Droga Czytelniczko, Drogi Czytelniku,

Czerniak złośliwy jest często występującym nowotworem złośliwym skóry. Niestety wyniki leczenia czerniaka w Polsce należą do najgorszych w Europie. Niezrozumiałe pozostają przyczyny późnego rozpoznawania czerniaka skóry, którego diagnostyka jest najprostszą i najtańszą w całej onkologii.

Kierujemy do Ciebie prośbę o wypełnienie anonimowej ankiety, która pozwoli na ocenę naszej wiedzy o czerniaku skóry, a w szczególności o profilaktyce i leczeniu tej choroby.
Czas jaki to zajmie - około 10-15 minut.

Czy chcesz pomóc w badaniach naukowych - odpowiedzieć na nasze pytania?

TAK, wypełniam
NIE, odmawiam

Zebrane informacje wykorzystane zostaną wyłącznie do celów naukowych
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Uruchomiono Rezerwat Archeologiczny w Gieczu
Po rozbudowie i modernizacji 12 listopada uruchomiono Rezerwat Archeologiczny w Gieczu (Wielkopolskie). Miejsce to zostało przystosowane do nowoczesnej nauki najdawniejszej historii. W Rezerwacie Archeologicznym w Gieczu przebudowano działają...
 
Badanie dna Bałtyku pod przyszły rezerwat morski
Greenpeace wraz z Komitetem Badań Morza Polskiej Akademii Nauk wykonał podwodną inwentaryzację obszaru proponowanego rezerwatu morskiego na Zatoce Gdańskiej u stóp Kępy Redłowskiej w Gdyni. Jak poinformował PAP rzecznik prasowy Greenpeace Polska Ja...
 
Powstaje rezerwat archeologiczny na Ostrowie Tumskim w Poznaniu
Rezerwat archeologiczny, w którym prezentowane będą fragmenty drewniano-kamiennej konstrukcji wału obronnego z II połowy X wieku, powstaje na Ostrowie Tumskim w Poznaniu. W poniedziałek wmurowano akt erekcyjny nowego obiektu."Rezerwat z pewnością przyczyni s...
 
Rok 2011 w polskiej ekologii i ochronie przyrody
Porozumienie państw świata na konferencji klimatycznej ONZ w Durbanie (RPA), sopockie nieformalne spotkanie ministrów środowiska UE i sprzedaż przez Polskę kolejnej partii uprawnień do emisji CO2 - to ważniejsze wydarzenia w polskiej ekologii w mij...
 
Eksperyment T2K - nowa era w badaniu fundamentalnych własności przyrody
Wiązka neutrin - cząstek elementarnych o zerowym ładunku elektrycznym - wytworzona w ramach eksperymentu T2K przeleciała przez warstwę ziemi grubości niemal 300 km i wywołała pierwszy błysk w japońskim detektorze Super-Kamiokande. Eksperyment ma pomóc wyjaśnić tajemnice ...

Reklama:


Beskid Sądecki

Czy wiesz że...?
Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób - przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest językiem urzędowym. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.

Wodospad Wielkiwodospad w miejscowości Obidza w gminie Łącko w województwie małopolskim. Znajduje się na Majdańskim Potoku spływającym głęboką doliną w Paśmie Radziejowej w Beskidzie Sądeckim.

Grąd – wielogatunkowy las liściasty lub mieszany z przewagą grabu i dębu, niekiedy z domieszką lipy drobnolistnej i szerokolistnej, klonu, jawora i świerku. Posiada bogaty podszyt.
Pasmo Radziejowej
Panorama Beskidu Sądeckiego z Zamku w Rytrze
Widok z Chatki pod Niemcową na Pasmo Jaworzyny
Jesień w Beskidzie Sądeckim (Przełom Dunajca w Tylmanowej)
Masyw Radziejowej
Beskid Sądecki widziany z Małych Pienin. W dole Szczawnica
Kolej gondolowa na Jaworzynę
Dolina Popradu i fragment Pasma Jaworzyny
Opuszczony dom na Hali Skotarka

Beskid Sądecki (513.54) – pasmo górskie w Karpatach Zachodnich, należące do Beskidów Zachodnich. W granicach Polski rozciąga się na powierzchni ok. 670 km², pomiędzy Dunajcem na zachodzie a dolinami Kamienicy, Mochnaczki, Muszynki i Przełęczą Tylicką (688 m) na wschodzie. Najwyższym szczytem jest Radziejowa (1262 m). Góry zbudowane są z fliszu płaszczowiny magurskiej.

