Salut. Została wyniesiona na orbitę 29 września 1977 za pomocą rakiety Proton K z kosmodromu Bajkonur w ZSRR (obecnie Kazachstan). Była to pierwsza stacja, którą odwiedzili ludzie spoza USA czy ZSRR (loty programu Interkosmos, głównie obywateli państw członkowskich Układu Warszawskiego), a także pierwszy cel statku zaopatrzeniowego Progress. Stację zdjęto z orbity za pomocą bezzałogowego statku Kosmos 1267 w dniu 29 lipca 1982.

Odznaczenia i nagrody

Bohater Węgierskiej Republiki Ludowej (1980)

Bohatera Związku Radzieckiego (30 czerwca 1980)

Złota Gwiazda

Order Lenina

Medal "Za zasługi w podboju kosmosu" (przyznany dekretem Prezydenta Federacji Rosyjskiej Dmitrija Miedwiediewa, № 435 z 12 kwietnia 2011).

Wykaz lotów

Zobacz też

alfabetyczna lista astronautów i kosmonautów

grupy i oddziały astronautów

lista pierwszych astronautów według narodowości

Przypisy

Указ Президента Российской Федерации № 435 «О награждении медалью „За заслуги в освоении космоса“ иностранных граждан» (ros.). kremlin.ru, 12 kwietnia 2011. [dostęp 9 lipca 2011].

Linki zewnętrzne

spacefacts.de ( j. niemiecki)