Bessos - Polski Serwis Naukowy

Bessos (zm. lato 329 p.n.e.) – był krewnym króla Persji - Dariusza III oraz satrapą Baktrii i Sogdiany. Po bitwie pod Gaugamelą, w której Persowie zostali pokonani przez Aleksandra Macedońskiego, zdradziecko uwięził Dariusza z intencją przekazania go Macedończykom. Sam ogłosił się królem Persji i rozpoczął rządy jako Artakserkses V.

Dariusz III Kodoman, łac. Darius - ostatni król perski z dynastii Achemenidów, rządził jako Król Królów w latach 336-330 p.n.e. W języku perskim jego imię było wymawiane Darajawausz, w języku greckim Dareios Kodomanos, w języku egipskim Inczriusza.

Bitwa pod Gaugamelą (czasem nazywana też bitwą pod Arbelą, która była najbliższym dużym miastem) – starcie zbrojne, które miało miejsce 1 października (niektórzy historycy przyjmują datę 27 września) 331 p.n.e. pomiędzy wojskami macedońskimi Aleksandra Wielkiego a armią perską króla Dariusza III.

W obliczu rozkazu Aleksandra, by pomimo pojmania Dariusza dalej ścigać Persów, konspiratorzy z Bessosem na czele śmiertelnie zranili Dariusza i porzucili go w pobliżu miejscowości Hekatompylos, w Baktrii (współcześnie miejscowość Ahuan w Iranie).

W 329 r. p.n.e. został zdradziecko pojmany przez swoich własnych ludzi i oddany w ręce Macedończyków. Aleksander kazał obciąć mu nos i uszy, czym wzorował się na królach Persji (podobnie postąpił Dariusz I ze swoim wrogiem - uzurpatorem Fraortesem i kazał ukrzyżować go w miejscu, gdzie Bessos porzucił umierającego Dariusza III.

Aleksander III Wielki (Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας Aleksandros ho Megas) zwany też Aleksandrem Macedońskim (gr. Ἀλέξανδρος ὁ Τρίτος ὁ Μακεδών Aleksandros ho Tritos ho Makedon); ur. 20 albo 26 lipca 356 p.n.e. w Pelli, zm. 10 czerwca 323 p.n.e. w Babilonie – król Macedonii z dynastii Argeadów w latach 336-323 p.n.e.. Jest powszechnie uznawany za wybitnego stratega i jednego z największych zdobywców w historii ludzkości.

Sogdiana (staropers. Suguda; gr. Σογδιανή; chin. 粟特, Sùtè, pers. سغد, Sōġd) – kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Oksos (lub Oksus - obecnie: Amu-daria) i Jaksartes (ob. Syr-daria), na północ od Margiany i Baktrii, a od wschodu Fergana. Przez teren Sogdiany biegł jedwabny szlak. Obecnie tereny te leżą na obszarze Uzbekistanu i Tadżykistanu i mają charakter pustynny. W czasach starożytnych, według przekazów antycznych, była obficie pokryta lasami. Słowo "Sogd" pochodzi albo od irańskiego rdzenia oznaczającego błyszczeć, świecić, płonąć, albo od perskiego oznaczającego nizinę, na której gromadzi się woda.

Pomimo iż, jako satrapa Baktrii Bessos-Artakserkses V był kolejnym po Dariuszu pretendentem do tronu Persji, to historycy nie uznają go za prawowitego władcę Persji. W tym okresie właściwa Persja została podbita przez Aleksandra Macedońskiego, a obszar rządów Bessosa był ograniczony do kilku luźno związanych plemion baktryjskich.

Satrapa – namiestnik prowincji (satrapii) w starożytnej Persji. Nominowany przez króla. Początkowo posiadał uprawnienia administracyjne i sądowe, później wojskowe. Sprawował w imieniu Króla Królów całokształt władzy.

Dariusz I Wielki (język staroperski: Dārayawuš, per.: داریوش, heb.: דַּרְיָוֵשׁ, język starogrecki: Δαρεῖος) (ok. 550-485 p.n.e.) władca perski ("Król Królów", szachinszach) z dynastii Achemenidów panujący od 521 do 485 p.n.e., syn Hystaspesa (Wisztaspa). Zasłynął dzięki wprowadzeniu w swym państwie sprawnej organizacji administracyjnej i politycznej oraz licznym podbojom.

Zobacz też

Dynastia Achemenidów

Władcy Persji