Bieg na orientację - Polski Serwis Naukowy

Symbol orienteeringu, tzw. lampion, czyli elementu punktu kontrolnego używanego na zawodach na całym świecie

Przykład mapy do biegu na orientację

Bieg na orientację (BnO, ang. foot orienteering) – olimpijska dyscyplina sportowa (choć niewpisana do programu igrzysk olimpijskich), w której zawodnik posługując się mapą i kompasem ma za zadanie w jak najkrótszym czasie przebiec określoną trasę wyznaczoną w terenie (zazwyczaj jest to las) przez punkty kontrolne. Przebieg pomiędzy punktami kontrolnymi jest dowolny i właśnie wybór wariantu przebiegu stanowi istotę biegu na orientację.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Letnie igrzyska olimpijskie - międzynarodowe zawody sportowe organizowane co 4 lata przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski. Należą do największych i najbardziej popularnych zawodów sportowych na świecie. Zwycięstwo na igrzyskach olimpijskich uznawane jest przez sportowców większości dyscyplin za najbardziej prestiżowe osiągnięcie.

Warunkiem sklasyfikowania uczestnika zawodów jest potwierdzenie w zadanej kolejności wszystkich punktów kontrolnych. Sprawdzanie obecności na danym punkcie kontrolnym odbywa się standardowo za pomocą karty startowej, ale coraz częściej informacja ta jest zapisywana na specjalnym chipie. Zawodnicy startują do biegu zazwyczaj w odstępie czasowym 1-3 minut, indywidualnie, według wcześniej ustalonej kolejności. W momencie startu otrzymują mapy, wykonane przeważnie w skali 1:15 000 lub 1:10 000, a w biegu sprinterskim przeważnie w skali 1:5000.

Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Termin zaczął być znów używany po upadku żelaznej kurtyny, dzielącej "Europę Środkową" na dwie części. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.
Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. Tradycyjna maoryska nazwa państwa, Aotearoa, jest najczęściej tłumaczona jako Kraj długiej białej chmury. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonych Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.

W Polsce organem kierującym działaniami związanymi z orientacją sportową jest Polski Związek Orientacji Sportowej (PZOS), a międzynarodowym organem jest International Orienteering Federation (IOF).

Historia biegu na orientację na świecie

Etymologia słowa orienteering

W języku angielskim wyrazem oznaczającym sporty na orientację jest orienteering, z kolei ono pochodzi od szwedzkiego wyrazu orientering, które zostało użyte po raz pierwszy w 1918 r. przez prezydenta Sztokholmskiego Amatorskiego Związku Lekkiej Atletyki, a zarazem organizatora pierwszych dużych zawodów w biegu na orientację, majora Ernsta Killandera – uważanego za "ojca współczesnej orientacji".

Ekstremalny Rajd na Orientację HARPAGAN – amatorskie zawody sportowe organizowane dwa razy w roku wiosną i jesienią na Pomorzu w okolicy Gdańska. Jest to zarazem rodzaj maratonu i biegu na orientację. Celem jest sprawdzenie granic wytrzymałości fizycznej, psychicznej oraz siły woli zawodników.
Tiomila – zawody sztafetowe w biegu na orientację rozgrywane corocznie w Szwecji, począwszy od 1945 roku. Główną kategorią zawodów jest sztafeta składająca się z 10 mężczyzn, która biega w ciągu nocy aż do świtu, pozostałe kategorie to sztafety 5-osobowe kobiet, młodzieży i weteranów, startujące o różnej porze w ciągu dnia.

Słowo orienteering potocznie odnosi się do biegu na orientację, w rzeczywistości jednak dotyczy on wszystkich sportów orientacji sportowej. Ścisły termin angielski oznaczający bieg na orientację to foot orienteering.

Geneza

Kolebką biegu na orientację jest Skandynawia, gdzie pierwsze zawody zostały rozegrane 31 października 1897 r. w miejscowości Bergen (Norwegia) na dystansie 19,5 km jedynie z trzema punktami kontrolnymi na trasie, które wygrał Peder Fossum w czasie 1 godziny, 47 minut i 7 sekund.

