Bitwa nad Newą - Polski Serwis Naukowy

Bitwa nad Newą odbyła się 15 lipca 1240 r. pomiędzy szwedzką armią pod dowództwem (prawdopodobnie) Birgera Magnussona a wojskami nowogrodzkimi dowodzonymi przez księcia Aleksandra Jarosławicza.

Jako powód ataku Szwedów uznaje się osłabienie państwa Rusinów po niszczącym ataku Mongołów w roku 1237. Szwedzi starając się wykorzystać osłabienie kraju, zamierzali zdobyć strategicznie ważne tereny w dorzeczu Newy oraz miasto Stara Ładoga, które odgrywały poważne znaczenie w zabezpieczeniu dróg handlowych między północą a południem.

Republika Nowogrodzka lub Rzeczpospolita Nowogrodzka (rosyjski Новгородская республика lub Новгородская земля, staroruski Новгородская земьля) – średniowieczne państwo ruskie istniejące w latach 1136-1478, położone pomiędzy Bałtykiem a Syberią. Powstało na skutek usamodzielnienia się Księstwa Nowogrodzkiego w czasie rozbicia dzielnicowego Wielkiego Księstwa Kijowskiego. W państwie o ustroju feudalnym rozwinęła się z czasem specyficzna forma demokracji.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Po wkroczeniu Szwedów na ziemie ruskie, Aleksander poprowadził swoją armię wzdłuż Wołchowu, osiągając Starą Ładogę zanim jeszcze dotarł tam nieprzyjaciel. W mieście do wojsk Nowogrodzian dołączyły miejscowe siły, które wzmocniły armię Aleksandra. W międzyczasie Szwedzi, którym towarzyszyły wojska fińskie i norweskie wtargnęli w dorzecze Iżory.

Wołchow (ros. Волхов) – rzeka w północno-zachodniej Rosji europejskiej, przepływająca przez obwody nowogrodzki i leningradzki. Długość – 224 km, powierzchnia zlewni – 80,2 tys. km², średni przepływ u ujścia – 593 m³/s (maksymalny – 2900 m³/s; minimalny – 44 m³/s).

Bitwa na jeziorze Pejpus (także: bitwa na lodzie, bitwa na jeziorze Czudzkim) – starcie zbrojne, które miało miejsce 5 kwietnia 1242. Wojska nowogrodzkie dowodzone przez księcia Aleksandra Newskiego zadały klęskę armii zakonu krzyżackiego i połączonego z nimi zakonu kawalerów mieczowych pod wodzą księcia-biskupa Dorpatu Hermana I, zapobiegając tym samym niemieckiej ekspansji na wschód.

Dnia 15 lipca 1240 r. Rusini wykorzystali gęstą mgłę, atakując obóz szwedzki. Efekt zaskoczenia przyniósł skutek, a Szwedzi ponieśli dotkliwą klęskę. Pozostałości armii najeźdźczej wycofały się w popłochu na północ. Według kronik w trakcie walki Aleksander miał wykłuć oko Birgerowi.

Rusini (Rusnacy, Ruśniacy lub Rusowie, dawniej też Rusacy, Rosjanie od gr. Ρωσία = Ruś/Русь) – termin odnoszący się do wschodniosłowiańskich narodów bądź grup etnicznych:

Stara Ładoga (ros. Ста́рая Ла́дога, fiń. Vanha Laatokka) - wieś w północnej Rosji, w obwodzie leningradzkim, położone nad brzegiem rzeki Wołchow, w odległości 12 km od jeziora Ładoga.

Zwycięstwo nad Newą dowiodło wysokich zdolności dowódczych Aleksandra, który zyskał przydomek Newskiego. Bitwa zapobiegła szwedzkiej inwazji na Ruś i zabezpieczyła granicę rusko-szwedzką na wiele dziesięcioleci.

Literatura

Kari Risto: Suomalaisten keskiaika, WSOY 2004, ISBN 951-0-28321-5

Larsson, Mats: Götarnas Riken : Upptäcktsfärder Till Sveriges Enande. Bokförlaget Atlantis, AB 2002, ISBN 9789174866414

Zobacz też

Bitwa na jeziorze Pejpus