Białkomocz - Polski Serwis Naukowy

Białkomocz (łac. proteinuria) – występowanie białka w moczu.

białkomocz fizjologiczny – dobowa utrata białka <250 mg (występuje m.in. w stanach dużego wysiłku fizycznego)

białkomocz patologiczny – dobowa utrata białka z moczem wynosi >500 mg (niektóre podręczniki podają >300 mg)

Gdy ilość wydalanego białka w moczu przekracza 3,5 g/24 godz. lub 50 mg/kg/24 godz. należy podejrzewać zespół nerczycowy.

Sarkoidoza, choroba Besniera-Boecka-Schaumanna (łac. sarcoidosis) jest chorobą układu odpornościowego charakteryzującą się powstawaniem ziarniniaków (małych grudek zapalnych), które nie podlegają martwicy. Praktycznie każdy organ może być nią dotknięty, chociaż najczęściej pojawia się w węzłach chłonnych i płucach. Objawy mogą się pojawić nagle, ale najczęściej postępują stopniowo. W obrazie rentgenowskim płuc sarkoidoza może przypominać gruźlicę lub chłoniaka.

Mocz (łac. urina) - uryna, płyn wytwarzany w nerkach i wydalany z organizmu, zawierający produkty przemiany materii bezużyteczne lub szkodliwe dla ustroju.

Najczęściej białkomocz występuje w poważnych chorobach nerek – zapaleniach kłębuszków nerkowych.

Białkomocz możemy podzielić ze względu na ilość wydalonego białka, bądź ze względu na pochodzenie. Ze względu na ilość wydalonego białka rozróżniamy:

białkomocz znikomy – <500 mg na dobę

białkomocz mierny – od 500 do 3500 mg na dobę

białkomocz znaczny – >3500 mg na dobę

Wyróżnia się białkomocz pochodzenia:

Sole złota – stosowane w medycynie określenie związków złota stosowanych jako preparaty lecznicze. W rzeczywistości nie wszystkie związki z tej grupy są prawdziwymi solami. Pierwszym, który zastosował je jako leki, był francuski internista Jacques Forestier. Obecnie sole złota są najstarszymi ze stosowanych jeszcze leków w chorobach reumatycznych: reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycowym zapaleniu stawów, toczniu, błoniastym zapaleniu kłębuszków nerkowych.

Inhibitory konwertazy angiotensyny (ang. Angiotensin Converting Enzyme Inhibitors, ACEI) – grupa leków stosowanych w terapii nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca, choroby niedokrwiennej serca, nefropatii cukrzycowej i nadciśnieniowej oraz cukrzycy i zespołu metabolicznego. Pierwszym ACEI wprowadzonym na rynek był kaptopryl. Od tego czasu w terapii znalazło miejsce kilkunastu przedstawicieli tej grupy. Mechanizm ich działania polega na hamowaniu aktywności enzymu konwertującego angiotensynę, a przez to wykazują działanie hipotensyjne, nefroprotekcyjne (hamują białkomocz i postęp niewydolności nerek), przeciwmiażdżycowe. Najczęstszym efektem ubocznym jest kaszel, rzadziej występują: niedociśnienie, hiperkaliemia, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy. ACEI są przeciwwskazane u kobiet w ciąży z uwagi na ich teratogenne działanie (kategoria D).

przednerkowego – z przeładowania, przelewowy – spowodowany dostarczaniem nadmiernej ilości białek, które niezresorbowane dostają się do moczu (np. mioglobina z rozpadających się komórek mięśniowych na skutek urazu, niedokrwienia, rabdomiolizy, hemoglobina w hemolizie, białko Bence-Jonesa w gammapatii monoklonalnej)

kłębuszkowego – na skutek uszkodzenia kłębuszków nerkowych – zapalny, metaboliczny

cewkowego – na skutek uszkodzenia cewek nerkowych – resorpcyjny, wydzielniczy

mieszanego kłębuszkowo-cewkowego

czynnościowy – ortostatyczny (po przebywaniu dłuższy czas w pozycji pionowej), powysiłkowy

zanerkowego – sekrecyjny – powstały z białek wydzielanych w cewkach – białko Tamma-Horsfalla

Przyczyny

Białkomocz może występować w następujących stanach:

Zespół nerczycowy, zespół nefrotyczny (łac. syndroma nephroticum, ang. nephrotic syndrome) – zespół objawów chorobowych wywołany nadmierną nieskompensowaną utratą białka z moczem. Stan ten nazywa się białkomoczem: w przypadku zespołu nerczycowego przekracza ilość 3,5 g/dobę lub 50 mg/kg masy ciała/dobę. Do objawów choroby należą obok białkomoczu hipoalbuminemia, lipiduria, hiperlipidemia, obrzęki i przesięki do jam ciała. Do zespołu nerczycowego może doprowadzić każdy stan chorobowy przebiegający z białkomoczem.

Hemoliza (łac. haemolysis, z gr. Αἷμα = krew + λύσις = otwierać) – przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów. Hemoliza może być spowodowana np. toksynami bakteryjnymi, jak również może występować w konflikcie serologicznym oraz chorobach związanych z nieprawidłową budową erytrocytów.

zespoły nefrotyczne

przedrzucawka

rzucawka

toksyczne uszkodzenia nerek

choroby układowe (np. toczeń rumieniowaty układowy)

odwodnienie

choroby kłębuszków nerkowych, takie jak kłębuszkowe zapalenie nerek

forsowny wysiłek

stres

łagodny ortostatyczny (posturalny) białkomocz

nefropatia IgA

nefropatia IgM

zakrzepica żyły nerkowej

sarkoidoza

zespół Alporta

cukrzyca

związki chemiczne (np. NLPZ, nikotyna, penicylamina, sole złota, inhibitory ACE, antybiotyki, opiaty, zwłaszcza heroina)

choroba Fabry'ego

zakażenia (np. HIV, kiła, zapalenia wątroby)

aminoacyduria

mioglobinuria

zespół paznokieć-rzepka

rodzinna gorączka śródziemnomorska

zespół HELLP

Zobacz też

bezmocz, skąpomocz, wielomocz

Przypisy

Andrzej Szczeklik: Choroby wewnętrzne. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2005. ISBN 83-7430-031-0.
Pediatria pod red. Krystyny Kubickiej i Wandy Kawalec, Warszawa, PZWL 1999, s.482, ISBN 83-200-2361-0
Simerville JA., Maxted WC., Pahira JJ. Urinalysis: a comprehensive review.. „Am Fam Physician”. Mar 15;71. 6, s. 1153-62, 2005. PMID 15791892.
Dettmeyer RB., Preuss J., Wollersen H., Madea B. Heroin-associated nephropathy.. „Expert Opin Drug Saf”. 4. 1, s. 19-28, 2005. doi:10.1517/14740338.4.1.19. PMID 15709895.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Skąpomocz (oliguria) – zmniejszenie ilości moczu dobowego poniżej 400–500 ml u dorosłych (przy wzroście 170 cm i wadze 70 kg). Odpowiednio u niemowląt poniżej 1 ml/kg/h oraz u większych dzieci 0,5 ml/kg/h. Spadek ilości moczu poniżej 100 ml/dobę określa się mianem bezmoczu (anuria).

Zespół Fanconiego (łac. syndroma Fanconi, ang. Fanconi syndrome) – choroba spowodowana defektem cewki bliższej nefronu, powodującym zaburzenie resorbcji aminokwasów, glukozy, fosforanów, kwasu moczowego, cytrynianów, białek drobnocząsteczkowych oraz jonów magnezu, potasu, wapnia, HCO3- oraz wody.