Przehyba (Prehyba, Przechyba; 1175 m n.p.m.) – niewybitny szczyt górski w zachodniej części Pasma Radziejowej w Beskidzie Sądeckim. Nazwa Prehyba (początkowo Perehyba) jest to zruszczona przez Rusinów dawniej zamieszkujących pobliską Ruś Szlachtowską nazwa słowacka i oznacza przełęcz. Najpierw dotyczyła tylko hali, dopiero później przeniesiona została na szczyt.

Świerk pospolity (Picea abies (L.) H.Karst) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Jest to jedyny gatunek świerka występujący naturalnie w Polsce. Rośnie głównie w północno-wschodniej części kraju, na południu Polski, w górach i na pogórzu. Nie występuje w sposób naturalny w centralnej i zachodniej Polsce (tzw. pas bezświerkowy). Zasięg tego gatunku rozciąga się na północy Europy od Norwegii do Rosji, występuje także w Alpach, Sudetach, Karpatach oraz na Bałkanach. Na wschodzie sięga Uralu, gdzie stopniowo wypiera go świerk syberyjski (Picea obovata). Północna granica występowania przebiega w Norwegii (70°N).

Topografia

Do Beskidu Sądeckiego zalicza się trzy pasma górskie:

  • Pasmo Jaworzyny
  • Pasmo Radziejowej i Góry Lubowelskie
  • Góry Leluchowskie
  • Przełomowa dolina Popradu dzieli je na dwie grupy. Po północno-wschodniej i wschodniej stronie Popradu znajduje się Pasmo Jaworzyny i Góry Leluchowskie, po południowo-zachodniej i zachodniej leżące w granicach Polski Pasmo Radziejowej oraz niemal całkowicie na Słowacji Góry Lubowelskie. Pasmo Radziejowej w sposób tak ciągły (przez masyw Eliaszówki) przechodzi w Góry Lubowelskie (słow. Ľubovnianska vrchovina), że nie można między nimi przeprowadzić granicy topograficznej. Nazwa Pasmo Radziejowej i Góry Lubowelskie związana jest tylko z granicą państwową. Umowną granicę między tymi dwoma pasmami prowadzi się od Popradu doliną Czercza, przez Gromadzka Przełęcz i doliną potoku Wielki Lipnik.

    Beskid Wyspowy (513.49) – część Beskidów Zachodnich położona pomiędzy doliną Raby a Kotliną Sądecką. Charakterystyczną cechą tego regionu południowej Polski jest występowanie odosobnionych, pojedynczych szczytów, od czego pochodzi jego nazwa. Najwyższym szczytem jest Mogielica (1170 m n.p.m.).

    Radziejowa (1262 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego, zbudowany z piaskowców. Należy do Korony Gór Polski. Nazwa szczytu pochodzi od osoby o nazwisku lub przydomku Radziej.

    W Paśmie Radziejowej znajduje się najwyższy szczyt całego Beskidu Sądeckiego – Radziejowa oraz wszystkie pozostałe w regionie szczyty przekraczające 1200 m n.p.m. W Paśmie Jaworzyny tylko Jaworzyna Krynicka (1114 m n.p.m.) oraz Wielka Bukowa (1104 m n.p.m.) mają wysokość większą niż 1100 m n.p.m..

