Biała Wisełka - Polski Serwis Naukowy

Biała Wisełka (zwana również Białką) – potok w Beskidzie Śląskim, na terenie miasta Wisła, jeden ze źródłowych potoków Wisły. Długość ok. 7,0 km, średni spadek 8,2%, powierzchnia zlewni ok. 17 km².

Biała Wisełka powstaje z połączenia kilku drobniejszych cieków, m.in. potoków: Wątrobnego, Roztocznego i Głębczańskiego. Za właściwe źródła Białej Wisełki uznaje się źródła potoku Wątrobnego na stromym, północno-zachodnim stoku Baraniej Góry, w skalnym zagłębieniu na wysokości ok. 1120 m n.p.m. Potok spływa wąską doliną pomiędzy grzbietem Cienkowa na północy a grzbietem Przysłopu na południu. Uchodzi do Jeziora Czerniańskiego w Czarnem.

Wisła - faunistyczny rezerwat wodny na terenie miasta Wisła w powiecie cieszyńskim. Znajduje się w centrum Pasma Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim. Obejmuje cieki wodne Białej i Czarnej Wisełki, powstały z ich połączenia źródłowy tok Wisły do ujścia Malinki oraz ciek samej Malinki (575 - 995 m n.p.m.).

Wisła (cz. Visla, niem. Weichsel, 1941-45 Weichsel O.S., 1945 Hohenweichsel) – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim na południe od Ustronia i na zachód od Szczyrku. Położone jest w głębi Beskidu Śląskiego, w pobliżu granicy z Czechami. Znany ośrodek wypoczynkowy, turystyczny i sportowy. Na terenie miasta swoje źródła ma największa polska rzeka o tej samej nazwie – Wisła. Ze źródeł na Baraniej Górze wypływają potoki Czarna i Biała Wisełka, które po połączeniu się i przyjęciu wód potoku Malinka tworzą rzekę Wisłę.

Wąska dolina Białej Wisełki wycięta jest niemal równoleżnikowo, tak głęboko, że potok odsłania na znacznym odcinku skały górnych warstw godulskich znajdujące się pod budującymi masyw Baraniej Góry warstwami istebniańskimi. W środkowym odcinku tworzy szereg wodospadów i progów skalnych, nazwanych "Kaskadami Rodła".

Cienków (czasem również w formie Cieńków) – długi na ok. 8 km grzbiet górski w Paśmie Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim, odgałęziający się w Zielonym Kopcu w kierunku południowo-zachodnim od głównego grzbietu pasma. Rozdziela doliny: Malinki na północy oraz Białej Wisełki, a niżej Wisły na południu.

Kaskady Rodła – zespół naturalnych wodospadów i progów rzecznych na Białej Wisełce, w dzielnicy miasta Wisła (Wisła Czarne), w Beskidzie Śląskim.

Nazwa Białej Wisełki pochodzi prawdopodobnie od jej "białej wody" o wartkim nurcie, silnie spienionej na licznych progach. Inną wersję powstania tej nazwy podał w opisie swej wycieczki na Baranią Górę w 1834 r. Apoloniusz Tomkowicz: Nazwa jej pochodzi od mętnej barwy, którą w czasie słoty przybiera, kiedy Czarna zawsze czyste wody toczy.

Równoleżnik - okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi. Najdłuższym równoleżnikiem jest równik, który ma 40 075 km długości. Równik dzieli kulę ziemską na dwie półkule - północną i południową. Podstawowe równoleżniki to: równik, zwrotnik Raka i zwrotnik Koziorożca a także koło podbiegunowe północne i południowe. Równoleżniki mają różne długości, w zależności od szerokości geograficznej.

Jezioro Czerniańskie (Zbiornik Czerniański) – zbiornik zaporowy utworzony w celach retencyjnych i jako rezerwuar wody pitnej w miejscu połączenia Białej i Czarnej Wisełki w Wiśle Czarne (województwo śląskie) poprzez budowę zapory ziemnej w 1973 roku. Pojemność zbiornika to 4,5 mln. m, powierzchnia wynosi 360 tys. m. Wysokość zapory – 37 m, długość – 270 m.

Jeszcze za czasów Habsburgów poprowadzono doliną Białej Wisełki wygodną drogę jezdną aż do tzw. Barańskiego Mostu u zbiegu potoków Roztocznego i Głębczańskiego. Po wielkich powodziach, które wystąpiły z końcem lat 50. XX w., cały tok Białki od połączenia Wątrobnego i Roztocznego aż do Czarnego uregulowano, budując w korycie liczne sztuczne progi i obmurowując prawy brzeg, którym wiedzie droga.

Barania Góra (1220 m n.p.m.) – kopulasty szczyt w południowo-wschodniej części Beskidu Śląskiego, drugi (po Skrzycznem) pod względem wysokości szczyt tego pasma. Jednocześnie jest najwyższym szczytem polskiej części Śląska Cieszyńskiego i polskiego Górnego Śląska.

Roztoczny (na mapach czasem w formie Rozłączny) – potok w Paśmie Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim, jeden z cieków źródłowych Białej Wisełki. Spływa z południowo-zachodnich stoków Magurki Wiślańskiej. Długość 2,3 km, średni spadek ok. 14%. Płynie generalnie w kierunku zachodnim, a po przyjęciu potoku Głębczańskiego południowo-zachodnim, po czym na wysokości 690 m n.p.m. łączy się z potokiem Wątrobnym.

Dolinę Białej Wisełki obejmuje rezerwat przyrody Wisła, powołany m.in. do ochrony lokalnej populacji pstrąga potokowego.

Bibliografia

Barański Mirosław: Pasmo Baraniej Góry. Przewodnik turystyczny, Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa 1999

Linki zewnętrzne

Mapa z ujęciem zlewni Białej Wisełki w granicach miasta Wisła