Pierwotnie zasady zawodów były nieco inne, gdyż zawodnik mając do dyspozycji kompas musiał odnaleźć ukryte w terenie punkty, dystanse były znacznie dłuższe, a w zawodach brali udział wojskowi. Jednak na początku XX w. orientacja sportowa stała się także cywilną dyscypliną, kiedy to zawody zaczęto rozgrywać na krótszych dystansach.

Igrzyska olimpijskie – najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co 4 lata w różnych krajach, pod hasłem szlachetnego współzawodnictwa i braterstwa wszystkich narodów Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Po I wojnie światowej nastąpił gwałtowny rozwój orientacji w Skandynawii, w 1918 r. w zawodach organizowanych w okolicach Sztokholmu przez majora Ernsta Killandera wystartowało 220 zawodników. W 1932 r. rozegrano pierwsze międzynarodowe zawody pomiędzy Norwegią i Szwecją, a w 1934 r. sport ten zaistniał w Finlandii, Szwajcarii, ZSRR oraz na Węgrzech. W tym samym czasie w Szwecji już około ćwierć miliona osób miało styczność z tą dyscypliną.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

W latach 40. i latach 50. bieg na orientację zaczął się rozwijać także poza Skandynawią, głównie w państwach Europy Środkowej oraz powoli na innych kontynentach tj. w Azji, Ameryce Północnej, Australii i Nowej Zelandii. Ważniejsze wydarzenia w tym okresie:

w październiku 1941 r. w miejscowości Hanover w stanie New Hampshire zostały rozegrane pierwsze zawody w USA,

w 1949 r. Szwecja zaprosiła 11 państw do Sandviken na międzynarodowa konferencję, aby opracować bardziej spójne zasady rozgrywania zawodów i standardy w tworzeniu map do biegu na orientację,

w 1955 r. rozegrano pierwsze zawody w Australii.

W 1961 r. na konferencji dziesięciu państw w Danii utworzona została Międzynarodowa Federacja Sportów na Orientację (International Orienteering Federation – IOF) z siedzibą w Finlandii. Założycielami tej organizacji były: Bułgaria, Czechosłowacja, Dania, Finlandia, Norwegia, Niemiecka Republika Demokratyczna, Republika Federalna Niemiec, Szwajcaria, Szwecja i Węgry. W 1969 r. IOF zrzeszał już 16 państw, w tym dwa kraje spoza Europy tj. Kanadę oraz Japonię.

Jukola - jedne z najstarszych zawodów sztafetowych w biegu na orientację rozgrywane corocznie od 1949 roku w Finlandii. Każda sztafeta składa się z 7 mężczyzn, którzy zaczynają bieg sztafetowy zmianami nocnymi i kończą zmianami dziennymi (nad ranem). Od 1978 roku pod nazwą Venla równolegle organizowane są 4-zmianowe sztafety dla kobiet.
Polski Związek Orientacji Sportowej (w skrócie PZOS) – stowarzyszenie kultury fizycznej, działające na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. W jego ramach prowadzona jest działalność w następujących dyscyplinach orientacji sportowej:

Organizacja I Mistrzostw Europy w roku 1962 została przydzielona przez IOF Norwegii. Natomiast na konferencji IOF w 1965 r. w Bułgarii ustalono wspólne przepisy międzynarodowe, a także została podjęta decyzja o rozgrywaniu zamiast Mistrzostw Europy – Mistrzostwa Świata. W 1966 r. Finlandia stała się pierwszym gospodarzem Mistrzostw świata w biegu na orientację. Pierwszymi Mistrzami Świata zostali: Ulla Lindkvist (Szwecja) – wśród kobiet z czasem 52,45 na dystansie 6,5 km oraz Age Hadler (Norwegia) wśród mężczyzn z czasem 96,05 na dystansie 14,1 km.