    Góry Lubowelskie lub Pogórze Lubowelskie (słow. Ľubovnianska vrchovina) – przedłużenie na wschód Pasma Radziejowej w Beskidzie Sądeckim, ciągnące się od znajdującej się na polsko-słowackiej granicy Eliaszówki (1023 m) po dolinę Popradu w Muszynie. Dwa najwyższe szczyty (Eliaszówka i Magura Kurczyńska) znajdują się na wschodnim i zachodnim krańcu tego pasma.

    Biała Wodapotok w Pieninach (w ich części zwanej Małymi Pieninami) i w Beskidzie Sądeckim. Najwyżej położone jego źródła znajdują się na na wysokości ok. 990 m n.p.m.) pod Małym Rogaczem. Zasilają go też strugi spływające ze zboczy Ruskiego Wierchu, Pokrywisk, Gromadzkiej Przełęczy, Hurcałek i Szczoba. Wpada do niego kilka innych potoków: Brysztański Potok, Potok Zimna Studnia i potok Pod Jasielnik. Biała Woda płynie do miejscowości Jaworki, gdzie na wysokości 570 m n.p.m. łączy się z potokiem Czarna Woda, tworząc Grajcarek i stanowiąc zarazem jego orograficznie lewy dopływ. Potok ma długość 7,5 km i spadek 5,6%, a jego zlewnia ma powierzchnię 11 km².

    Obydwie części mają charakter podłużnych pasm górskich złożonych z grzbietu głównego oraz odbiegających od niego grzbietów bocznych. Są one dosyć wyrównane, toteż szczyty, z wyjątkiem Radziejowej i Jaworzyny, charakteryzują się niewielką wybitnością. Oprócz tego, region cechuje stosunkowa lesistość. Z wyjątkiem niżej położonych terenów sąsiadujących z miejscowościami, raczej mało jest polan i łąk w porównaniu z okolicznymi pasmami gór.

    Grajcarek – rzeka u podnóża Małych Pienin, powstaje w Jaworkach z połączenia Białej i Czarnej Wody. Płynie przez Jaworki, Szlachtową i uchodzi do Dunajca w Szczawnicy, tuż powyżej charakterystycznej skały Kotuńka, na wysokości 430 m n.p.m. Zaraz za skrzyżowaniem dróg jest most, pod którym płynie Grajcarek, a za mostem zaczyna się Droga Pienińska.

    Gorce (513.52) – pasmo górskie leżące w Beskidach Zachodnich. Nazwa "Gorce" związana jest prawdopodobnie ze słowem "gorzeć" (palić się, płonąć) i pochodzi od sposobu uzyskiwania polan śródleśnych metodą żarową. Spotykana jest już w aktach z 1254 r. (item mons Gorcz nuncupatus), używał jej Jan Długosz w 1480 r. (in monten Gorcz). W innych źródłach można też spotkać nazwę Górce, która by mogła oznaczać niskie góry

    Granice

    Według opracowanej przez Jerzego Kondrackiego regionalizacji fizyczno-geograficznej Polski od zachodu Beskid Sądecki ograniczony jest doliną Dunajca, która oddziela go od Gorców, a na północnym zachodzie – od Beskidu Wyspowego. Od północy sąsiaduje z Kotliną Sądecką. Na północnym wschodzie i wschodzie dolina Kamienicy Nawojowskiej, Przełęcz Krzyżówka, Mochnaczka, górna część Muszynki oraz Przełęcz Tylicka są granicą z Beskidem Niskim (Góry Grybowskie). Południowo-zachodnią granicę z Pieninami tworzy Dunajec, dolina Grajcarka, Białej Wody i przełęcz Rozdziela, jednakże wapienne skały po północnej stronie koryta Białej Wody mimo, że topograficznie znajdują się na terenie Beskidu Sądeckiego, strukturalnie i geologicznie przynależą do Małych Pienin. Po słowackiej stronie z przełęczy Rozdziela granica biegnie doliną potoku Rozdziel i Wielki Lipnik, dalej południowo-wschodnie stoki Gór Lubowelskich opadają do Kotliny Lubowelskiej. Południową granicę pomiędzy Górami Leluchowskimi a Górami Czerchowskimi tworzy potok Smereczek, a dalej grzbiet wododziałowy między zlewnią Topľi a zlewnią Popradu.

