Bitwa nad Granikiem - Polski Serwis Naukowy

Bitwa nad Granikiem – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 334 p.n.e. podczas wyprawy Aleksandra Macedońskiego przeciwko Persji.

W roku 334 p.n.e. Aleksander Macedoński na czele 40 000 piechoty i 5 000 jazdy przekroczył Hellespont i znalazł się w Azji Mniejszej. Armia grecka udała się najpierw w kierunku Troi, gdzie Aleksander zamierzał uczcić swoich bohaterów.

Stąd wyruszył przeciwko armii perskiej, którą napotkał nad rzeką Granikos. Po stronie perskiej walczyły także najemne oddziały greckie pod dowództwem Memnona z Rodos.

Sarissa (lub sarysa) – długa włócznia piechoty składająca się z dwóch kawałków drewna dereniowego połączonych metalową tuleją. Ojczyzną sarissy była starożytna Macedonia, gdzie pod koniec I poł. IV w. p.n.e. wprowadził ją na użytek piechoty król Filip II.

Troja, Ilion (gr. Τροία oraz Ἴλιον lub Ἴλιος Ilios, łac. Ilium) – starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej nad rzeką Skamander, współcześnie stanowisko archeologiczne w Turcji w pobliżu wsi Tevfikiye w prowincji Çanakkale.

Persowie pod wodzą Arsitesa oczekiwali wojska Aleksandra na przeciwległym brzegu rzeki. Dowódca greckich najemników Memnon uważał, że najbardziej skutecznym sposobem walki z Macedończykiem byłoby zastosowanie taktyki "spalonej ziemi" – spotkało się to jednak z ostrym sprzeciwem namiestników perskich.

Falanga (gr. φάλαγξ phalanks, dopełniacz φάλαγγος phalangos) – zwarty oddział bojowy greckiej, a potem macedońskiej i hellenistycznej piechoty. Powstała w VII w. p.n.e.

Aleksander III Wielki (Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας Aleksandros ho Megas) zwany też Aleksandrem Macedońskim (gr. Ἀλέξανδρος ὁ Τρίτος ὁ Μακεδών Aleksandros ho Tritos ho Makedon); ur. 20 albo 26 lipca 356 p.n.e. w Pelli, zm. 10 czerwca 323 p.n.e. w Babilonie – król Macedonii z dynastii Argeadów w latach 336-323 p.n.e.. Jest powszechnie uznawany za wybitnego stratega i jednego z największych zdobywców w historii ludzkości.

Wojska macedońskie zostały ustawione przez Aleksandra w następującym szyku wzdłuż rzeki Granik:

lewe skrzydło: jazda tesalska, grecka i tracka

środek: piechota

prawe skrzydło: jazda hetajrów, Agrianowie, łucznicy

Wojska perskie: w pierwszej linii wystawiona była jazda, za nią piechota.

Aleksander rozpoczął bitwę wyprowadzając atak prawego skrzydła na tyły wroga, korzystając z najprawdopodobniej słabo chronionego brodu w dole rzeki Granik.

W tym samym czasie uzbrojona w sarissy falanga przeprawiła się przez rzekę i zaatakowała frontalnie jazdę perską. Falangici musieli przebyć rzekę w zwartym szyku i wedrzeć się na stromy brzeg. Dokonali tego odpierając perskie oszczepy wahadłowym ruchem sariss, a dzięki ich długości (około 5 metrów) ranili konie i zrzucali jeźdźców. To trudne zadanie zakończyło się sukcesem dzięki zamieszaniu wśród Persów spowodowanych niespodziewanym atakiem konnicy dowodzonej przez Aleksandra. Ostatecznie szalę zwycięstwa na korzyść Macedończyków przeważyło zabicie przez Aleksandra Mitrydatesa, zięcia króla perskiego Dariusza.

Wkrótce na polu zostali jedynie hoplici - najemnicy greccy, którzy zamierzali pertraktować celem przejścia na stronę Aleksandra, lecz zostali okrążeni i w znacznej części wybici. Ledwie 2000 kapitulowało zdając się na łaskę zwycięzcy. Zakuto ich w kajdany i odesłano do Macedonii do niewolniczej pracy w kopalniach. W ten sposób Aleksander karał zdrajców i dawał znak innym najemnikom, że ich los jest przesądzony.

Według części historyków falanga nie forsowała rzeki frontalnie w obliczu nieprzyjaciela lecz przeszła ją brodem w pewnej odległości od pozycji Persów i zmusiła ich do walki na froncie prostopadłym do rzeki. Atak konnicy na skrzydło zmieszał linie przeciwnika i przyspieszył klęskę.

Wygranie tej bitwy przez Aleksandra spowodowało przejęcie kontroli nad greckimi miastami położonymi nad azjatyckim wybrzeżem Morza Śródziemnego.

Bibliografia

John Warry: Aleksander Wielki - Podbój Persji. Wyd. I. Inowrocław: AmerCom SA na licencji Osprey Publishing, 2010, s. 20-28. ISBN 978-83-261-0320-9.