Bitwa morska pod Kopenhagą – starcie zbrojne, które miało miejsce 2 kwietnia 1801 roku podczas wojny Francji z drugą koalicją.

Brytyjska flota dowodzona przez admirała Hyde'a Parkera walczyła z zakotwiczoną niedaleko Kopenhagi flotą duńsko-norweską. Wiceadmirał Horatio Nelson wykazał się wówczas słynną niesubordynacją, gdyż zamiast wykonać rozkaz nakazujący odwrót poprowadził okręty brytyjskie do ataku, niszcząc wiele duńskich i norweskich jednostek.

Wstęp

Bitwa była rezultatem serii błędów dyplomatycznych, do jakich doszło w drugiej połowie 1800 roku i na początku 1801. Głównym atutem Wielkiej Brytanii w wojnie z Francją była flota wojenna. Royal Navy przechwytywała nawet neutralne statki handlowe i w przypadku podejrzenia, że ładunek zmierza do portów francuskich, dokonywała rekwizycji towaru.

Rosyjski car Paweł I, który poprzednio był sprzymierzeńcem Anglików, utworzył ligę państw neutralnych, obejmującą kraje skandynawskie, Prusy oraz Rosję, której celem było umożliwienie państwom neutralnym handlu z Francją. Wielka Brytania uznała tworzącą się ligę za bardzo poważne zagrożenie. Liga była wymierzona nie tylko w brytyjską blokadę Francji, ale także groziła przerwaniem dostaw drewna i innych niezbędnych surowców do budowy okrętów, gdyż towary te sprowadzano przeważnie ze Skandynawii.

Na początku 1801 roku rząd brytyjski nakazał koncentrację floty w Great Yarmouth. Celem zbierającej się floty miało być rozerwanie utworzonej ligi. Brytyjczycy musieli działać szybko, zanim stopią się lody na Bałtyku i uwolnią flotę rosyjską z jej baz w Kronsztadzie i Rewalu. Gdyby okręty rosyjskie połączyły się z flotami szwedzką i duńsko-norweską, mogłyby łącznie zebrać siły liczące 123 okręty liniowe.

Dowództwo nad flotą brytyjską objął admirał Hyde Parker wraz z wiceadmirałem lordem Nelsonem jako zastępcą. Ponieważ 61-letni Parker niedawno pojął za żonę 18-latkę, niezbyt ochoczo zabierał się do wypłynięcia z Great Yarmouth. Ponaglony przez admiralicję Parker wypłynął w końcu 12 marca. Otrzymał rozkaz dotarcia do Kopenhagi i zmuszenia Danii do wycofania się z ligi. Następnie miał zaatakować flotę rosyjską stacjonującą w Rewalu i Kronsztadzie.

Flota brytyjska 19 marca znalazła się na wysokości miasta Skagen, leżącego na północnym cyplu Jutlandii. Tam dołączył do floty brytyjski dyplomata Nicholas Vansittart, który poinformował dowództwo o odrzuceniu przez Danię ultimatum.

Pomimo wyraźnych instrukcji otrzymanych od admiralicji, by rozerwać ligę, jeśli to konieczne to nawet siłą, cechujący się dużą ostrożnością Parker posuwał się bardzo wolno. Zamierzał ograniczyć się jedynie do zablokowania wyjścia z Bałtyku, i to pomimo realnego zagrożenia, że floty państw tworzących ligę połączą się.

Zupełnie odmienny punkt widzenia miał Nelson, który ignorując Danię i Szwecję pragnął wpłynąć bezpośrednio na Bałtyk i uderzyć na Rosjan. W końcu Nelsonowi udało się przekonać Parkera, by ten zaatakował duńska flotę, która skoncentrowała się nieopodal Kopenhagi. Szwedzi obiecali Duńczykom, że w razie zagrożenia przybędzie im z pomocą flota szwedzka stojąca w Karlskronie. Nie mogła jednak przybyć z powodu przeciwnych wiatrów. Prusacy z powodu słabej marynarki wojennej w ogóle się tutaj nie liczyli.

Flota brytyjska przebyła cieśniny duńskie 30 marca, posuwając się tak blisko wybrzeży szwedzkich jak to tylko możliwe, by być poza zasięgiem dział duńskich okrętów. Na szczęście dla Brytyjczyków szwedzkie baterie nadbrzeżne milczały.

Atak na flotę duńską był teraz trudniejszy, gdyż Parker, zwlekając, dał Duńczykom czas na odpowiednie przygotowanie się. Większość duńskich okrętów nie nadawała się do walki na pełnym morzu, jednak w tym przypadku wszystkie okręty stały blisko wybrzeża, a stare statki (hulki) pełniły rolę przybrzeżnych pływających baterii artyleryjskich ustawionych w linię w pobliżu wschodnich wybrzeży wyspy Amager, w tzw. królewskim kanale. Północnym końcem tej linii był fort zwany Tre Kroner uzbrojony w 68 dział (a więc tyle, co duży okręt liniowy). Na północ od fortu, przy wejściu do portu kopenhaskiego stanęły dwa okręty liniowe, wielka fregata oraz dwa brygi, wszystkie z pełnym takielunkiem, a obok nich dodatkowo ustawione były dwa hulki. Baterie nadbrzeżne kontrolowały obszar sięgający od wybrzeża nawet poza linię duńskiej floty, w tym ograniczającą kanał płyciznę Middel Grund.

Brytyjczycy nie posiadali pewnych map ani pilotów, toteż Parker większość nocy 31 marca poświęcił na sondowanie dna morskiego (które przeprowadził kapitan Thomas Hardy) na obszarze sięgającym do duńskich pozycji. Nawet po tym brytyjskie okręty nie były w stanie określić, które obszary przybrzeżne są odpowiednio głębokie i trzymały się zbyt daleko od wybrzeży.

Baterie nadbrzeżne miały przewagę nad artylerią okrętową dzięki większej stabilności i większym działom. Ponadto Duńczycy mogli w trakcie bitwy uzupełniać załogi swych okrętów (w jednym z przypadków doszło nawet do zmiany kapitana okrętu). Z drugiej jednak strony flota duńska była dość przypadkową zbieraniną różnych statków, w większości małych, przez co Brytyjczycy mieli na pokładach znacznie więcej dział.