    Kamień Diabelski na Jaworzynie Krynickiej – pomnik przyrody nieożywionej w pobliżu szczytu Jaworzyna Krynicka, najwyższego szczytu w Paśmie Jaworzyny w Beskidzie Sądeckim, w pobliżu Krynicy-Zdroju.

    Rezerwat przyrody Kłodne nad Dunajcem – krajobrazowy rezerwat przyrody znajdujący się w przysiółku Kłodne należącym do miejscowości Tylmanowa w gminie Ochotnica Dolna, w powiecie nowotarskim, w województwie małopolskim. Utworzony został w 1960 i ma powierzchnię 90 ha. Znajduje się na obszarze Beskidu Sądeckiego.

    Sieć wodna

    Obszar Beskidu Sądeckiego należy do dorzecza Dunajca w zlewisku Morza Bałtyckiego. Jedyną większą rzeką przepływającej przez region jest Poprad, natomiast Dunajec opływa go od zachodu i północy, będąc jego granicą. Większość cieków wodnych stanowią spływające z gór liczne potoki, płynące dolinami usytuowanymi najczęściej pomiędzy bocznymi grzbietami górskimi. Uchodzą one bezpośrednio do Dunajca lub Popradu bądź za pośrednictwem mniejszych rzek znajdujących się na granicy regionu, takich jak Grajcarek, Kamienica, czy Muszynka. W Beskidzie Sądeckim jest niewiele zbiorników wodnych – są to niewielkie jeziora osuwiskowe, których przykładem jest Młaka w rezerwacie przyrody Baniska.

    Szczawnikwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Muszyna. W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

    Rezerwat przyrody Baniska – ścisły rezerwat przyrody na terenie miejscowości Roztoka Ryterska w gminie Rytro w województwie małopolskim. Znajduje się w Paśmie Radziejowej w Beskidzie Sądeckim, na obszarze Popradzkiego Parku Krajobrazowego. Utworzony został już w 1922 przez Adama Stadnickiego, ówczesnego właściciela tych terenów. W 1955 decyzją Ministra Leśnictwa powtórnie otrzymał status rezerwatu. Miał wówczas powierzchnię 17,69 ha. W 1983 został powiększony do 55,52 ha.

    Przyroda

    Pierwotnie, przed osadzeniem się tutaj ludzi cały Beskid Sądecki porastały lasy. W górach głównie była to buczyna karpacka, w której dominował buk zwyczajny, domieszkę tworzyła jodła pospolita i jawor. Tylko w niektórych miejscach ostały się fragmenty tej niezmienionej przez działalność człowieka pierwotnej puszczy. Jawory są już rzadkie, jednak dawniej musiały występować znacznie częściej. Świadczą o tym pochodzące od jawora liczne nazwy geograficzne, nawet w takich miejscach, gdzie obecnie w ogóle już nie ma tego gatunku. Buka jednak ostało się jeszcze sporo, dawniej bowiem uważano go za drzewo nieprzydatne do celów budowlanych. Fragmenty buczyny karpackiej chronione są w kilku rezerwatach. Wycięte lasy zalesiano potem drzewami iglastymi, głównie świerkiem, który w reglu dolnym jest gatunkiem wprowadzonym przez człowieka. Za naturalne drzewostany świerkowe uważa się tylko świerkowe lasy w szczytowych partiach Radziejowej, Złomistego Wierchu i Wielkiego Rogacza. Nad potokami i rzekami występują łęgi, a na stromych skarpach nad Popradem i Dunajcem niewielkie grądy. Wielką rzadkością jest zachowany naturalny fragment lasu lipowego, chroniony w rezerwacie przyrody Las Lipowy Obrożyska.