World Games, zwane również Igrzyskami Sportów Nieolimpijskich, to rozgrywana od 1981 międzynarodowa impreza, organizowana w rok po Letnich Igrzyskach Olimpijskich przez International World Games Association (IWGA) pod patronatem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl).
Warstwica (nazwa używana w geodezji) lub poziomica (nazwa używana w kartografii), izohipsa to linia krzywa na mapie łącząca punkty o takiej samej wysokości nad poziomem morza. Powstaje poprzez przecięcie powierzchni terenu płaszczyznami poziomymi, równoległymi i oddalonymi od siebie o stałą wartość (np. co 10 m) cięcia poziomicowego. Rysunek na mapie odtwarza ukształtowanie terenu, a mapa z poziomicami nazywana jest mapą poziomicową (warstwicową).

Czasy współczesne

Włoch Marco Seppi podczas Mistrzostw Świata w 2006 roku

Obecnie IOF zrzesza ponad 70 państw. Najbardziej popularny bieg na orientację jest w krajach skandynawskich i Szwajcarii, coraz większą popularnością cieszy się także w wielu innych państwach Europy, m.in. we Francji, Wielkiej Brytanii, Czechach, Austrii oraz na Węgrzech. Poza Europą sport ten znacząco rozwija się w Ameryce Północnej, wschodniej Azji, Australii i Nowej Zelandii.

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).
Niemiecka Republika Demokratyczna w skrócie NRD (niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) - państwo powstałe 7 października 1949 na terenie byłej sowieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). 3 października 1990 NRD przyłączyła się do RFN.

Początkowo Mistrzostwa Świata były rozgrywane co 2 lata, jednak od 2003 r. są rozgrywane co roku. Obecnie oprócz Mistrzostw Świata rozgrywane są także Mistrzostwa Świata Juniorów, a do innych międzynarodowych zawodów rangi mistrzowskiej w biegu na orientację zalicza się także:

Mistrzostwa Europy Juniorów (ang. European Youth Orienteering Championships),

Mistrzostwa Europy (ang. European Orienteering Championships),

Wojskowe Mistrzostwa Świata (CISM – ang. World Military Orienteering Championships),

Mistrzostwa Ameryki Południowej (ang. South American Orienteering Championships),

Mistrzostwa Ameryki Północnej (ang. North American Orienteering Championships),

Mistrzostwa Azji i krajów Oceanii (ang. Asia Pacific Orienteering Championships) oraz od 2008 roku równolegle są rozgrywane Mistrzostwa Azji (ang. Asian Orienteering Championships)

Akademickie Mistrzostwa Świata (ang. World University Orienteering Championships).

Oprócz biegu na orientację istnieją także inne formy orientacji sportowej, a do najpopularniejszych należą:

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
Global Positioning System (GPS) - właściwie GPS-NAVSTAR (ang. Global Positioning System – NAVigation Signal Timing And Ranging) – jeden z systemów nawigacji satelitarnej, stworzony przez Departament Obrony Stanów Zjednoczonych, obejmujący swoim zasięgiem całą kulę ziemską. System składa się z trzech segmentów: segmentu kosmicznego - 31 satelitów orbitujących wokół Ziemi na średniej orbicie okołoziemskiej; segmentu naziemnego - stacji kontrolnych i monitorujących na ziemi oraz segmentu użytkownika - odbiorników sygnału. Zadaniem systemu jest dostarczenie użytkownikowi informacji o jego położeniu oraz ułatwienie nawigacji po terenie.

narciarski bieg na orientację (NBnO, ang. ski orienteering – Ski-O, SkiO),

rowerowa jazda na orientację (RJnO, ang. mountain bike orienteering – MTB-O, MTBO),

orientacja sportowa niepełnosprawnych (OSN, ang. trail orienteering),

radioorientacja sportowa (RS, ang. radioorienteering – ARDF).

Największe zawody na świecie: O-Ringen, Szwecja, 2005

Do najstarszych zawodów na orientację rozgrywanych do dnia dzisiejszego są szwedzkie zawody sztafetowe – Tiomila oraz fińskie zawody sztafetowe – Jukola, a do najpopularniejszych należy szwedzki O-Ringen, na który przyjeżdża nawet około 23000 uczestników.

