Biskupi łucko-ostrogscy - Polski Serwis Naukowy

Biskupi łucko-ostrogscy (Łuccy biskupi greckokatoliccy)

Polesie (845) – kraina geograficzna i historyczna, leżąca na terytorium obecnej Białorusi, Ukrainy i Polski. Stanowi południowo-zachodnią część Niżu Wschodnioeuropejskiego.

Imperium Rosyjskie (ros: Российская империя) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1721-1917. Imperium rosyjskie było jednym z najrozleglejszych imperiów w historii ludzkości. Stolicą imperium był Sankt Petersburg.

Greckokatolicka eparchia (diecezja) łucko-ostrogska istniała od 2 maja 1594 r. do 1636 roku i ponownie od 1702 r. do ukazu carskiego w r. 1795. Przywrócona bullą z 18 listopada 1798 r. w nowych granicach i zniesiona ukazem z 14 (25) marca 1839 r. Biskupi łuccy i ostrogscy tytułowali się egzarchami metropolii ruskiej, czyli całej Rusi (totius Russiae). W hierarchii ważności władyka łucki i ostrogski zajmował trzecie miejsce, po metropolicie kijowskim i biskupie włodzimierskim, a przed arcybiskupami połockim i smoleńskim. 15 stycznia 2008 Watykan ogłosił zatwierdzenie decyzji Synodu Biskupów Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego o założeniu w Łucku nowego egzarchatu UKGK. Jest to krok do odnowienia greckokatolickiej eparchii łucko-ostrogskiej.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy - obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.

Łuccy biskupi greckokatoliccy

Cyryl Terlecki (? – zm. 1607 / 1608), nom. 1585, obj. 1585, inicjator unii brzeskiej – przyjął unię z diecezją 2 maja 1594

Eustachy Maliński (? – 1621), 1607-1609 – administrator, 1609-1621 – bp łucki i ostrogski

Jeremiasz Poczapowski (? – zm. 15 października 1636), obj. 1621 (?)

Nicefor Łosowski (? – ?), bp tytul. 1636, 1637-1651 administrator, 1643-1651 bp tyt. witebski, 1643-1651 – koadiutor połocki

Prokop Chmielowski (? – 1664), 1651-1652 – bp tytularny samborski, 1651-1652 – koadiutor przemyski, 1651–1664 administrator, 1652-1664 – bp przemyski

Gabriel Kolenda (ok. 1606 – zm. 1674), 1668-1674 – administrator, metropolita kijowski w latach 1665-1674

Cyprian Żochowski (ukr. Кипріян Жоховський) OSBM (ok. 1635 – zm. 1693), 1674-1693 – jako metropolita kijowski administrował diecezją łucko-ostrogską

Dionizy Żabokrzycki (? – zm. 1714), przyjął unię z diecezją w 1702 (jako ostatni biskup prawosławny w Koronie, jedynie w Wielkim Księstwie Litewskim pozostała prawosławna diecezja połocka – władyctwo białoruskie), poza diecezją od 1711 (został skazany na dożywotnie więzienie)

Cyryl Szumlański (? – zm. 1724), obj. 1715, przeszedł na prawosławie

Józef Wyhowski (? – zm. 1730), obj. 1716

Teodozy Rudnicki-Lubieniecki (ok. 1698 – zm. 1751), obj. 1731

Stefan Sylwester Rudnicki-Lubieniecki (1713 – zm. 1777), obj. 1752

Cyprian Stecki (1734 – zm. 5 stycznia 1787), bp łucko-ostrogski, nom. 12 maja 1777, obj. 1778

Michał Mateusz Konstanty Stadnicki (ur. 1747 – zm. 1793), h. Szreniawa, nom. koad. (ok. 15 marca) 1783, prekonizowany jako koadiutor 30 marca 1784, obj. 1787

Stefan Lewiński (1736 – zm. 23 stycznia 1806), nom. koad. 13 lutego 1787, prekonizowany koadiutorem 22 stycznia 1788, prekonizowany ordynariuszem 18 listopada 1798

Florian Korsak (14 maja 1749 – 15 lipca 1811), archimandryta żydyczyński,1804-1811 – unicki biskup pomocniczy łucki, carska nominacja z 13 grudnia 1803, ukaz o sakrze biskupiej z 29 listopada 1804

