Birr - waluta - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy waluty Etiopii. Zapoznaj się również z: Birr (ujednoznacznienie) – inne znaczenia tego słowa.

Birr - jednostka płatnicza w Etiopii, wprowadzona w 1894 r. przez cesarza Menelika II. Początkowo nosiła nazwę etiopskiego talara i dzieliła się na 20 gerszów lub 40 besa, natomiast od 1903 r. na 16 gerszów lub 32 besa.

Etiopia (Federalna Demokratyczna Republika Etiopii – w , ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk) – dawniej Abisynia – państwo położone we wschodniej Afryce. Od południa graniczy z Kenią, na zachodzie z Sudanem, na wschodzie z Dżibuti i Somalią, a na północnym wschodzie z Erytreą.

Aksum (Axum) – starożytne państwo założone w I wieku p.n.e. w północnej części dzisiejszej Etiopii i Erytrei, będące jej historyczną kolebką. Rozwijało się dzięki kontaktom handlowym między Półwyspem Arabskim i Afryką, np. z królestwem Meroe, z którego sprowadzało m.in. kość słoniową, kauczuk, przyprawy korzenne i dostarczało je na szlaki handlowe. Jego stolicą było Aksum. Z portu w Adulis przewożono towary do basenu Morza Śródziemnego, a także do Indii i na Cejlon. Okres świetności przeżywało w III-VI wieku - rozszerzyło swe granice w kierunku południowym i zachodnim i stało się jedną z potęg ówczesnego świata bliskowschodniego. W połowie IV wieku, w czasach panowania Ezany, Aksum przyjęło chrześcijaństwo za pośrednictwem kupców syryjskich. W tymże wieku podporządkowało sobie Kusz. O znaczeniu i bogactwie państwa świadczyła złota moneta bita przez Ezanę, początkowo ozdobiona nowiem i dwiema gwiazdami, następnie, po przyjęciu chrześcijaństwa, wyobrażeniem krzyża.

Po zajęciu Etiopii przez Włochy od 1936 oficjalną jednostką płatniczą stał się włoski lir (1 birr wymieniano na 5 włoskich lirów), który obowiązywał aż do wyzwolenia kraju spod okupacji włoskiej w 1941. Przez następne trzy lata używano szylingów używanych w Brytyjskiej Afryce Wschodniej. Od 1945 w obiegu ponownie znalazł się birr (wymieniano 1 birr na 2 szylingi). Dzielił się na 100 sentimów (centów). Na banknotach znajdowała się również angielska nazwa dolar etiopski; od 1976 nazwa birr oficjalnie występuje także w angielskiej wersji językowej.

W obiegu znajdują się banknoty o wartości 10, 50 i 100 byrrów, oraz monety 1-, 5-, 10-, 25- i 50-centowe (wybite w 3 seriach: 1944, 1977, 2004-2005). Ostatnio wycofane zostały z obiegu banknoty o nominałach 1 oraz 5 byrrów.

W okresie monarchii na przedniej stronie banknotu zawsze znajdował się wizerunek cesarza Hajle Selasje I natomiast po rewolucji rysunki mieszkańców kraju (chłopca, mężczyznę przy pracy w polu, wojownika itp.) oraz inne sceny:

1 birr - rolnik z bawołami (1945), roślinność (1961), port (1966),

2 birr - roślinność (1945),

5 birr - rezydencja cesarska (1961), lotnisko w Addis Abebie (1966),

10 birr - port (1961), siedziba OJA (1966),

20 birr - Aksum (1961),

50 birr - budynek parlamentu (1945), most (1961), zapora (1966),

100 birr - rezydencja cesarska (1945), katedra (1961), Lalibela (1966),

500 birr - kościółek (1945), zamek w Gondar (1961).

Na stronie tylnej w czasie monarchii znalazło się godło państwowe, natomiast w okresie republiki:

1 birr - ptaki i rzeka (od 1976),

5 birr - dzikie zwierzęta (m.in. słonie; od 1976),

10 birr - traktorzysta na polu (od 1976),

50 birr - Gondar (od 1976),

100 birr - mężczyzna przy mikroskopie (od 1976).

Od lat 70. wygląd banknotów nie ulegał już większym przemianom - poprawiały się zabezpieczenia, zmieniała się kolorystyka.

Kod według ISO 4217 - ETB.

Na początku maja 2005 1 euro = 11,34 ETB.

Bieżący kurs byrra

EUR | USD| PLN |

Przypisy

Inflacja według CIA (ang.). [dostęp 6 sierpnia 2009].