Foxoring (foksoring) (ang. Fox Oring) - konkurencja w radioorientacji sportowej, która łączy w sobie klasyczną radioorientację sportową i bieg na orientację. Zawody mogą być rozgrywane w paśmie KF (3,5 MHz) lub UKF (144 MHz).
Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Orienteering a olimpiada

Mimo starań IOF-u od kongresu w 1996 r. żadna z dyscyplin orientacji nie znajduje się w programie igrzysk olimpijskich, a jedynie bieg na orientację w programie World Games od 2001 r. Powody tej sytuacji to m.in. mało przyjazny przebieg zawodów dla przekazu telewizyjnego, zbyt długi czas trwania zawodów oraz oddalenie miejsca zawodów od centrów miast.

Przewyższenie w biegu na orientację definiowane jest jako suma podbiegów według najkrótszego, rozsądnego wariantu na trasie zawodów dla danej kategorii. Podawane jest w metrach.
Wejherowo (kaszb. Wejrowò lub Nowé Miasto, niem. Neustadt in Westpreussen, dawniej Weihersfrey), to miasto i gmina w województwie pomorskim, położone na pograniczu Pojezierza Kaszubskiego i Pradoliny Redy–Łeby, nad rzeką Redą. Stanowi element Małego Trójmiasta Kaszubskiego, jest również częścią aglomeracji gdańskiej. Siedziba powiatu wejherowskiego i gminy Wejherowo. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego, obszar bezpośrednio przylegający do niego tworzy gminę wiejską. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

W celu dostosowania dyscypliny do realiów igrzysk olimpijskich coraz większą popularnością cieszy się tzw. bieg parkowy jako odmiana biegu sprinterskiego. Zaletami takiej konwencji zawodów jest: czas biegu zawodnika – około 15 min, teren rozgrywania zawodów – parki oraz obszary miejskie, czyli obszary atrakcyjne dla kibiców. Zawodami popularyzującymi ten rodzaj biegania od 1996 r. jest Park World Tour. Najbliższym, możliwym terminem pojawienia się w programie letnich igrzysk olimpijskich jest rok 2020 (jeżeli wniosek o włączenie do olimpiady zostanie złożony w 2013 r.).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
XVIII Zimowe Igrzyska Olimpijskie odbyły się na terenie Japonii (głównie w miejscowości Nagano) w 1998 roku. Startowało 2117 zawodników z 72 krajów.

Drugą odmianą orientacji, która ma największe szanse trafić do programu zimowych igrzysk olimpijskich jest narciarski bieg na orientację. Pierwszym ważnym krokiem było włączenie tej dyscypliny do programu Międzynarodowego Festiwalu Kultury w Sugadaira w Japonii, który towarzyszył XVIII Zimowym Igrzyskom Olimpijskim w Nagano w 1998 roku. Kolejnym krokiem były w 2002 r. starania IOF-u o włączenie narciarskiej orientacji do programu XX Zimowych Igrzysk Olimpijskich, jednak decyzja nie została pozytywnie rozpatrzona m.in. z powodu małej popularności tego sportu poza krajami skandynawskimi. Także wniosek o włączenie do programu XXII Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2014 r. został rozpatrzony negatywnie. Decyzja w tej sprawie miała zostać podjęta podczas kongresu Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego w Gwatemali w 2007 roku, jednak członkowie MKOl decyzję podjęli już 28 listopada 2006 na spotkaniu w Kuwejcie. 31 sierpnia 2010 International Orienteering Federation poinformowało o złożeniu wniosku o umieszczenie narciarskiego biegu na orientację w programie XXIII Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2018 roku, jednak także ten wniosek został odrzucony. Obecnie trwają starania o umieszczenie narciarskiego biegu na orientację w programie XXIV Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2022 roku.

XXIII Zimowe Igrzyska Olimpijskie – zawody sportowe, które zostaną rozegrane w roku 2018. Gospodarza igrzysk wybierze Międzynarodowy Komitet Olimpijski w lipcu 2011 roku w południowoafrykańskim Durbanie.
Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Bieg na orientację w Polsce

Historia

Idea biegu na orientację została zapoczątkowana pod koniec lat 60. W 1967 r. Polska stała się członkiem IOF podczas IV Kongresu w Innsbrucku w Austrii, a już w 1970 r. Polska zadebiutowała na Mistrzostwach Świata, które rozgrywane były w NRD.

