Bitwa morska pod Knidos - Polski Serwis Naukowy

Bitwa morska koło przylądka Knidos – batalia morska, która miała miejsce w sierpniu 394 r. p.n.e. pomiędzy flotami Sparty i Persji.

Prolog

Po zwycięstwie w drugiej wojnie peloponeskiej (431–404 r. p.n.e.) pozycja Sparty w świecie greckim stała się dominująca. Teraz mieszkańcy Lacedemonu skierowali swoje oczy na wybrzeże mało-azjatyckie, gdzie tamtejsze greckie polis zmagały się z imperialistycznymi zapędami Persji. Jednocześnie strateg ateński Konon, chcąc pomścić klęskę Aten w wojnie peloponeskiej, sprzymierzył się z królem Persji przeciwko Sparcie. Oba państw wypowiedziały sobie wojnę w 395 r. p.n.e. Jednak dzięki Kononowi Persowie wybudowali potężną flotę. Dodatkowo Sparcie wypowiedziały wojnę państwa-miasta samej Hellady, zwłaszcza te, które straciły na znaczeniu po wojnie peloponeskiej, czyli Ateny, Korynt i Argos. Ważny wpływ na decyzje tych polis mieli emisariusze perscy, którzy wykorzystali zajadłą wrogość ateńsko-spartańską. Podczas gdy Greccy wrogowie Sparty zablokowali przesmyk koryncki, ich perscy sojusznicy zebrali flotę u południowych wybrzeży Azji Mniejszej, a jej dowódcą został Konon, którego wsparł perski satrapa Farnabazos.

Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

Druga wojna peloponeska zwana też wielką wojną peloponeską (431-404 p.n.e.) między Atenami i wspierającym je Ateńskim Związkiem Morskim, a Spartą i Związkiem Peloponeskim. Powodem wojny była rywalizacja dwóch największych potęg greckich o hegemonię nad całą Grecją. Już pierwszy okres był niepomyślny dla Aten. Spartanie złupili Attykę. W Atenach, gdzie schronili się mieszkańcy całej Attyki, wybuchła groźna zaraza. Ofiarą jej padł m.in. Perykles. Po jego śmierci do głosu doszli przywódcy radykalnej grupy demokratów: najpierw Kleon, a następnie Hyperbolos. Jednym z ważniejszych sukcesów Aten było utrzymanie twierdzy Pylos i zdobycie wyspy Sfakterii, broniącej wstępu do Zatoki Pylońskiej.

Starcie

Obie floty, spartańska i perska, spotkały się niedaleko greckiej kolonii Knidos (dzisiejszy półwysep Reşadiye). Dowódca spartański Pisander (szwagier króla Agesilaosa), mimo duże przewagi perskiej floty, postanowił stoczyć bitwę. Niewątpliwie wpływ na jego decyzję miało utrzymujące się od czasów bitwy pod Salaminą przekonanie o słabości perskiej floty. Kiedy jednak doszło już do starcia, umiejętności dowódcze Konona, dobre przygotowanie floty szachinszacha i przewaga liczebna strony perskiej zadecydowała o całkowitej klęsce Spartiatów. W czasie bitwy poległ Pisander ze znakomitą większością swojej floty.

Agesilaos II, (444–360 p.n.e.) król Sparty w latach 400 lub 398 – 360 p.n.e.. Wybitny wódz, prowadził działania wojenne przeciwko Persji na terenie Azji Mniejszej. Doprowadził do zawarcia pokoju z Persją (tzw. pokój Antalkidasa, 386 p.n.e.) w imię zachowania dominacji Sparty w Grecji. Ostatnie lata życia spędził dowodząc wojskami Egiptu w wojnie z Persją.

Polis (gr. πόλις l.mn. πόλεις poleis, pierwotnie "miejsce warowne") – forma państwa w starożytnej Grecji, Fenicji i Mezopotamii, nazywanego także miastem-państwem. Terytorialnie polis obejmowała najczęściej samo macierzyste miasto z otaczającymi je wiejskimi terenami – tzw. χώρα (chora). Bywały duże poleis (jak np. ateńska), w skład których wchodziły osiedla o charakterze miejskim, niebędące odrębnymi organizmami, a także poleis, które w ogóle nie posiadały ośrodka miejskiego. Liczyła od kilku do kilkunastu tysięcy obywateli.

Epilog

Zwycięstwo Konona załamało potęgę morską Lacedemonu, Sparta już nigdy nie odbudowała floty straconej koło Knidos. Było to jednak zapowiedzią późniejszej klęski lądowej i utraty przez Spartę hegemonii w Helladzie. Z kolei Persja odzyskała kontrolę nad małoazjatyckimi polis i to przy wydatnej pomocy ich dawnego obrońcy, czyli Aten.

Szachinszach (dosł. "król królów", z perskiego szach - król) to tradycyjny tytuł przysługujący władcom Persji od czasów Achemenidów, będący odpowiednikiem europejskiego Cesarz. Po zajęciu terenów dzisiejszego Iranu przez Arabów i obaleniu Sasanidów, ostatniej dynastii, której tytuł ten przysługiwał, szachinszachami tytułowali się różni władcy, między innymi w Indiach, Afganistanie i Iraku.

Bitwa pod Salaminą rozegrała się w wąskiej cieśninie pomiędzy wyspą Salamina (gr. Salamis) a wybrzeżem Attyki w Zatoce Sarońskiej niedaleko Aten 28 września [1] 480 roku p.n.e. między flotami grecką i perską w czasie wojen perskich. Zwycięstwo niewielkiej floty greckiej nad perską zadecydowało o dalszych losach wojny. Bitwa ta jest uważana za jedną z tych, które zmieniły bieg historii.

Bibliografia

Z. Rynkiewicz, Leksykon bitew świata, wyd. almapress

Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka, 2005, Wielka Historia Świata, Tom 3, Świat okresu cywilizacji klasycznych, str. 108-110, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9.