Bitwa nad Nilem - 321 p.n.e. - Polski Serwis Naukowy

Bitwa nad Nilem – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 321 p.n.e. Była to bitwa dwóch byłych wodzów Aleksandra Macedońskiego – Perdikkasa i Ptolemeusza podczas wojny domowej 321-320 p.n.e. (tzw. pierwsza wojna diadochów).

Nil () w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu. Płynie na obydwu półkulach; źródło znajduje się na 2°16′55.92″S, 29°19′52.32″E, a ujście na 31°N. Licząca prawie 3 mln km² powierzchnia dorzecza, na kontynencie afrykańskim ustępuje jedynie dorzeczu rzeki Kongo.

Wojny diadochów – konflikty zbrojne pomiędzy wodzami Aleksandra Wielkiego toczone po jego śmierci o panowanie nad stworzonym przez niego imperium. Toczyły się z przerwami w latach 321–286 p.n.e. Wodzów tych nazywano diadochami (z gr. διάδοχοι diadochoi – następcy). Tylko dwóch z nich chciało z pełni zachować imperium Aleksandra, inni pragnęli stworzyć własne, niezależne państwa. Władcy stoczyli pomiędzy sobą pięć wojen. Do decydującej rozgrywki doszło w 301 roku p.n.e. pod Ipsos, po której ostatecznie załamała się dominacja Antygonidów. Jednak jeszcze kilkanaście lat diadochowie walczyli między sobą o poszczególne części imperium Aleksandra.

Elitę wojsk macedońskich Perdikkasa stanowił trzytysięczny oddział "Srebrnych Tarcz". Mimo niechęci żołnierzy do udziału w wojnie domowej, Perdikkas poprowadził wojsko i słonie do Egiptu. Próbował przekroczyć Nil w miejscu silnie bronionym przez wojska Ptolemeusza. W drugim ataku stracił dwa tysiące ludzi, z których wielu pożarły krokodyle. Żołnierze macedońskiej falangi wzniecili bunt, a kilku hetajrów służących pod dowództwem Pejthonta, Antigenesa i Seleuka zamordowało Perdikkasa. Nowym "Strażnikiem Królów" został mianowany Antypater.

Ptolemeusz I Soter - ur. 367 p.n.e., zm. 282 p.n.e.), założyciel dynastii Ptolemeuszy, władca Egiptu w latach 323-282 p.n.e., syn Lagosa i Arsinoe, mąż Artakamy, Eurydyki i Bereniki I. Jego dziećmi byli: Ptolemeusz Keraunos, Meleager, Ptolemeusz II Filadelfos, Ptolemais, Teoksena, Filotera, Arsinoe II i Lizandra.

Falanga (gr. φάλαγξ phalanks, dopełniacz φάλαγγος phalangos) – zwarty oddział bojowy greckiej, a potem macedońskiej i hellenistycznej piechoty. Powstała w VII w. p.n.e.

Literatura

Hermann Bengtson: Die Diadochen. Die Nachfolger Alexanders (323-281 v. Chr.). München 1987.

Johann Gustav Droysen: Geschichte des Hellenismus. 3 Bände, Gotha 1877–1878, Darmstadt 1998.

Graham Shipley: The Greek World After Alexander, 323–30 BC. London und New York 2000.