    Piwniczna-Zdrój (do 6 lutego 1998 Piwniczna) – miasto w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Piwniczna-Zdrój. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego. W skład gminy wchodzi 6 sołectw: Kokuszka, Głębokie, Młodów, Wierchomla, Łomnica-Zdrój, Zubrzyk oraz siedem miejscowości. Według danych z 31 grudnia 2004 miasto liczyło 5744 mieszkańców.

    Pasmo Radziejowejpasmo górskie w Beskidzie Sądeckim będące, obok Pasma Jaworzyny, jedną z jego dwóch głównych części. Rozciąga się od doliny Dunajca na zachodzie po dolinę Popradu na wschodzie. Znajdują się tu wszystkie szczyty Beskidu Sądeckiego wznoszące się powyżej 1200 m n.p.m., łącznie z najwyższą Radziejową, od której pasmo wzięło swoją nazwę.

    Pomimo wielowiekowego osadnictwa region cechuje stosunkowa duża lesistość. Z wyjątkiem niżej położonych terenów sąsiadujących z miejscowościami, raczej mało jest tutaj polan i łąk w porównaniu z okolicznymi pasmami gór. Duże zasługi w ochronie lasów ma hrabia Adam Stadnicki – dawny właściciel tych terenów.

    Wielka Bukowa (1104 m) – szczyt w Beskidzie Sądeckim w bocznym grzbiecie Pasma Jaworzyny. Grzbiet ten odgałęzia się w znajdującym się w głównej grani Pasma Jaworzyny wierzchołku Bukowa (1077 m) i biegnie w południowym kierunku poprzez Wielką Bukową do Kotylniczego Wierchu (1032 m). Zachodnie stoki grzbietu opadają do doliny potoku Szczawnik, wschodnie do Szczawniczka – jego dopływu

    Rezerwat przyrody Łabowiec – leśny rezerwat przyrody w miejscowości Łabowiec w gminie Łabowa, w powiecie nowosądeckim, w województwie małopolskim.

    Różnorodność gatunkowa roślin jest dość duża. Ciekawostką jest występowanie większej liczby gatunków górskich, niż w sąsiednim i położonym bardziej na południe Beskidzie Wyspowym. Z rzadkich w Polsce roślin stwierdzono występowanie m.in. takich gatunków, jak: dwulistnik muszy, głodek żółty, goździk pyszny, irga czarna, kokorycz żółtawa, koniczyna pannońska, kręczynka jesienna, oman plamisty, ostrożeń dwubarwny, ostrożeń głowacz, pierwiosnek omączony, podejźrzon rutolistny, prosienicznik plamisty, przetacznik pokrzywolistny, przewiercień długolistny, turzyca zgrzebłowata, wiechlina styryjska, wyblin jednolistny, zaraza macierzankowa.

    Minimalna deniwelacja względna – współczynnik określający wybitność szczytu (stąd często określany w skrócie wybitnością lub MDW), na ile szczyt wyróżnia się z otoczenia sąsiednich, wyższych szczytów. Definiuje się to jako różnica wysokości między danym szczytem a najniższą poziomicą otaczającą dany szczyt bez żadnego innego wyższego szczytu.

    Beskidy Zachodnie (513.4-5, słow. Západné Beskydy) – makroregion położony w obrębie Zewnętrznych Karpat Zachodnich, którego średnie wysokości nad poziomem morza oscylują pomiędzy 600 a 1400 m (wyjątek to masyw Pilska i masyw Babiej Góry, które przekraczają 1500 m n.p.m.).

    Turystyka

    Region jest bardzo atrakcyjny pod względem turystycznym, głównie ze względu na piękne krajobrazy (przełom rzeczny Popradu), liczne uzdrowiska (wody mineralne), bogate dziedzictwo kulturowe regionu (np. Szlak Architektury Drewnianej), folklor.