Początkowo organizacją wiodącą tej dyscyplinie oraz popularyzującą ją było Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK). Później funkcję tę pełniły: Zrzeszenie Sportowej Spółdzielczości Pracy "Start" (od 22 listopada 1977 r.), Centralna Komisja Imprez na Orientację (od 22 lutego 1978 r.), Centralna Komisja Biegu na Orientację przy Polskim Związku Lekkiej Atletyki (PZLA, od 9 marca 1982 r.).

Zimowe Igrzyska Olimpijskie – międzynarodowe zawody sportowe organizowane co 4 lata przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski. Należą do jednych z największych i najbardziej popularnych zawodów sportowych na świecie. Zwycięstwo na igrzyskach olimpijskich uznawane jest przez sportowców za najbardziej prestiżowe osiągnięcie.
Kartografia – dziedzina nauki o mapach (w tym o atlasach, globusach, modelach plastycznych – mapach plastycznych itp.), teorii map, metodach ich sporządzania i użytkowania; jak również dziedzina działalności organizacyjnej i usługowej, związanej z opracowywaniem, reprodukcją i rozpowszechnianiem map.

Sytuacja uległa zmianie po tym jak grupa inicjatywna klubów polskich doprowadziła do zwołania I Walnego Zjazdu w dniach 8-9 września 1989 w Gdyni. 9 września powołano do życia Polski Związek Biegu na Orientację (PZBnO), a 19 marca 2006 Krajowy Nadzwyczajny Zjazd Delegatów uchwalił zmianę nazwy związku na Polski Związek Orientacji Sportowej (PZOS). Nazwa została zmieniona ze względu na wzrost znaczenia orientacji rowerowej i narciarskiej.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.
Międzynarodowa Federacja Orientacji Sportowej (ang. International Orienteering Federation, IOF) – międzynarodowa organizacja zrzeszająca narodowe związki sportów na orientację (w Polsce jest to Polski Związek Orientacji Sportowej – PZOS). Siedziba IOF znajduje się w Helsinkach, Finlandia.

Do najbardziej zasłużonych ludzi dla rozwoju tej dyscypliny w historii zapisał się Andrzej Pasionek (zm. w styczniu 2000 r.). W latach 1973-1976 był członkiem Komisji przy PTTK, a następnie działaczem i pracownikiem kolejnych organów zajmujących się biegiem na orientację. Swoją pracę zakończył jako sekretarz w PZBnO.

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.
XXII Zimowe Igrzyska Olimpijskie – odbędą się w rosyjskiej miejscowości Soczi w dniach 7 - 23 lutego 2014 roku. Zawody oprócz w Soczi odbędą się również w Krasnajej Polanie.

Czasy współczesne

W Polskim Związku Orientacji Sportowej zarejestrowanych jest ponad 1000 zawodników, w rejestrze posiada ponad 1300 specjalistycznych map do biegu na orientację, a liczba klubów wynosi ponad 100.

Co roku Polska reprezentowana jest przez kadrę narodową na Mistrzostwach Świata Seniorów, Mistrzostwach Świata Juniorów, a także na Mistrzostwach Europy Seniorów oraz Mistrzostwach Europy Juniorów. Najbardziej utytułowani reprezentanci kadry to:

Janusz Porzycz: mistrz świata juniorów w biegu krótkim w 1991 r. – Berlin, Niemcy,

Barbara Bączek: mistrzyni świata juniorów w biegu krótkim oraz biegu klasycznym w 1992 r. – Jyväskylä/Finnország, Finlandia,

Robert Banach: mistrz świata juniorów w biegu klasycznym w 1994 r. – Gdynia, Polska,

Karolina Richert: mistrzyni Europy juniorów w biegu sprinterskim w 2002 r. – Gdynia, Polska,

Iwona Wicha:

mistrzyni Europy juniorów w biegu sprinterskim w 2003 r. – Pezinok, Słowacja,

mistrzyni Europy juniorów w biegu sprinterskim w 2004 r. – Salzburg, Austria,

sztafeta w składzie: Agnieszka Grzelak, Weronika Machowska, Iwona Wicha, zdobyła Mistrzostwo Europy Juniorów w 2004 r. – Salzburg, Austria,

