Biblia Leopolity - Polski Serwis Naukowy

Biblia Leopolity (Szarfenbergowska, Krakowska), pierwszy drukowany polski przekład całej Biblii. Dokonano go na zlecenie Marka Szarffenberga i jego syna Stanisława, stąd też inna nazwa: Biblia Szarffenbergowska. Przekład dedykowano Zygmuntowi Augustowi. Przez 38 lat, do czasu wydania Biblii Wujka, była jedynym katolickim przekładem Pisma w języku polskim. Od 1556 znany był ręcznie przepisywany przekład Nowego Testamentu z tej Biblii. W 1561 ukazała się wersja drukowana, w 1575 ukazało się drugie wydanie.

Internet Archive - instytucja znajdująca się na przedmieściach San Francisco (Kalifornia, Stany Zjednoczone), która zajmuje się gromadzeniem i udostępnianiem archiwum rozmaitych zasobów multimedialnych.

Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Muzułmanie uważają, iż część Biblii[potrzebne źródło] (np. Księgi Mojżeszowe, Psalmy) powstała w wyniku boskiego objawienia, ale jej treść została zafałszowana.

Początek 6 rozdziału Księgi Wyjścia w Biblii Leopolity z 1561. Widoczny brak podziału na wersety. Imię Boże oddane jako "Adonay"

Źródłem przekładu była Wulgata. Nazwiska tłumacza nie podaje jednak ani pierwsze, ani drugie wydanie. Wiadomo, że przed drugim wydaniem poprawiał Biblię ks. Jan Nicz ze Lwowa (pseudonim Leopolita = "Lwowianin"), wykładowca m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Zygmunt II August (lit. Žygimantas Augustas, białorus. Жыгімонт Аўгуст), (ur. 1 sierpnia 1520 w Krakowie – zm. 7 lipca 1572 w Knyszynie) – od 1543 wielki książę litewski, od 1548 król Polski, od 1569 władca zjednoczonego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Wulgata (od łac. versio vulgata, przekład rozpowszechniony, popularny) – przekład Biblii na łacinę wykonany przez św. Hieronima na przełomie IV/V w.

Biblia Leopolity uchodzi za niezbyt udaną pod względem językowym. Pojawia się słownictwo (już wówczas) przestarzałe, gwarowe, występuje też pewna zależność od źródeł czeskich. Innego zdania był poeta i tłumacz Biblii, Czesław Miłosz, który stwierdzał: "[...] przestałem filologom wierzyć. Śliczny polski język, nawet dzisiaj nie bardziej niż u Wujka staroświecki, siła ekspresji, czego chcieć więcej?"

W 1989 w ramach projektu Biblia Slavica wykonano reedycję tego przekładu.

Źródło

Biblijna.strona.pl (Internet Archive)

E. Belcarzowa, Polskie i czeskie źródła przekładu Biblii Leopolity, Kraków 2006

Przypisy

Czesław Miłosz, Księga Hioba: Słowo wstępne tłumacza, Éditions du Dialogue, Paris 1981, s. 49

Linki zewnętrzne

Biblia Leopolity (1561), prezentacja ilustracji

Biblia Leopolity on-line ze zbiorów Polskiej Biblioteki Internetowej

Elżbieta Belcarzowa, Polskie i czeskie źródła przekładu Biblii Leopolity