    Największymi ośrodkami turystycznymi są powstałe w pobliżu źródeł i ujęć wód mineralnych miasta i wsie uzdrowiskowe, takie jak: Krynica-Zdrój, Muszyna, Piwniczna-Zdrój, Rytro, Żegiestów-Zdrój, a także położona na granicy Pasma Radziejowej i Małych Pienin Szczawnica. W Krynicy, Muszynie, Wierchomli Małej oraz należącej do Piwnicznej Suchej Dolinie znajdują się kompleksy wyciągów i stoków narciarskich. Jednym z najpopularniejszych jest Jaworzyna Krynicka, na którą z doliny Czarnego Potoku w Krynicy wjeżdża linowa kolej gondolowa. Działa ona również latem, wwożąc turystów na bezleśny, widokowy wierzchołek.

    Las łęgowy – zbiorowisko leśne, występujące nad rzekami i potokami, w zasięgu wód powodziowych, które podczas zalewu nanoszą i osadzają żyzny muł. Najbardziej typową glebą dla lasów łęgowych jest holoceńska mada rzeczna. Siedliska niemal wszystkich łęgów związane są z wodami płynącymi. W drzewostanie łęgów występują m.in.: olsza, topola, wierzba, wiąz, jesion, dąb. Gatunkami występującymi we wszystkich zespołach łęgowych są: podagrycznik pospolity (Aegopodium podagraria), kostrzewa olbrzymia (Festuca gigantea), pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica), wiązówka błotna (Filipendula ulmaria) i bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea). Lasy łęgowe zaliczane są do roślinności azonalnej, nie związanej z określoną strefą roślinną (klimatyczną), ale ze specyfiką siedliska. Lasy te narażone są na wyniszczenia spowodowane m. in. pracami związanymi z regulacją koryt rzecznych oraz melioracjami wodnymi.

    Poprad – rzeka we wschodniej Słowacji i w południowo-wschodniej Polsce, w dorzeczu Wisły. Długość – 168,8 km, z czego 107 km na Słowacji, 31,1 km stanowi granicę polsko-słowacką, a 30,7 km leży w Polsce. Powierzchnia zlewni 1889,2 km², z czego 1594,1 km² na Słowacji, 295,1 km² w Polsce. Średni roczny przepływ mierzony na granicy – 22,3 m³/s.

    W górach poprowadzono wiele szlaków turystyki pieszej, z których najważniejszy i najdłuższy jest przebiegający głównymi grzbietami Pasm Radziejowej i Jaworzyny Główny Szlak Beskidzki, znakowany na czerwono. Wytyczone są także szlaki rowerowe, a nawet przebiega tędy Transbeskidzki Szlak Konny. W porównaniu z sąsiednimi pasmami górskimi, jest tu niewiele punktów widokowych. Najważniejsze i najbardziej znane to: Przehyba, wieża na Radziejowej, Wielki Rogacz oraz Jaworzyna Krynicka. Są to zarazem najbardziej popularne wśród turystów szczyty w regionie. Przemierzający szlaki turyści mogą nocować w pięciu schroniskach PTTK oraz w obiektach prywatnych:

    Rezerwat przyrody Lembarczek – rezerwat przyrody na górze Lembarczek w Paśmie Jaworzyny w Beskidzie Sądeckim. Pod względem administracyjnym znajduje się w obrębie miejscowości Wierchomla Mała w gminie Piwniczna Zdrój, powiat nowosądecki, województwo małopolskie. Utworzony został w 1985 roku. Cały ten rejon wchodzi w skład Popradzkiego Parku Krajobrazowego