Monika Gajda: mistrzyni Europy juniorów w biegu sprinterskim w 2007 r. – Eger, Węgry,

Anna Kamińska: mistrzyni świata seniorów w rowerowej jeździe na orientację, dystans sprinterski w 2010 r. – Montalegre, Portugalia,

Piotr Parfianowicz:

mistrz Europy juniorów w biegu sprinterskim w 2010 r. – Soria, Hiszpania,

mistrz Europy juniorów w biegu klasycznym w 2010 r. – Soria, Hiszpania,

mistrz Europy juniorów w biegu sprinterskim w 2011 r. – Jindřichův Hradec, Czechy,

sztafeta w składzie: Piotr Parfianowicz, Rafał Podziński, Michał Olejnik, zdobyła Mistrzostwo Świata Juniorów w 2011 r. – Wejherowo, Polska.

Co roku w ramach Mistrzostw Polski organizowane są następujące zawody:

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.
Mistrzostwa Świata w Biegu na Orientację 2006 - rozgrywane były w dniach 29 lipca - 5 sierpnia 2006 roku w Aarhus, Dania. W zawodach udział wzięli zawodnicy i zawodniczki z 40 krajów.

MP w Długodystansowym BnO,

MP w Sprinterskim BnO,

MP w Średniodystansowym BnO,

MP w Klasycznym BnO,

MP w Nocnym BnO,

MP w Sztafetowym BnO,

MP Weteranów w BnO,

Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży w BnO,

Puchar Najmłodszych.

Największymi zawodami w Polsce są organizowane co roku: Grand Prix Polonia (GPP), Wawel Cup zazwyczaj organizowany na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej oraz Baltic Cup na Kaszubach.

Azja (gr. Ἀσία Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).
Słowacja, Republika Słowacka () – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

Poza biegiem na orientację najpopularniejszymi w Polsce formami orientacji są:

narciarski bieg na orientację (NBnO),

rowerowa jazda na orientację (RJnO),

radioorientacja sportowa (RS).

Mapa

Opis

Mapa do biegu na orientację jest bardziej szczegółowa od tradycyjnej mapy topograficznej. Sporządzana jest według zasad określonych przez IOF. Większa część rysunku mapy przedstawia tzw. przebieżność lasu, która ma wpływ na wybór wariantu biegu do punktu kontrolnego. Kolor biały przedstawia las bardzo dobrze przebieżny, żółty teren otwarty (np. łąka, pola uprawne), odcienie zielonego – gęstość roślinności wpływającą na tempo biegu (ciemnozielony – roślinność hamująca bieg o 90% i więcej), niebieski – obiekty wodne (strumienie, bagna, jeziora, studnie, hydranty itp.), brązowy – rzeźba terenu (górki, obniżenia, muldy, kopce itp.), czarny – pozostałe szczegóły mogące pomóc w dokładnym umiejscowieniu się na mapie (drogi, kamienie, paśniki, ambony itp.).

Narciarski bieg na orientację (NBnO, ang. ski orienteering, ski-o) – olimpijski sport zimowy (choć nie wpisany do programu zimowych igrzysk olimpijskich), który powstał z połączenia biegów narciarskich i biegu na orientację. Podobnie jak w biegu na orientację zawodnik posługując się mapą i kompasem ma za zadanie w jak najkrótszym czasie, poruszając się na nartach biegowych zaliczyć określoną trasę wyznaczoną w terenie przez punkty kontrolne. Mapa, którą posługuje się zawodnik w narciarskim biegu na orientację odróżnia się od tradycyjnej mapy do biegu na orientację naniesionymi zielonymi liniami, które oznaczają trasy przystosowane do biegu na nartach. Ponadto mapa jest przyczepiona do specjalnego mapnika przymocowanego do klatki piersiowej zawodnika, tak aby nie zajmowała mu rąk, którymi trzyma kije narciarskie.
Zmierzch jest to okres po zachodzie Słońca, w którym Ziemia oświetlona jest światłem słonecznym rozproszonym w atmosferze. Rozróżnia się następujące fazy zmierzchu:

Pozostałe elementy mapy

Skala – mapy do biegu na orientację sporządza się w skali 1:15 000 (1 cm na mapie odpowiada 150 m w terenie) oraz 1:10 000 (1 cm na mapie odpowiada 100 m w terenie). Tak duża skala map ma na celu zawarcie nawet najmniejszych elementów w terenie, zauważalnych podczas biegu. Ilość szczegółowych elementów na mapie jest także uzależniona od skali, mapa w skali 1:10 000 zawiera mniej więcej o 150% więcej elementów niż mapa w skali 1:15 000. Natomiast w sprinterskim biegu na orientację najczęściej wykorzystuje się mapę w skali 1:5000 (1 cm na mapie to 50 m w terenie) według określonych zasad przez IOF, która zazwyczaj obrazuje teren taki jak park.

Nazwa mapy – sprawa ta pozostaje w rękach kartografa mapy, najczęściej nazwa bierze się od najbardziej charakterystycznego elementu mapy (np. nazwa miejscowości, szkoły itp.).

Cięcie warstwicowe – jest to różnica wysokości, na jakiej wykreślono dwie sąsiednie warstwice (brązowe linie na mapie). Symbolem określającym cięcie warstwicowe jest litera e. Zazwyczaj stosuje się e-5 m, a w terenie bardziej płaskim e-2,5 m.

Linie północy – linie na mapie do biegu na orientację są proste, gdyż mapa obejmuje bardzo mały obszar terenu w przeciwieństwie do południków na mapach o mniejszych skalach. Mapa zawsze wydrukowana jest w taki sposób, że linie północy odpowiadają górnej ramce kartki, a w związku z tym dolna ramka kierunkowi południa, lewa – zachodu, a prawa – wschodu.

Trasa

Trasa biegu, jej długość oraz skala trudności zależą od kategorii wiekowej i poziomu zaawansowania technicznego zawodników, dla których została zaprojektowana przez budowniczego trasy. W praktyce liczy ona w linii prostej około 3 km dla 11-latków, 12-16 km dla seniorów (w zależności od rodzaju terenu).

Mistrzostwa świata w biegu na orientację (ang. World Orienteering Championships) – rozgrywane są od 1966 roku. Do roku 2003 zawody rozgrywane były co dwa lata (wyjątkowo dwa lata z rzędu: 1977 i 1978). Od 2003 roku mistrzostwa odbywają się co roku.
I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Elementy trasy na mapie opisuje się kolorem czerwonym lub jego odcieniami, a poszczególne elementy zaznaczone są następującymi symbolami:

start – trójkąt równoboczny o bokach 7 mm ze skierowanym wierzchołkiem do pierwszego punktu,

punkt kontrolny – okrąg o średnicy 6 mm, którego środek dokładnie wyznacza miejsce ustawienia punktu kontrolnego; kolejne punkty są ponumerowane i połączone ze sobą linią prostą,

dobieg do mety – przerywana linia od ostatniego punktu do mety, który jest oznakowany w terenie i jest obowiązkowy,

meta – dwa współśrodkowe okręgi o średnicach 5 mm i 7 mm.

Symbole

Do wykreślenia symboli na mapie używa się specjalnych zestawów znaków opracowanych przez IOF. Są to:

Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży, to krajowe zawody sportowe, w których startują dzieci i młodzież w wieku szkolnym. Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży odbywa się co roku począwszy od 1995 roku. Zawody odbywają się w czterech kategoriach dyscyplin:
Mapa (z łac. mappa – obrus) – uogólniony obraz powierzchni Ziemi lub jej części (także nieba lub planety czy innego ciała niebieskiego), wykonywany na płaszczyźnie, w skali, według zasad odwzorowania kartograficznego, przy użyciu umownych znaków graficznych. Mapa stanowi podstawowe narzędzie badań i prezentacji wyników w historii, geografii i geodezji. Najstarszą znaną mapą jest mapa na ścianie w anatolijskiej osadzie Çatalhöyük.

ISOM (z roku 2000 do map do biegu klasycznego)

ISSOM (z roku 2007 do map do biegu sprinterskiego)

ISMTBO (z roku 2007 do map do rowerowej jazdy na orientację)

ISSKIOM (z roku 2002 do map do narciarskiego biegu na orientację)

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)