Bitwa koło przylądka Bon - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy bitwy w 1941 r. Zapoznaj się również z: bitwa w 468 r.

Bitwa koło przylądka Bon – bitwa morska, stoczona 13 grudnia 1941 roku, podczas II wojny światowej, pomiędzy dwoma włoskimi krążownikami lekkimi a flotyllą alianckich niszczycieli na Morzu Śródziemnym niedaleko przylądka Bon w Tunezji. W wyniku starcia włoska Regia Marina straciła obydwa krążowniki i ponad 900 zabitych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Krążownik lekki - klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników. Obecnie, podobnie jak i inne okręty artyleryjskie, zanikła. Do tej klasy należały też krążowniki przeciwlotnicze.

Tło

Kontrola nad Morzem Śródziemnym była przedmiotem rywalizacji między Włochami a Wielką Brytanią wspieraną przez inne alianckie siły morskie, ponieważ miało one znaczenie strategiczne zarówno dla sił niemieckich i włoskich w związku z dostawami dla wojsk w północnej Afryce, jak i aliantów - dla utrzymania Malty jako brytyjskiej bazy uderzeniowej. Bez niej Brytyjczycy nie byliby w stanie przechwytywać włoskich konwojów i tym samym powstrzymywać dostaw dla wojsk Osi. Czasami potrzeby były tak duże, że obydwie strony używały okrętów wojennych do transportu.

Krążowniki lekkie typu Alberto di Giussano (skrótowo nazywane również typem di Giussano) – włoskie krążowniki lekkie, zbudowane w latach 1928–1932. Wszystkie cztery okręty typu uczestniczyły w działaniach II wojny światowej i zostały podczas niej zatopione.

Tunezja (Tunis, Republika Tunezyjska - Al-Dżumhurija at-Tunisija) – państwo arabskie leżące w północnej Afryce nad Morzem Śródziemnym. Graniczy z Algierią i Libią. W latach 1881-1956 r. pod protektoratem Francji. Od 12 listopada 1956 roku w ONZ, a od 1 października 1958 r. członek Ligi Państw Arabskich. Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).

Kiedy Włochy wypowiedziały wojnę w czerwcu 1940 r., dysponowały jedną z największych marynarek wojennych na świecie, ale jej siła była ograniczona do basenu Morza Śródziemnego, podczas gdy Brytyjczycy mogli uzupełniać straty poprzez przesuwanie okrętów z innych akwenów. To powodowało dużą ostrożność wśród włoskich dowódców oraz taktykę unikania bitew. Anglicy dysponowali także radarem i znali kody morskie Włochów, co dodatkowo zapewniało im przewagę.

Alberto di Giussano - włoski krążownik lekki z okresu II wojny światowej, należący do typu Alberto di Giussano. Nazwany na cześć włoskiego kondotiera Alberto da Giussano.

Palermo (włoski: Palermo, sycylijski: Palermu lub Palemmu, grecki: Panormos) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Palermo. Panormos powstało już w starożytności, jako kolonia fenicka. Według danych na rok 2009 gminę zamieszkuje 657 936 osób, 4140,6 os./km².

Działania

Włoski 4 Dywizjon Krążowników pod dowództwem kontradmirała Antonino Toscano, składający się z dwóch lekkich krążowników typu di Giussano: "Alberto di Giussano" i "Alberico da Barbiano" oraz torpedowca "Cigno" wyruszył z portu w Palermo kierując się do Trypolisu z cennym ładunkiem paliwa oraz żywności dla wojsk włoskich walczących w Libii. Paliwo było tak ważne, że zbiorniki ustawione były także na pokładzie okrętów.

Niszczyciel (zwany wcześniej kontrtorpedowcem) – klasa uniwersalnych, szybkich okrętów torpedowo-artyleryjskich średniej wielkości, obecnie rakietowo-artyleryjskich (niszczyciele rakietowe).

HMS Maori – brytyjski niszczyciel z okresu II wojny światowej, typu Tribal, w służbie Royal Navy w latach 1939-1942. Nosił znaki taktyczne F24, G24. Podczas wojny służył w kampanii norweskiej, na Atlantyku i na Morzu Śródziemnym. Został zatopiony przez niemieckie lotnictwo na Malcie 12 lutego 1942.

W tym samym czasie brytyjska 4 Flotylla Niszczycieli – brytyjskie (HMS "Sikh", HMS "Maori", HMS "Legion" oraz holenderski "Isaac Sweers") pod dowództwem komandora G. H. Strokesa kierowała się na Maltę. Flotylla brytyjska została zauważona przez włoski samolot, ale Sztab Główny Regia Marina ocenił, że przeciwnik nie będzie w stanie dotrzeć do przylądka Bon przed 4 Dywizjonem. Jednakże Brytyjczycy wykorzystując informacje z Ultry rozkazali niszczycielom przechwycić włoskie krążowniki.

HMS Sikh – brytyjski niszczyciel z okresu II wojny światowej, typu Tribal, w służbie Royal Navy w latach 1938-1942. Nosił znaki taktyczne L82, F82, G82. Podczas wojny służył w kampanii norweskiej, na Atlantyku i na Morzu Śródziemnym, gdzie został zatopiony 14 września 1942.

Radar – urządzenie służące do wykrywania – za pomocą fal radiowych – obiektów powietrznych, nawodnych oraz lądowych takich jak: samoloty, śmigłowce, rakiety, statki (również chmury oraz obiekty terenowe), pozwalające na określenie kierunku, odległości a także wielkości obiektu, a w radarach dopplerowskich także, do pomiarów prędkości wykrywanego obiektu.

13 grudnia o godz. 03.25 doszło do spotkania przeciwników. Nadpływając w ciemnościach ze wschodu i korzystając z radaru alianci zupełnie zaskoczyli Włochów wystrzeliwując torpedy z niewielkiej odległości, a następnie otwierając ogień artyleryjski. Obydwa krążowniki błyskawicznie zatonęły, załoga ogarniętego płomieniami "Alberico da Barbiano" nie zdołała nawet odpowiedzieć na atak. Po krótkiej potyczce z niszczycielem "Isaac Sweers", torpedowiec "Cigno" zdołał uratować około 500 rozbitków, podczas gdy pozostali dotarli do wybrzeża i zostali później uratowani przez włoskie kutry torpedowe. W bitwie poległo ponad 900 marynarzy i przewożonych żołnierzy wraz z dowódcą zespołu admirałem Toscano.

Morze Śródziemne – morze międzykontynentalne leżące pomiędzy Europą, Afryką i Azją, o powierzchni około 2,5 mln km². Zasolenie wód Morza Śródziemnego wynosi 38-39 ‰.

Kuter torpedowy, także ścigacz torpedowy – klasa niewielkich okrętów przeznaczonych do wykonywania grupowych ataków torpedowych na zespoły jednostek nawodnych przeciwnika, głównie na wodach przybrzeżnych, po czym szybkiego wycofania się z pola walki. Porównywalnej wielkości okręty, wyposażone w torpedy przeciw okrętom podwodnym zostały określone jako kutry zwalczania okrętów podwodnych.

Bibliografia

Regia Marina Italiana (ang.)

Linki zewnętrzne

Holenderski niszczyciel Isaac Sweers (ang.)