    Dwulistnik muszy (Ophrys insectifera L.) – gatunek roślin z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). W Polsce występuje podgatunek Ophrys insectifera subsp. insectifera (dwulistnik muszy typowy).
  • Bacówka PTTK pod Bereśnikiem
  • Schronisko PTTK na Przehybie
  • Schronisko PTTK na Hali Łabowskiej
  • Bacówka PTTK nad Wierchomlą
  • Schronisko PTTK na Jaworzynie Krynickiej
  • Chata Górska Cyrla
  • Chatka pod Niemcową
  • Chata na Magórach
  • Do innych obiektów atrakcyjnych turystycznie należą skałki (np. Diabelski Kamień na stoku Jaworzyny, Kamień Świętej Kingi pod Skałką) czy niewielkie wodospady na potokach, jak na przykład Zaskalnik czy Wodospad Wielki. Występują tu również zabytki – ruiny zamku w Rytrze i zamku w Muszynie, kościół w Jazowsku oraz obiekty Szlaku Architektury Drewnianej, do których należą: drewniana zabudowa Krynicy, cerkwie m.in. w Powroźniku, Szczawniku, Wierchomli Wielkiej, Miliku oraz Złockiem, a także kościół w Tyliczu.

    Złockiewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Muszyna. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

    Klon jawor, jawor, klon jaworowy (Acer pseudoplatanus L.) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). Występuje naturalnie w środkowej Europie i północnym Kaukazie, poza tym zawleczony.

    W przełomie Popradu, pomiędzy Piwniczną a Rytrem, organizowany jest spływ tratwami flisackimi.

    Ochrona przyrody

    Przeważającą część obszaru Beskidu Sądeckiego obejmuje Popradzki Park Krajobrazowy. W jego obrębie utworzono też wiele rezerwatów przyrody:

  • Pasmo Radziejowej
  • rezerwat przyrody Baniska
  • rezerwat przyrody Kłodne nad Dunajcem
  • rezerwat przyrody Nad Kotelniczym Potokiem
  • rezerwat przyrody Pusta Wielka
  • Pasmo Jaworzyny Krynickiej
  • rezerwat przyrody Barnowiec
  • rezerwat przyrody Lembarczek
  • rezerwat przyrody Las Lipowy Obrożyska
  • rezerwat przyrody Łabowiec
  • rezerwat przyrody w Łosiach
  • rezerwat przyrody Uhryń
  • rezerwat przyrody Wierchomla
  • rezerwat przyrody Żebracze
  • Góry Leluchowskie:
  • rezerwat przyrody Hajnik
  • rezerwat przyrody Okopy Konfederackie
  • Commons in image icon.svg

    Przypisy

    1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2. 
    2. Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” s.c.. ISBN 83-915737-3-7. 
    3. Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2007. ISBN 978-83-89188-65-6. 
    4. Geologia Beskidu Sądeckiego.
    5. K. Towpesz. Rośliny naczyniowe południowo-wschodniej części Beskidu Wyspowego. „Monographiae Botanica”. 46, 1974. Polskie Towarzystwo Botaniczne. 
    6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6. 
    7. Województwo małopolskie – przyroda. [dostęp 2009-10-27].

    Linki zewnętrzne

    Mapa turystyczna Beskidu Sądeckiego wydawnictwa Compass w formie elektronicznej

    Rozdziel (słow. Rozdiel) – potok na Słowacji, dopływ Wielkiego Lipnika. Ma źródła na wysokości około 890 m n.p.m., pod Szczobem (935 m), na południowej stronie grzbietu łączącego Przełęcz Gromadzką z Przełęczą Rozdziela. Na odcinku poniżej Przełęczy Rozdziela spływa w południowo-wschodnim kierunku doliną, która oddziela Małe Pieniny od Beskidu Sądeckiego. Orograficznie prawe zbocza tej doliny tworzy należący do Małych Pienin grzbiet łączący Wierchliczkę (964 m) z Faklówką (934 m), zbocza lewe tworzy południowy grzbiet Szczoba, należący do Beskidu Sądeckiego (Pasmo Radziejowej). Tuż powyżej Litmanowskich Skałek i zarazem górnego końca zabudowań Litmanowej uchodzi do Wielkiego Lipnika jako jego główny dopływ. Wielki Lipnik (w polskim piśmiennictwie od miejsca połączenia się z Rozdzielem często nazywany Litmanowskim Potokiem) dokonuje przełomu, rozcinając Litmanowskie Skałki na dwie grupy i po zachodniej stronie Lubowli uchodzi do Popradu.

