Bitwa na Morzu Koralowym - Polski Serwis Naukowy

Bitwa na Morzu Koralowym to bitwa powietrzno-morska stoczona podczas II wojny światowej, w dniach 7 - 8 maja 1942 pomiędzy flotą amerykańską a japońską, na Morzu Koralowym, na północny wschód od Australii. Była to pierwsza bitwa morska, w której po obu stronach główną rolę odegrały lotniskowce, a uderzenia były wykonywane wyłącznie przez lotnictwo pokładowe, bez kontaktu okrętów między sobą.

Haguro (jap. 羽黒, Haguro) był ostatnim krążownikiem ciężkim typu Myōkō należącym do Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej. Jego nazwa pochodzi od góry Haguro w prefekturze Yamagata. Pozostałymi okrętami należącymi do typu były: "Myōkō" (妙高), "Nachi" (妙高) i "Ashigara" (足柄).
Bitwa o Midway – bitwa lotniczo-morska w czasie II wojny światowej, stoczona w dniach 3–7 czerwca 1942 pomiędzy okrętami japońskimi a amerykańskimi, w pobliżu atolu Midway na Oceanie Spokojnym, zakończona taktycznym i strategicznym zwycięstwem amerykańskim. Uznawana jest umownie za punkt zwrotny w wojnie na Pacyfiku, ponieważ inicjatywa działań militarnych przeszła na stronę amerykańską.

Podłoże

Schemat bitwy (czerwone linie - siły japońskie, niebieskie - amerykańskie)

Po zdobyciu szeregu wysp i archipelagów w początkowej fazie działań II wojny światowej na Pacyfiku, w tym bazy morskiej Rabaul na Nowej Brytanii 23 stycznia 1942, japońskie dowództwo postanowiło opanować bazę Port Moresby na południowym wybrzeżu Nowej Gwinei. Baza ta stanowiła ostatni krok na drodze do Australii i jej opanowanie pozwoliłoby następnie zagrozić Australii. Operacja uzyskała kryptonim MO. Łącznie z Port Moresby miała być opanowana mała wysepka Tulagi u brzegu wyspy Florida w archipelagu Wysp Salomona w celu założenia na niej bazy wodnosamolotów.

Samolot rozpoznawczy - statek powietrzny przeznaczony do zwiadu na terytorium wroga, wyposażony w odpowiednią aparaturę, zazwyczaj były to aparaty fotograficzne do zdjęć obiektów naziemnych wroga, bądź radary do obserwacji powietrznych.
Bomba lotnicza to rodzaj wybuchowej broni (bomby) zrzucanej z samolotu lub innego statku powietrznego, przeznaczonej do niszczenia celów naziemnych lub nawodnych.

Zespół operacyjny przeznaczony do tych zadań dowodzony był przez admirała Shigeyoshi Inoue - dowódcę 4. Floty i obejmował:

grupę inwazyjną Port Moresby, dowodzoną przez kontradmirała Sadamichi Kajioka na lekkim krążowniku "Yubari": 11 transportowców wojska w eskorcie 6 niszczycieli, 1 dużego stawiacza min, 1 trałowca oraz 4 mniejszych jednostek; konieczny zapas paliwa zabezpieczały 2 zbiornikowce, a zabezpieczenie techniczne zapewniał okręt warsztatowy;

grupę inwazyjną na Tulagi pod dwództwem kontradmirała Kiyohide Shima, obejmującą tylko jeden transportowiec z wojskiem, zaś bezpośrednią osłonę i wsparcie artyleryjskie desantu stanowiły 2 niszczyciele, 2 duże stawiacze min oraz 7 mniejszych okrętów,

grupę wsparcia pod dowództwem kontradmirała Kuninori Marumo, mającą założyć bazę wodnosamolotów na Luizjadach, a składającą się z 2 okrętów macierzystych wodnosamolotów, 2 lekkich krążowników oraz 3 mniejszych jednostek,

siły osłony: lekki lotniskowiec "Shoho" z 30 samolotami na pokładzie, 4 ciężkie krążowniki "Aoba", "Kako", "Kinugasa" i "Furutaka" oraz 1 niszczyciel, dowodzone przez kontradmirała Aritomo Gotō,

zespół uderzeniowy: 2 duże lotniskowce "Shokaku" i "Zuikaku", 2 ciężkie krążowniki "Myōkō" i "Haguro", 6 niszczycieli oraz towarzyszący im zbiornikowiec "Toho Maru", dowodzone przez wiceadmirała Takeo Takagi,

6 okrętów podwodnych.

Siły osłony miały zapewniać bezpośrednią osłonę zespołowi inwazyjnemu Moresby, a zadaniem zespołu uderzeniowego było zniszczenie ewentualnie wykrytych amerykańskich lotniskowców.

Douglas TBD Devastator – amerykański pokładowy samolot torpedowo-bombowy, zaprojektowany w 1934 roku i zbudowany w amerykańskiej wytwórni lotniczej Douglas Aircraft Company.
Douglas SBD Dauntless (ang. nieustraszony) – bombowiec zwiadowczy i pokładowy bombowiec nurkujący z okresu II wojny światowej. Opracowana specjalnie dla tych samolotów technika bombardowania nurkującego została nazwana "helldiving" (dosłownie "piekielne nurkowanie"), a same bombowce nosiły nieoficjalne przezwisko "Helldivers" (ich następca SB2C został tak już nazwany oficjalnie).

