Ogólna mapa bitwy pod Antietam

Bitwa nad Antietam (znana też jako bitwa pod Sharpsburgiem) – bitwa wojny secesyjnej, która została stoczona 17 września 1862, pod miastem Sharpsburg w stanie Maryland w Stanach Zjednoczonych. Nazwa wzięła się od rzeki Antietam Creek przecinającej pole bitwy.

Łączne straty wyniosły ponad 23 tys. żołnierzy w ciągu jednego dnia walki. Był to najbardziej krwawy dzień w całej historii Stanów Zjednoczonych. Pomimo liczebnej przewagi Armii Unii nad wojskami Konfederacji, nie było jednoznacznego zwycięzcy, ale natarcie południowców na Maryland zostało powstrzymane.

Bitwa ta uważana jest za przełomowy moment w wojnie, bowiem od tej pory – mimo szeregu dalszych wygranych starć – przewaga południowców zaczęła się wyraźnie zmniejszać, co ostatecznie doprowadziło do zwycięstwa Unii w dwa i pół roku później.

Tło konfliktu

Licząca 45 000 ludzi konfederacka Armia Północnej Wirginii wkroczyła na tereny stanu Maryland 3 września 1862 roku po zwycięstwie 29 sierpnia w II bitwie nad Bull Run. Generał Robert E. Lee miał nadzieję zyskać dla swej armii zaopatrzenie i rekrutów z granicznego stanu, którego mieszkańcy w większości sympatyzowali z Południem, a jednocześnie wywrzeć presję na opinię publiczną Północy przed zbliżającymi się wyborami. Część polityków Konfederacji (także Jefferson Davis) wierzyła, że zwycięstwo w walnej bitwie na terenach stanów północnych pozwoli im zyskać uznanie i wsparcie finansowe ze strony Wielkiej Brytanii i Francji, chociaż nie ma dowodów na to, że Lee również brał pod uwagę taką możliwość.

W czasie gdy blisko 90-tysięczna Armia Potomaku była w marszu dążąc do spotkania z Lee, żołnierze Unii znaleźli przypadkiem tajne plany przeciwnika (tzw. Rozkaz specjalny 191). Zgodnie z tym planem Lee miał podzielić swą armię w celu zdobycia ważnego węzła komunikacyjnego i bogatych magazynów Unii w Harpers Ferry. Nadzwyczaj ostrożny McClellan czekał około 18 godzin z podjęciem decyzji, jak wykorzystać te informacje wywiadowcze, a tym samym zmarnował okazję na pokonanie rozczłonkowanych sił Południowców.

Przed bitwą nad Antietam doszło na terenie Wirginii do dwóch starć: gen. mjr „Stonewall” Jackson zajął miejscowość Harpers Ferry, a McClellan przedarł się przez Pasmo Błękitne – zewnętrzny, wschodni i najwyższy łańcuch górski południowych Appalachów. Dzięki temu, że Jackson zajęty był odbieraniem kapitulacji garnizonu Harpers Ferry, znacząca część armii Lee była nieobecna podczas zbliżającej się bitwy nad Antietam. Z drugiej strony – wobec twardego oporu konfederatów na przełęczach – postępy armii McClellana były wolniejsze niż zakładano, co pozwoliło Lee skoncentrować znaczne siły pod Sharpsburgiem.