Bitwa koło Falklandów – bitwa morska podczas I wojny światowej, stoczona 8 grudnia 1914 pomiędzy okrętami brytyjskimi a niemieckimi, zakończona całkowitym zwycięstwem brytyjskim i rozgromieniem niemieckiej Wschodnioazjatyckiej Eskadry Krążowników admirała von Spee, działającej od początku wojny na południowym Pacyfiku i Atlantyku.

Tło bitwy

1 listopada 1914 niemiecka Wschodnioazjatycka Eskadra Krążowników admirała grafa Maximiliana von Spee rozgromiła zespół brytyjskich krążowników w bitwie pod Coronelem u wybrzeży Chile. Porażka ta wywołała duże zaniepokojenie w Wielkiej Brytanii, z uwagi na otwarcie Niemcom drogi na południowy Atlantyk lub Kanałem Panamskim na Morze Karaibskie, w celu prowadzenia działań rajderskich przeciw brytyjskiej żegludze i transportom.

Już 4 listopada nowy dowódca marynarki brytyjskiej (Pierwszy Lord Morski), mianowany kilka dni wcześniej emerytowany, choć energiczny admirał John "Jackie" Fisher, cieszący się poparciem Pierwszego Lorda Admiralicji Winstona Churchilla, zdecydował o wysłaniu tam z Wielkiej Brytanii dwóch krążowników liniowych HMS "Invincible" (okręt flagowy) i HMS "Inflexible". Oba okręty wyszły z Portsmouth 11 listopada, pod dowództwem Wiceadmirała Dovetona Sturdee. 26 listopada oba okręty dopłynęły do brazylijskiego archipelagu Abrolhos, gdzie połączyły się z oczekującą tam eskadrą kontradmirała Archibalda Stoddarta w składzie trzech krążowników pancernych: HMS "Carnarvon", "Cornwall" i "Kent" oraz dwóch krążowników lekkich: "Glasgow" (ocalały spod Coronela) i "Bristol". Brytyjski zespół następnie skierował się do Port Stanley na Falklandach.

Admirał Spee tymczasem zdecydował się przejść na południowy Atlantyk i prowadzić tam działania rajderskie, mając wolną rękę daną przez dowódcę floty adm. Hugo von Pohla (mimo opinii ministra marynarki von Tirpitza, że von Spee powinien przedrzeć się do Niemiec). Dalsze działania von Spee były jednak wyjątkowo opieszałe i dopiero 1 grudnia jego zespół opłynął przylądek Horn. Brytyjczykom sprzyjało szczęście, gdyż Sturdee również dopuścił się kilkudniowej zwłoki sądząc, że Spee pozostaje na wodach chilijskich i dopłynął na Falklandy dopiero 7 grudnia. Ponadto, mimo braku dbałości Brytyjczyków o zachowanie tajemnicy, do Niemców nie docierały informacje nadawane przez stacje brzegowe o obecności silnego brytyjskiego zespołu.

6 grudnia von Spee, mimo negatywnej opinii dowódców części okrętów, zdecydował się zaatakować Port Stanley w celu zniszczenia brytyjskiej radiostacji i magazynów węgla oraz wzięcia do niewoli gubernatora, sądząc, że port jest opuszczony z jednostek bojowych. Tak w istocie było tuż po bitwie pod Coronelem, lecz 8 listopada dotarł tam ocalały z bitwy stary pancernik – przeddrednot HMS "Canopus" i lekki krążownik "Glasgow". Po uzupełnieniu węgla opuściły one wyspy, lecz 12 listopada "Canopus" został skierowany z powrotem do Port Stanley i tam osadzony na mieliźnie przy brzegu w charakterze pływającej baterii (jego główne uzbrojenie stanowiły 4 działa 305 mm). Od 7 grudnia w Port Stanley przebywała brytyjska eskadra, uzupełniając zapasy i przygotowując się do wyjścia następnego dnia w morze w celu poszukiwania Niemców u brzegów Chile. Wyjście Brytyjczyków w morze spowodowałoby niebezpieczeństwo minięcia się obu zespołów, lecz w dalszym ciągu Brytyjczykom sprzyjało szczęście i atak niemiecki nastąpił tego dnia.