W kwietniu Japończycy zajęli ważniejsze miejscowości na północnym wybrzeżu Nowej Gwinei. W tym czasie, alianci przewidywali możliwość ataku japońskiego na Port Moresby, opierając się częściowo na danych wywiadu. Udało im się także ocenić liczebność sił przeciwnika. Na wody Morza Koralowego, rozciągającego się pomiędzy wschodnim wybrzeżem Australii, południowym wybrzeżem Nowej Gwinei oraz łańcuchem archipelagów, w tym Wyspami Salomona i Nowymi Hebrydami, skierowano okręty amerykańskie które utworzyły zespół operacyjny Task Force 17. Jego trzon stanowiły dwa duże lotniskowce USS "Yorktown" i USS "Lexington", 5 ciężkich krążowników amerykańskich (USS "Menneapolis", USS "New Orleans", USS "Astoria", USS "Chester" i USS "Portland") oraz 9 niszczycieli. Dowódcą zespołu został kontradmirał Frank Jack Fletcher na okręcie flagowym "Yorktown". Do jego wsparcia wyznaczono zespół floty australijskiej pod wodzą kontradmirała J. C. Crace'a, w skład którego wchodziły 2 ciężkie krążowniki australijskie "Australia" i "Canberra", ciężki krążownik amerykański USS "Chicago", lekki krążownik australijski "Hobart" oraz 2 niszczyciele.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

W dniu 3 maja Japończycy zajęli wysepkę Tulagi na Wyspach Salomona, położoną u północnych brzegów Guadalcanalu. Dowiedziawszy się o tym, admirał Fletcher przypuścił 4 maja atak samolotów z "Yorktowna" na siły inwazyjne przy Tulagi. Zakończył się on, poniżej oczekiwań, jedynie zatopieniem starego niszczyciela "Kikuzuki" i uszkodzeniem kilku małych jednostek.

Aoba (?) - japoński ciężki krążownik z okresu II wojny światowej. Okręt był jedną z dwóch jednostek typu Aoba, stanowiących rozwinięcie typu Furutaka. Okręt nazwano na cześć wulkanu Aoba leżącego niedaleko Maizuru w prefekturze Kioto.
USS Lexington (CV-2) - amerykański lotniskowiec typu Lexington (zwany także Gray Lady lub Lady Lex), wprowadzony do służby w 1927. Został przebudowany z krążownika liniowego typu Lexington. Wraz z bliźniaczym lotniskowcem "Saratoga" (CV-3) był pierwszym dużym lotniskowcem Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych i służył w niej podczas II wojny światowej, biorąc udział w walkach z Japonią na Pacyfiku. Okręt wziął udział, wraz z lotniskowcem "Yorktown", w bitwie na Morzu Koralowym stoczonej w dniach 7 - 8 maja 1942. W drugim dniu bitwy, około godziny 11:00, lotniskowiec został ciężko uszkodzony przez samoloty japońskie, które trafiły okręt dwiema torpedami i trzema bombami. Z początku wydawało się, że uszkodzenia okrętu nie były poważne i około godziny 13:00 lotniskowiec osiągnął prędkość 25 węzłów i był zdolny do przyjmowania samolotów. Następnie jednak na okręcie nastąpiła seria wybuchów oparów benzyny lotniczej i pożarów, które wymknęły się spod kontroli. Około godziny 17:00 padł rozkaz opuszczenia lotniskowca przez załogę. O godzinie 19:56 okręt zatonął po trafieniach dwiema torpedami wystrzelonymi przez amerykański niszczyciel "Phelps".

5 i 6 maja amerykański zespół manewrował na Morzu Koralowym na południe od Wysp Salomona, oczekując japońskiego zespołu inwazyjnego, który płynął z Rabaulu na południe, zamierzając opłynąć Nową Gwineę od wschodu przez archipelag Luizjadów. Tymczasem, japoński zespół uderzeniowy, na wieść o obecności amerykańskiej floty, płynął na południe z bazy Truk na Karolinach w kierunku Morza Koralowego. 6 maja znalazł się na Morzu Koralowym, na południe od Wysp Salomona. Oba zespoły wiedziały o swoim istnieniu, ale nie znały swojej pozycji.

Okręt flagowy – okręt, na którym znajduje się dowódca zespołu okrętów lub całej floty. Obecność dowódcy symbolizuje flaga lub proporzec na maszcie. Okrętów flagowych może być tyle, ile jest samodzielnie działających zespołów okrętów w czasie wojny. W czasie pokoju jest jeden symboliczny okręt wyznaczony do pełnienia funkcji okrętu flagowego dla całej floty.
Morze Koralowe (ang. Coral Sea) – duże półotwarte morze na Oceanie Spokojnym przy północno-wschodnich wybrzeżach Australii i południowo-wschodnich wybrzeżach Nowej Gwinei (Zatoka Papua).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)