    Pierwsze poglądy na fizycznogeograficzną regionalizację Polski pojawiły się w dziele Jana Długosza, które przez wiele następnych stuleci jako jedyne było źródłem wiedzy geograficznej. Wyraźne ożywienie w tej dziedzinie nastąpiło dopiero na przełomie XIX i XX w., ponieważ większa była już znajomość warunków naturalnych kraju. W okresie tym publikowało wielu geografów, m.in.: Stanisław Staszic, Wincenty Pol, Antoni Rehman, Wacław Nałkowski, Stanisław Lencewicz czy Ludomir Sawicki. Każdy z nich miał własną koncepcję podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne.


    Panorama Radziejowej w kierunku zachodnim, północnym i wschodnim (na Pasmo Radziejowej, Jaworzyny, dolinę Popradu i Kotlinę Sadecką
    Panorama Radziejowej w kierunku zachodnim, północnym i wschodnim (na Pasmo Radziejowej, Jaworzyny, dolinę Popradu i Kotlinę Sadecką





    Czy wiesz że...? beta

    Herślowa Polana – polana w Paśmie Radziejowej w Beskidzie Sądeckim. Znajduje się na północnych i wschodnich, opadających do Majdańskiego Potoku stokach Rokity (898 m n.p.m.). oraz grzbiecie odchodzącym od Rokity w kierunku Skałki. Administracyjnie polana należy do Obidzy (przysiółek Bukowina) i w 2010 znajdowały się na niej jeszcze 3 zamieszkałe gospodarstwa. Od doliny Majdańskiego Potoku prowadzi górnym obrzeżem polany na grzbiet Rokity gruntowa, ciężka do przejazdu droga.
    Wielki Rogacz (1182 m n.p.m.) – szczyt w Beskidzie Sądeckim, w głównym grzbiecie Pasma Radziejowej. Położony jest między Radziejową, od której oddzielony jest przełęczą Żłobki (1106 m n.p.m.), a Międzyradziejówkami.
    Przełęcz Krzyżówka (także Przełęcz Huta, 745 m n.p.m.) – przełęcz na granicy Beskidu Niskiego i Beskidu Sądeckiego, położona powyżej Krynicy-Zdrój.
    Szczawnicamiasto w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, od 1 stycznia 2008 siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Szczawnica. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.
    Transbeskidzki Szlak Konny – najdłuższy w polskich górach szlak turystyki jeździeckiej, wytyczony przez PTTK w 2000 r. Liczy 600 km długości i na jego pokonanie należy przeznaczyć 14 dni (109 godzin jazdy stępem). Prowadzi z Brennej w Beskidzie Śląskim, przez Beskid Żywiecki, Podhale, Pieniny, Beskid Sądecki oraz Beskid Niski do Wołosatego w Bieszczadach. Najwyżej położonym punktem szlaku jest góra Szczawina w Beskidzie Żywieckim (1356 m n.p.m.).
    Jodła pospolita, jodła biała (Abies alba Mill.) – gatunek drzew z rodziny sosnowatych. Jodła pospolita występuje w stanie dzikim w górach środkowej i południowej Europy. Nie rośnie w Skandynawii, Anglii i na Półwyspie Iberyjskim (z wyjątkiem Pirenejów). W Polsce przebiega naturalna granica jej północnego zasięgu, wzdłuż linii wyznaczonej przez Nową Sól, Ostrów Wlkp., Łódź, Lublin i Zamość. W kraju najokazalsze bory jodłowe rosną w Górach Świętokrzyskich (Puszcza jodłowa) i Karpatach, m.in. na Babiej Górze. W polskich Tatrach dorasta do 1400 m n.p.m., natomiast w Alpach i Pirenejach do 2000 m n.p.m.
    Turzyca zgrzebłowata (Carex strigosa Huds.) – gatunek byliny z rodziny ciborowatych. W Polsce bardzo rzadko, na pojedynczych stanowiskach w Puszczy Bukowej pod Szczecinem i na Górnym Śląsku.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.