Biegaczowate - Polski Serwis Naukowy

Biegaczowate (Carabidae) – rodzina owadów z rzędu chrząszczy (Coleoptera) obejmująca ponad 30 tys. gatunków, z czego w Polsce występuje ponad 500. Nauką o chrząszczach biegaczowatych jest karabidologia.

Budowa

Wielkość od kilku milimetrów do 10 centymetrów. Gatunki krajowe osiągają od 1,8 do 40 mm. Wygląd osobników z rodziny Carabidae jest bardzo charakterystyczny. Zarys ich ciała jest lekko wydłużony. Głowa jest mała, znacznie węższa od przedplecza. Pokrywy ciała mogą posiadać liczne guzki, rowki lub być gładkie. Przybierają przeróżne kolory – od metalicznie zielonych przez złote po czarne. Czułki szczeciniaste lub nitkowate złożone z 11 członów, nogi smukłe i bieżne, silne żuwaczki. Larwy mają 3 pary odnóży i silne szczęki.

Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58000 gatunków kręgowców[2], co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7.9 mm u gatunku karpia - Paedocypris progenetica [3] do płetwala błękitnego [4], którego długość dochodzi do 33.9 m[5].

Chrząszcze (Coleoptera) tworzą najliczniejszy rząd owadów. Dotychczas opisano ok. 450 tysięcy współcześnie żyjących gatunków. W tej liczbie zawiera się ponad 6 tysięcy występujących w Polsce.

Ekologia

Biegaczowate polują najczęściej nocą, w dzień ukrywają się w ściółce lub pod kamieniami. Większość z nich to aktywni drapieżnicy, niektóre polują nawet na znacznie większe od nich kręgowce – przedstawiciele rodzaju Epomis (zarówno larwy, jak i imagines) potrafią polować na płazy. Biegaczowate ścigają swoją ofiarę i uśmiercają za pomocą silnych żuwaczek. Niektóre gatunki stosują trawienie pozajelitowe. Nieliczne biegaczowate odżywiają się pokarmem roślinnym (np. łokaś garbatek). Spotyka się także wśród nich padlinożerców. Biegaczowate żyjące w Polsce odżywiają się dużymi ilościami owadów roślinożernych przez co są owadami pożytecznymi dla człowieka.

Łokaś garbatek (Zabrus gibbus F.) - roślinożerny gatunek chrząszcza z rodziny biegaczowatych. Jest gatunkiem dość rzadkim, występującym sporadycznie w większym gronie.

Systematyka chrząszczy – artykuł ten zawiera krótką historię systematyki rzędu Coleoptera (chrząszcze) oraz obecny, wciąż chwiejny, stan wiedzy na ten temat.

Wszystkie gatunki z rodzajów Carabus i Calosoma występujące w Polsce są objęte ścisłą ochroną gatunkową.

Zobacz też

Systematyka chrząszczy,

chrząszcze Polski.

Przypisy

Carabidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
↑ Fauna Polski - charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. I. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2004. ISBN 83-88147-04-8.
Wizen G, Gasith A. An unprecedented role reversal: ground beetle larvae (Coleoptera: Carabidae) lure amphibians and prey upon them. „PLoS ONE”. 6 (9): e25161, 2011. doi:10.1371/journal.pone.0025161.
Wizen G, Gasith A: Predation of amphibians by carabid beetles of the genus Epomis found in the central coastal plain of Israel. W: Kotze DJ, Assmann T, Noordijk J, Turin H, Vermeulen R (red.): Carabid Beetles as Bioindicators: Biogeographical, Ecological and Environmental Studies. ZooKeys 100: 181–191, 2011. ISBN 9789546425904.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237).

Bibliografia

Henryk Sandner: Owady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1989. ISBN 83-01-08369-7.

Josef R. Winkler: Mały atlas chrząszczy. Wyd. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1977, s. 54-64.

"Przyroda polska" nr 6 czerwiec 2006.

Czułki (łac. antennae, l.poj. antenna) – nitkowate lub palczaste narządy zmysłowe różnej budowy i pochodzenia, osadzone zwykle na głowie lub płacie głowowym wielu grup bezkręgowych organizmów zwierzęcych. Są bogato unerwione i ruchome. Czasami pełnią dodatkowe funkcje. U stawonogów nazywane są antenami. U owadów są to parzyste przysadki osadzone poza czołem, na policzku w okolicy oka lub po stronie brzusznej.

Chrząszcze (Coleoptera syn. tęgopokrywe) – jeden z najliczniejszych rzędów owadów. Obejmuje ok. 400 tys. znanych gatunków (w Polsce ok. 7 tys.). Szacuje się, że liczba nieopisanych gatunków może sięgać kilku milionów. Chrząszcze to zwierzęta kosmopolityczne, zamieszkujące najrozmaitsze środowiska i klimaty. Mogą być roślinożerne, drapieżne, padlinożerne, wszystkożerne, mogą zamieszkiwać zarówno ląd jak i wody słodkie.

Linki zewnętrzne

Lista biegaczowatych (Carabidae) Polski