Grzegorz Kochanowicz (ur. przed 1750 – zm. 1814), nom. 1807, zezwolenie Stolicy Apostolskiej na kumulację eparchii z września 1808, nominacja na metropolitę Kościoła unickiego w Cesarstwie Rosyjskim 3 października 1809

Jakub Martusiewicz (? – zm. marzec/kwiecień 1833), nom. 1817, kons. 1819, przeniesiony na metropolitę do Połocka marzec 1833

Jan Krassowski (? – zm. 2 września 1827), nom. na metropolitę połockiego 1810, kons. styczeń 1811, depon. 6 marca 1823, nom. do Łucka z końcem 1826

Josyf Bocian – W 1914 r. został tajnie wyświęcony przez metropolitę Andrzeja Szeptyckiego w Kijowie na biskupa łuckiego. W okresie międzywojennym władze II Rzeczypospolitej uniemożliwiły mu objęcie stolicy biskupiej w Łucku.

Dmytro Jaremko (ukr. Дмитро Яремко) (1879-1915), biskup ostrogski w latach 1914-1915, Sługa Boży (kandydat na ołtarze Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego). W 1914 r. został tajnie wyświęcony przez metropolitę Andrzeja Szeptyckiego w Kijowie na biskupa ostrogskiego. Zmarł na zesłaniu w Woroneżu, gdzie został w 1915 r. wywieziony przez władze rosyjskie jako zakładnik.

Błogosławiony Mikołaj Czarnecki (ur. 1884 – zm. 1959), 2 lutego 1931 papież Pius XI mianował go biskupem tytularnym Lebedus oraz Wizytatorem Apostolskim wiernych obrządek bizantyjsko-ukraiński na Wołyniu i Podlasiu. W 1939 r. unicki metropolita abp Andrzej Szeptycki, na mocy specjalnych upoważnień, mianował go egzarchą Wołynia, Podlasia i Polesia.

Wasyl Wełyczkowski (Bazyli Wieliczkowski) (ur. 1903 – zm. 1973), 4 lutego 1963 wyświęcony w Moskwie przez metropolitę Josyfa Slipyja na biskupa łuckiego.

Jozafat Oleh Howera (ur. 12 września 1967), nom. 15 stycznia 2008, kons. 7 kwietnia 2008, ingres 12 kwietnia 2008.

Zobacz też

biskupi włodzimiersko-brzescy

biskupi łuccy

prawosławni biskupi łucko-ostrogscy

Bibliografia

Dmytro Blazejowskyj, "Hierarchy of the Kyivan Church (861-1990)", Romae 1990, passim.

„Congregationes particulares Ecclesiam Catholicam Ucrainae et Bielarusjae spectantes”, Wyd. A. G. Welykyj, Romae 1957.

“Documenta pontificum Romanorum historiam Ucrainae illustrantia”, Wyd. A. G. Welykyj, Romae 1954.

Ks. Kazimierz Dola, "Katalog arcybiskupów i biskupów rezydencjalnych eparchii polskich obrządku grecko-unickiego od Unii Brzeskiej (1596) do roku 1945", [w:] "Historia Kościoła w Polsce" t. II 1764-1945, cz. 2 1918-1945, Poznań-Warszawa 1979, s. 304-311.

“Epistolae metropolitarum Kioviensium Catholicorum...”, Wyd. A. O. Welykyj, Romae 1959.

Isydorus Patrylo, „Archiepiscopi-metropolitani Kievo-Halicienses attentis praescriptis M. P. «Cleri sanctitatis»”, Romae 1962.

Іриней Назарко. "Київські і галицькі митрополити: біографічні нариси (1590-1960)". – Рим, 1960.

Michał Kowaluk, "Nowy egzarchat UKGK. Krok do odnowienia eparchii greckokatolickiej w Łucku", [w:] "Wołanie z Wołynia" nr 1 (80) ze stycznia-lutego 2008 r., s. 3-4.

Michał Kowaluk, "Sakra biskupia pierwszego egzarchy wołyńskiego UKGK", [w:] "Wołanie z Wołynia" nr 2 (81)z marca-kwietnia 2008 r., s. 5-6.